Peilingen falen opnieuw
Foto: AFP

De Brexit zagen ze niet aankomen, en in de VS hebben ze de situatie totaal fout ingeschat. Professionele peilers staan met schaamrood op de wangen.

Een voorsprong van 4% voor Clinton. Dat was de afgelopen dagen zowat de consensus onder opiniepeilers. Het begint ernaar uit te zien dat ze er 5% tot 6% naast zaten. Los van de vraag, wie er nu precies welke ‘swing state’ binnen haalt, is het duidelijk dat de peilingen een totaal verkeerd beeld gaven van de werkelijke stemming bij het electoraat.

Zelfs nadat FBI-directeur James Comey een nieuw onderzoek in het e-mailverkeer van Hillary Clinton aankondigde, behield de Democratische kandidate in de meeste peilingen een heel nipte voorsprong. In de slotdagen van de campagne scheen die voorsprong weer lichtjes te groeien.

Er gingen de jongste dagen nochtans al enkele stemmen op van politieke analisten die suggereerden, dat de peilingen er wel eens naast zouden kunnen zitten. Maar die waarschuwingen klonken vooral als pogingen om de race nog een beetje spannend te houden. Haast niemand twijfelde nog aan de Democratische overwinning, behalve misschien Donald Trump zelf.

Phony

Donald Trump deed de peilingen herhaaldelijk af als ‘phony’, vals. Hij voorspelde maandag een ‘Brexit plus, plus, plus’. Hij krijgt gelijk. Bij de Brexit stemden uiteindelijk 51,9% van de Britten voor een vertrek uit de EU, terwijl een nipte overwinning was voorspeld voor het Remain kamp. Een afwijking van twee of drie procent.

De gereputeerde statistische website FiveThirtyEight van econoom Nate Silver gaf Clinton gisterenavond nog 72% kans op het presidentschap. Inmiddels verwacht Silver dat Trump uiteindelijk zal eindigen met ongeveer 47% van de stemmen. Dat zou het laagste percentage zijn van een verkozen president sinds Bill Clinton in 1992, die maar 43% van de kiezers voor zich wist te winnen. Maar het volstaat.

Met name telefonische peilingen, die normaal gesproken als het meest betrouwbaar worden beschouwd, faalden deze keer. Dat kiezers hun voorkeur voor een controversiële kandidaat als Trump liever voor zich houden, en aan de telefoon liever een sociaal wenselijk antwoord geven, zal wellicht een rol hebben gespeeld. Een factor die ook speelde, is dat de peilers moet inschatten, wie van de ondervraagden er uiteindelijk wel en niet tot aan het stemhokje zal geraken. De peilers in de VS hebben nog niet de kans gehad om hun methodes en modellen fijn te stellen op een nieuwe realiteit, waarin boze, vaak lager opgeleide blanken meer dan ooit gaan stemmen.