De ongezien harde kiescampagne in de VS is een goudmijn voor satire, maar ze komt ook met een zekere verantwoordelijkheid voor satiremakers. Kraakt of maakt politieke comedy Donald Trump?

Are you not entertained?’, vraagt acteur Alec Baldwin vermomd als Donald Trump in een humoristische sketch waarin hij zich ‘excuseert’ voor zijn vrouwonvriendelijke uitspraken (bekijk het fragment in onderstaande video vanaf 1'46''). De zin legt in zekere zin de vinger op de wonde van de kiescampagne. De inhoud en feiten werden overschaduwd door sensatie, samenzweringstheorieën, ongefundeerde beschuldigingen en holle retoriek. En op dat vlak was Trump heer en meester.

De controversiële zakenman - die vaak als een gevaar wordt bestempeld - maakt op 8 november een reële kans op het hoogste ambt. Dat stelt satiremakers voor een moeilijke keuze. Moeten ze de donkere kanten van Trumps kandidatuur belichten, zoals zijn racistische uitspraken, of moeten ze hem in plaats van een haatzaaier portretteren als een clown? Hun keuze kan immers de perceptie beïnvloeden.

De traditie van politieke comedy bestaat al lang op de Amerikaanse televisie, al was het in het begin nog behoorlijk braaf. Vaughn Meader imiteerde John F. Kennedy. Rich Little deed Nixon na, Chevy Chase speelde Gerald Ford en Johnny Carson maakte brave grappen over Ronald Reagan.

Pas in 2008 volgde de grote doorbraak. Het genre zelf beleefde hoogdagen en Sarah Palin als running mate van de Republikeinse presidentskandidaat John McCain was een droom voor wie grappen moest bedenken. Hetzelfde geldt nu voor Donald Trump, wiens groteske uitspraken vaak zelf al op ongeloof worden onthaald. Ook zijn trekjes en manier van praten zijn dankbaar materiaal.

 

Impact

In welke mate de satirische sketches de kiezer beïnvloeden, is moeilijk te zeggen. Sommige grappen kunnen zeker blijven hangen. Dat Amerikanen vinden dat de voormalige presidentskandidaat Al Gore als een robot wandelt, is niet toevallig. Zijn stijve houding was een van de eigenschappen die de laatavondshows hebben uitvergroot, net zoals George W. Bush zijn kennis over buitenlands beleid. Het was ook Tina Fey die ‘ik kan Rusland vanuit mijn huis zien’ zei, en niet Sarah Palin. Als de sketches al een invloed op stemgedrag hebben, zijn het vooral mensen zonder uitgesproken politieke ideologie die beïnvloedbaar zijn.

De kandidaten zelf houden wel degelijk rekening met de impact van entertainmentshows. De video’s worden miljoenen keren bekeken, vaak door een jong kiespubliek. Zowel Clinton als Trump werkte al mee. Herinner u Clinton in ‘Between two ferns’ en hoe Jimmy Fallon door het haar van Trump wreef of hoe de presidentskandidaat danste op ‘Hotline Bling’ van Drake voor het humoristische tv-programma Saturday Night Live (SNL) (bekijk zijn moves in de onderstaande video vanaf 1'32'').

 

Evenwicht

SNL is al decennialang de voortrekker van politieke satire. Een van de meest virale video’s van het voorbije seizoen was de ‘campagnevideo’ van Trump die toen nog volop aan zijn opmars bezig was. Op het eerste gezicht spraken gewone Amerikanen hun steun uit voor Trump, maar uiteindelijk bleken ze niet zo gewoon.

Trump vindt zelf dat hij onevenwichtig zwaar wordt aangepakt door de ‘oneerlijke media’. Hoewel hij zelf meewerkte aan een show voor SNL, had hij kritiek op het programma. De manier waarop acteur Alec Baldwin hem imiteerde, noemde hij ‘saai en niet grappig’.

Pakt SNL Donald Trump harder aan dan Clinton? Lorne Michaels, de bedenker en producer van SNL, zei aan Parade dat de show onpartijdig is. Meer dan evenwichtig moet het eerlijk zijn, zei hij. Ook Clinton wordt in het programma op de korrel genomen. Comédienne Kate McKinnon stelt de Democrate voor als een machtsgeile politica die zegt wat iedereen wil horen om verkozen te geraken.

SNL is slechts een van de vele shows die zich aan satire wagen. Als vanouds geven ook The Simpsons bijvoorbeeld hun visie op de presidentsverkiezingen. Homer ontmaskert in een clip de Russische president Vladimir Poetin in het stemhokje, een duidelijk verwijzing naar de beschuldigingen van Russische inmenging in de verkiezingen. Zestien jaar geleden plaatste de animatiereeks Donald Trump al in het Witte Huis. Trump als president is voor bedenker Matt Groening nog altijd een absurde gedachte. ‘Het is de satire voorbij’, zei hij onlangs aan The Guardian. Op 8 november kan de toen onvoorstelbare voorspelling werkelijkheid te worden.

 

NOG OPVALLENDE VIDEO’S:

SNL maakte ook de opgemerkte spoof van het Beyoncé-nummer ‘Sorry’ over de vrouwen van Donald Trump. De clip opent met comedian Cecily Strong als Melania Trump. Actrice Emily Blunt speelt Trumps dochter Ivanka. ‘Without us you wouldn’t be standing there, you’d just be that guy with the weird hair’, zingen ze. Tot Trump verschijnt en iedereen zich weer perfect gedraagt.

Beroemdheden zijn intussen een vaste waarde in de sketches tijdens de kiescampage. Tom Hanks speelde bijvoorbeeld moderator Chris Wallace voor SNL’s versie van het derde presidentiële debat.

In South Park vertelt Mr. Garrison, die Trump moet voorstellen, dat hij geen idee heeft waarmee hij bezig is. ‘Stem voor haar’, zegt hij tijdens een debat met Clinton. Maar Clinton laat de instructies van haar campagne niet los.

Rapper Will.I.Am nam in een video van de humoristische site Funny or die de rol van MC Donald T. Rump aan.

En beelden van het derde debat werden op dreigende muziek gezet door Danny Elfman, bekend van zijn muzikale werk voor Tim Burtons ‘Nightmare Before Christmas’.

De muzikant Weird Al Yankovic maakte een parodie op het derde debat.