Human Rights Watch beschuldigt België van politiegeweld
Een politieoperatie in Molenbeek, een week na de aanslagen in Parijs. Foto: Yves Herman/reuters

Human Rights Watch heeft een kritisch rapport opgesteld over België en zijn maatregelen tegen terreur. Mét beschuldigingen van politiegeweld.

Een rapport van Human Rights Watch (HRW), dat doet vooral denken aan totalitaire politiestaten waar mensen zonder vorm van proces worden opgesloten, of aan leven onder het bewind van terreurgroepen zoals IS. Een land als België komt slechts bij hoge uitzondering in het vizier van HRW. Maar nu is het zover.

‘België is het afgelopen jaar onder een enorme druk gekomen om resultaten te boeken in terreuronderzoeken’, zegt Letta Tayler, de schrijfster van het HRW-rapport. ‘Al na de aanslagen in Parijs (op 13 november vorig jaar, red.) waren de ogen van de wereld gericht op België, omdat veel daders van hier afkomstig waren. Na de aanslagen van 22 maart (op Zaventem en de metro, waarbij 32 mensen omkwamen, red.) werd die druk zo mogelijk nog groter. Het is een zeer moeilijk jaar geweest voor België en we delen de verontwaardiging en het verdriet dat de aanslagen hebben veroorzaakt. De verantwoordelijken moeten voor de rechter worden gebracht. Maar België zou als volwassen democratie een lichtend voorbeeld kunnen zijn in zijn antwoord op die terreurdaden. Precies dat hebben we onderzocht.’

Human Rights Watch plaatst vraagtekens bij twee grote delen van het Belgische antwoord op de terreuracties: de meer algemene beleidsmaatregelen en de manier van werken bij politie-operaties.

Racisme

Elke getuigenis die HRW verzamelde, klaagt op zijn minst dat soort politiegeweld aan. Soms komen daar ook racistische opmerkingen bij. In welke mate het politiegedrag ook echt buiten proportie was, valt moeilijk in te schatten. HRW noemt de getuigenissen ‘geloofwaardig’, maar zegt zelf dat het niet goed geplaatst is om de reikwijdte van het misbruik door de politie te kunnen bepalen. In elk geval geven de verhalen aan dat huiszoekingen en arrestaties in terreuronderzoeken – en zo zijn er (onder meer tijdens de ‘Brussels Lockdown’) meer dan honderd geweest – geen koffiekransjes zijn.

Sfeer van stress

‘De gespecialiseerde politiediensten staan onder een enorme druk’, reageert de woordvoerder van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA). ‘Al hun onderzoeksdaden gebeuren in een sfeer van stress. Het is niet ondenkbaar dat ze daarbij soms te ver gaan. Dat kan natuurlijk niet. Er bestaan instanties waar burgers terechtkunnen als ze vinden dat ze slachtoffer zijn van racisme, willekeur of geweld door de politie. Maar die kanalen zouden bekender kunnen zijn, we bekijken hoe we daarover beter kunnen informeren.’