Wie wil mijn familiebedrijf?
Foto: Shutterstock
"Ongeveer één op de vier familiebedrijven draagt binnen dit en vijf jaar de leiding en/of de eigendom over. Ongeveer de helft weet nog niet wie de toekomstige leidinggevende of eigenaar wordt."
Dossier aangeboden door KBC Match'IT.

Deze en gelijkaardige signalen geven aan dat veel familiebedrijven met een opvolgingsprobleem kampen. Te veel ondernemers gaan er gemakshalve nog van uit dat de eigen familie – als het hem/haar eindelijk uitkomt – het stokje wel graag overneemt. Maar ze stellen het gesprek of de voorbereiding nodeloos lang uit. Wereldwijde studies bevestigen dat het automatisme van de zoon/dochter die de vader/moeder wil opvolgen intussen verdwenen is.

Bij de mogelijke opvolgers horen we dat zij een opvolging niet langer als een automatisme beschouwen. Ze hebben andere interesses of  ze willen eerst verder studeren en krijgen daardoor meer opties. En dan willen ze misschien eerst extern een uitgebreide ervaring opdoen, voor ze vele jaren later beslissen om het familiebedrijf eventueel toch voort te zetten. Anderen willen misschien liever zelf een eigen onderneming oprichten. Het is dankzij de internettechnologie nog nooit zo eenvoudig en goedkoop geweest om een start-up te beginnen. En in sommige gevallen beschikken de kinderen helaas niet over de nodige intellectuele capaciteiten of de psychosociale vaardigheden. 

Ook financieel en/of emotioneel is het geen vanzelfsprekendheid meer. Een te grote familieonderneming kan op een gegeven moment onbetaalbaar of onbeheersbaar blijken voor het overnemende kind. Of vader/moeder wil liever niet dat alle risico’s bij één van de kinderen komen te liggen. Denk aan mogelijke problemen met het uitkopen van andere kinderen. Hoe moet dat gefinancierd worden? Een familiale opvolging – de overdracht van je eigen levenswerk – is evenzeer een emotionele gebeurtenis. Maar de intrafamiliale verhoudingen moeten dan wel goed zitten. Wat als er familiale onenigheid of onderhuidse spanningen zijn? Wat als de eigendomsverhoudingen in de niet uitgekochte familiezaak bij de vererving een struikelblok vormen? Wat als de familie er niet onmiddellijk in slaagt om een akkoord te bereiken over de waarde? Ruzies kunnen verstrekkende gevolgen hebben die het familiale karakter ver overstijgen en zelfs de economische basis van het bedrijf aantasten.

Geslaagde opvolging

Uiteraard zijn er ook mooie voorbeelden waar een goed voorbereide familiale opvolging, mede dankzij een tijdige voorbereiding met bekwame adviseurs, wel goed afloopt. Familiale opvolging is en blijft hoe dan ook een complex gebeuren. je hebt de eigendom van de onderneming, de leiding ervan en ook nog de familie errond: die vervlechting is een kracht maar tegelijkertijd soms een tijdbom onder de familierelaties en het bestaan van het bedrijf.

Praten helpt. Om te vermijden dat u als overlater van een koude kermis thuiskomt, communiceert u het best zo vroeg en duidelijk mogelijk over uw intenties en verwachtingen met de volgende generatie. Daar moet u iedereen die in één van die drie segmenten zit, zo vroeg mogelijk bij betrekken. Er mag en kan in die fase ook al rationeel over de andere realistische scenario's gesproken worden: bijvoorbeeld een afstand van leiding aan een externe CEO of een volledige dan wel gedeeltelijke bedrijfsoverdracht aan een derde partij.

De overname- en fusiespecialisten van KBC en KBC Match'it kunnen u alleszins adviseren of doorverwijzen bij deze noodzakelijke gesprekken.