Een historisch dieptepunt. Dat is de teneur in de waardering voor het moddergevecht dat Donald Trump en Hillary Clinton vannacht uitvochten in St-Louis. En eerlijk is eerlijk: dat was niet de schuld van Hillary Clinton, maar die van Donald Trump. Die was al onberekenbaar toen hij nog op roze wolkjes dreef, en nu deze verkiezing hem lijkt te ontglippen tackelt hij nog vuiler. Maar zoals dat gaat met boksers in de touwen die in het wilde weg slaan: ze raken meer zichzelf dan hun tegenstander. Hillary Clinton bleef rustig en staat na vannacht weer een grote stap dichter bij het Witte Huis.

Dat de handschoenen uit zouden gaan en het een woest blotevuistengevecht zou worden, was anderhalf uur vooraf al duidelijk. Trump, zwaar in het defensief na 48 uur waarin de hele wereld de nieuwe dieptepunten van zijn seksisme had besproken, pakte uit met een stevige stunt door het debat niet af te wachten en vier vrouwen voor de camera te halen. Drie daarvan hadden het over seksueel misbruik door Bill Clinton – één van hen zelfs over verkrachting. En alsof Trump ook begreep dat het niet volstond naar Bill uit te halen als Hillary zijn tegenstander is, zat er ook één vrouw bij om aan te klagen dat zij… als advocaat ooit haar belager verdedigde (alsof het verdedigen van verdachten niet het beroep van advocaten is).

Video

De sfeer zat dan ook meteen beneden het vriespunt, bij het debat in een universiteitshal in St.Louis. Trump en Clinton gunden elkaar niet eens een hand. Bij de tweede vraag vanuit de zaal ging het al over hét onderwerp van het weekend: Trumps degoutante uitlatingen over vrouwen in een uitgelekte oude video.

Zelfs zijn eigen running mate Mike Pence zei vooraf dat Trump daarvoor door het stof moest, ‘show people what’s in your heart’, maar tot welgemeende excuses is de vastgoedmagnaat gewoon niet in staat. ‘Ik ben daar niet trots op’, luidde het, ‘maar het is kleedkamerpraat van vroeger en er zijn belangrijker dingen te doen in deze barbaarse tijden, zoals IS verslaan.’ Trump vond ook dat het Hillary was die zich moest schamen, om zo’n oude kwestie in de campagne te brengen.

'Nog nooit iemand ontmoet die zo totaal ongeschikt is'
Hillary Clinton
Democratische Partij
 

Zijn tegenstander reageerde dat Trump niet moest doen alsof het om een incident uit een ver verleden ging, aangezien hij al de hele campagne met zijn uitlatingen bewijst dat hij geen haar veranderd is. ‘Ik ben het in mijn lange carrière al vaak erg oneens geweest met politieke tegenstanders’, zei Hillary, ‘maar ik heb nooit iemand ontmoet die zo totaal ongeschikt is voor de job die hij wil doen, dit land leiden.’

Trump stond er als een gestrafte schooljongen bij. Al wat hij nog kon uitbrengen was ‘dat zijn allemaal maar woorden’. Op dat moment leek het een genadeloze afstraffing te worden.

Gevangenis

Maar Trump herpakte zich enigszins door in de aanval te trekken, al was dat met grove hagel. Hij emmerde alweer door over die e-mails waarvoor Clinton zich al heeft verontschuldigd en waar de lont al een hele poos uit het kruitvat lijkt, en kondigde aan dat hij als president een speciale procureur-generaal zou benoemen om dat dossier uit te spitten. Even later voegde hij eraan toe dat ‘als ik president was, u in de gevangenis zou zitten’. Hillary reageerde er bijna geamuseerd op. Ze herhaalde geregeld – en terecht – dat Trumps aanvallen vol verzinsels zaten. ‘Sorry dat ik dat steeds moet herhalen, maar hij leeft in een alternatieve realiteit.’

'Als ik president was, dan zou u in de gevangenis zitten'
Donald Trump
Republikeinse Partij
 

Ook de beide moderators kregen het wat op hun heupen omdat Trump zo vaak naast de kwestie praatte en Clinton voortdurend onderbrak. Trump trok daarop steeds nadrukkelijker het pak van Calimero aan. ‘Het is hier drie tegen één vanavond’, mopperde hij.

Wall Street

Maar Trump liet gewoon zelf na door te duwen waar het echt pijn kon doen voor Clinton: haar nauwe banden met de bankwereld en Wall Street, volgens onthullingen van WikiLeaks een stuk hechter dan ze openlijk toegeeft. Toen ze naar die hypocrisie gepolst werd door een vraagsteller, had Clinton haar magerste moment van de avond: ze antwoordde naast de kwestie, en schakelde snel over naar hoe gretig Russische hackers Donald Trump steunen. Hier had ze in nauwere schoentjes gebracht kunnen worden, maar Trump greep de kans niet.

Een poosje leek het dan toch over echt beleid te gaan. Over Obamacare bijvoorbeeld. Voor Trump des duivels, hij wil het systeem radicaal afschaffen, terwijl Clinton onderstreepte hoeveel mensen er door dat systeem eindelijk gezondheidszorg hebben gekregen. ‘Ja, de kosten zijn te hoog maar dan moet je het systeem verbeteren, niet het kind met het badwater weggooien.’

Maar zelfs toen het over fiscaal beleid ging – hét binnenlandse onderwerp van het moment – werd het op deze bitse avond vanzelf weer persoonlijk. Trump gaf nu ook zelf toe dat hij jarenlang geen inkomensbelasting betaalde dankzij enorme voordelen voor de superrijken (‘maar haar rijke geldschieters hebben daar minstens evenveel van geprofiteerd’) en bleef volhouden dat alleen met nog minder belastingen het land te redden valt. Clinton was zoals over alles beter feitelijk onderbouwd, en legde genadeloos bloot hoe Trumps belastingverlaging alleen de rijkste klasse dient. ‘Donald zorgt altijd heel goed voor Donald.’

Onwetendheid

Het laatste stuk van het debat ging over buitenlands beleid, met name in het Midden-Oosten. Trump ging weer furieus in de aanval: ‘Generaal Patton en generaal McArthur draaien zich om in hun graven als ze zien hoe stom wij het aanpakken daar.’

Maar zijn onwetendheid wreekt zich op buitenlands gebied nog het meest. Onsamenhangende toogpraat was het gevolg. Trump maakte zich bijvoorbeeld belachelijk door te claimen dat de Russen, nieuwkomers in kernwapens, veel meer aan het investeren zijn. De Russen nieuwkomers in kernwapens??? Bewapeningswedloop, Koude Oorlog, ooit van gehoord?

En toen Clinton opriep tot enige barmhartigheid voor de slachtoffers van de belegering van Aleppo, en Poetin zwaar de mantel uitveegde over de aanhoudende bombardementen, bleek Trump andermaal niet in staat zijn onvoorwaardelijke steun voor zijn vriend Poetin op te geven. Toen de moderator opmerkte dat vicepresidentskandidaat Mike Pence nochtans óók de Russen op de vingers tikt, zei Trump: ‘Daar hebben wij over gesproken en ik ben het oneens met hem.’

(Wat de aanhoudende geruchten weer een beetje voedt dat ook Pence – zoals veel andere Republikeinse kopstukken – overweegt het zinkende schip te verlaten.)

Hand geven

Na anderhalf uur uiterst bits geruzie wilden de moderatoren toch iets positiefs horen van beide kandidaten over elkaar. Clinton prees Trumps kinderen. Trump zei dat Clinton een verbeten vechtster is. Er kon zelfs een handdruk af. Dat leek wel héél erg op het ‘handje geven’ dat ruziënde schoolbengels van de prefect moeten doen.

 

Een even bedenkelijk als entertainend anderhalf uur was het. Geen van beide kandidaten zal veel kiezers van het andere kamp doen overlopen, in deze door en door verdeelde natie. Maar Hillary Clinton zal wel veel potentiële stemmers die niet gek zijn van haar (zoals Bernie Sanders-aanhangers) hebben overtuigd dat ze een intelligente en waardige presidente zou kunnen zijn.

Terwijl Trump alleen nog zijn harde aanhang kan hebben overtuigd met dit vertoon. De volgende peilingen zullen wellicht bewijzen dat hij het bij aardig wat Republikeinse kiezers definitief verkorven heeft. En niet gaan stemmen, is ook een manier van stemmen. Is dit het weekend waarin de presidentsrace beslist werd?