‘N-VA belijdt de wet van de sterkste’
Dirk van Duppen Foto: FRBE

Niet afgunst of angst maar samenwerken betekent de redding van de menselijke soort, tot die ‘empirische conclusie’ komt PVDA-arts Dirk Van Duppen in zijn recentste boek. ‘Maar in Vlaanderen bestaat een machtspartij die het solidair zijn stilaan onmogelijk maakt.’

‘Het discours van de N-VA staat haaks op wat de wetenschap de laatste tien jaar bewijst: solidariteit en empathie zit in de mens ingebakken en het helpt veel meer dan een harde, onderlinge concurrentiestrijd.’

Dirk Van Duppen, PVDA-mandataris in Antwerpen en bekend huisarts, schreef ‘De supersamenwerker’ dat vorige week uitkwam, een boek dat een ‘wetenschappelijk tegengewicht’ wil bieden aan het ‘ingesleten neoliberale mensbeeld’, luidt het. ‘De zelfzuchtige, egoïstische mens die alles beziet vanuit het eigenbelang en maximale winst. Daartegenover plaats ik, samen met co-auteur Johan Hoebeke, een wereldbeeld waar empathisch gedrag rendeert op de lange termijn voor de soort.’

Om zijn punt te maken citeert Van Duppen de resultaten van honderden experimenten en onderzoeken van de afgelopen tien jaar, uitgevoerd door grote namen in de neurowetenschap, experimentele psychologie en paleoantropologie. En telkens komt ‘empirisch gestaafd’ naar voren dat mensen, vanaf veertien maanden al, neigen naar het goede, het fijne, het sympathieke. Dat geeft niet alleen een goed gevoel, het versterkt ook het samenwerken: de manier om als mensensoort te overleven. ‘Dat wist Darwin ook al, die survival of the fittest begreep als de meest aangepaste aan de situatie, en niet per se als de sterkste.’

Paus versus Trump

In die zin ziet hij de ‘ideologische strijd’ die hij voert, terug in de figuren van Donald Trump en –misschien vreemd voor een communist – paus Franciscus. ‘Die laatste is misschien wel de supersamenwerker bij uitstek. Wat slecht gaat in de wereld noemt hij geen gevecht tussen godsdiensten, maar een strijd om macht en geld. Het economische systeem sluit uit, vernedert en doodt, zegt hij. Het kust de poep van de Duivel. En Trump belichaamt die realiteit. Wie mijn boek leest, gaat bijna denken dat Trump, die van verdelen zijn verkiezingscampagne maakt, tot een ander mensensoort behoort’, aldus Van Duppen. ‘De paus roept daarentegen op om niet te focussen op de verschillen maar op de gelijkenissen, een goede basis om vooruit te komen.’

Klachten bejaardentehuis

Dichter bij huis wijst Van Duppen op de resem aan artikelen en klachten over de lamentabele omstandigheden in bejaardentehuizen. Dat naar aanleiding van een persoonlijke getuigenis van een verpleegster in deze krant. ‘Zorgverstrekkers krijgen burn-outs en lopen gefrustreerd rond niet alleen wegens de lage lonen in de sector maar ook omdat het stilaan onmogelijk wordt om zich als zorgend en behulpzaam wezen volledig te ontplooien. De condities om solidair te kunnen zijn, de bovenbouw zeg maar, ontbreken. Als mantra geldt: bezuinigen en winst maken en dat leidt tot ziektes.’

Dat de frustratie over ‘het systeem’ diep zit, wordt volgens Van Duppen ook aangetoond door de brede aanhang van Hart boven Hard, ‘een brede coalitie, die bij nationale manifestaties sterker mobiliseert dan de vakbonden’, luidt het. ‘Velen beseffen dat in Vlaanderen de solidariteit onder druk staat. Wellicht daarom dat politici van andere partijen, zoals Steven Vanackere (CD&V) en Petra De Sutter (Groen) of Yasmine Kherbache (SP.A), akkoord gaan met mijn stelling en een quote leverden voor het boek.’

Vreemdelingencrisis

Van Duppen noemt ook de Europese aanpak van de vluchtelingencrisis een typisch voorbeeld van een sociaal-Darwinistisch denken dat opdeelt tussen ‘wij’ en ‘zij’, waarbij de andere zogezegd een bedreiging vormt voor de eigen identiteit en de opgebouwde materiële rijkdom. ‘Terwijl het anders kan. Die scheiding is vals. Zelfs Zuhal Demir en Veroniek Dewinter toonden in Terug naar Eigen Land, het tv-programma van Martin Heylen, hun zachtere kant, in het aanschijn van persoonlijk leed. Maar zolang bepaalde politici blijven denken in tegengestelde belangen, speelt dat de verdeeldheid in hand, en komt het organisaties als IS zeer goed uit.’

Hij speelt het in zijn boek niet politiek (met slechts één zijdelingse referentie naar Bart De Wever) maar Van Duppen vreest daarbuiten wel voor de invloed van de N-VA, die volgens hem een model van ‘eigen schuld dikke bult’ invoert. ‘Ik hoorde het vaak genoeg in de OCMW-raad van Antwerpen’, aldus Van Duppen. ‘Daarom hoop ik dat alle linkse en progressieve fracties het vele wetenschappelijk onderzoek aangrijpen om een kantelpunt in de politiek te realiseren.’

 

'De Supersamenwerker' is uitgegeven bij Uitgeverij Epo