Het mobiliteitsbudget, een volwaardig alternatief voor de bedrijfswagen?
Foto: Shutterstock
De bedrijfswagen is populair in België, maar staat steeds vaker ter discussie. In de zoektocht naar een vlottere en groenere mobiliteit, wordt het mobiliteitsbudget steeds meer naar voor geschoven als het alternatief bij uitstek. Maar wat houdt zo'n mobiliteitsbudget eigenlijk in, en wat zijn de voor- en nadelen - zowel voor uw onderneming als voor uw werknemers?
Dossier aangeboden door BNP Paribas Fortis.

In België beschikken meer dan 500.000 werknemers over een bedrijfswagen. Een 'wagen van de zaak' is dan ook een interessante verloning: voor de werkgever is het een fiscaal aantrekkelijk alternatief voor een hoger brutoloon, terwijl de werknemer voordelig en doorlopend over een voertuig kan beschikken. En dat merken we, want maar liefst 68 procent van de Belgische werknemers gebruikt vandaag de auto als voornaamste transportmiddel voor woon-werkverkeer.

De dichtslibbende wegen en algemene vraag naar een groenere, duurzame mobiliteit, maakt echter duidelijk dat er dringend nood is aan een alternatief voor de bedrijfswagen. Een thema dat bemoeilijkt wordt door een ext vereiste: de kosten voor de werkgever mogen niet stijgen, de werknemer mag geen nettoloon inleveren en de inkomsten van de staat mogen ook niet dalen bij de invoering van een alternatief. Kan het mobiliteitsbudget echt een volwaardig antwoord bieden op al die noden? 

Wat is een mobiliteitsbudget?

Een mobiliteitsbudget maakt deel uit van een loonpakket waarbij u uw werknemers een portefeuille geeft die gevuld is met 'mobiliteitsgerelateerde middelen'. Dat budget kunnen ze spenderen aan een uitgebreid aanbod transportmiddelen, naargelang  welke middelen het best aansluiten bij hun persoonlijk profiel. Eventueel kan de werkgever hiervoor aangepaste pakketen samenstellen, op basis van  het professionele profiel van elke werknemer.

In dat pakket kan nog steeds een bedrijfswagen zitten, maar er is ook ruimte voor alternatieven zoals het openbaar vervoer, de fiets, enzovoort. Kortom, een instrument dat vertrekt vanuit het principe van vrije keuze, met de bedoeling om alternatieven voor de bedrijfswagen aantrekkelijker te maken en op die manier de mobiliteit te verbeteren.  

Welke troeven kan het voorleggen?

Een mobiliteitsbudget brengt een aantal potentiële voordelen met zich mee voor alle betrokken partijen. Zo kan u als werkgever uitgaan van:

  • Voorspelbare kosten: als werkgever hebt u vooraf al een vrij nauwkeurig idee van het kostenplaatje, aangezien u niet instaat voor mogelijke extra kosten.
  • Minder onnodige verplaatsingen van werknemers: aangezien elke werknemer zelf instaat voor de kosten, wordt hij aangemoedigd om overbodige verplaatsingen tot een minimum te beperken.
  • Budgetneutraal: het mobiliteitsbudget hoeft geen impact te hebben op de loonkost.

Ook voor uw werknemers houdt een mobiliteitsbudget een aantal voordelen in:

  • Meer efficiëntie: elke werknemer kiest zelf hoe hij het budget besteedt, op basis van zijn eigen profiel en noden.
  • Grotere mate van flexibiliteit: de werknemer is niet langer gebonden aan één vervoermiddel voor zijn complete mobiliteit.
  • Budgetneutraal: in functie van de keuzes die de werknemer maakt, hoeft hij in heel wat gevallen geen bijtelling te betalen.

Cijfers uit een aantal proefprojecten lijken alvast aan te geven dat de introductie van een mobiliteitsbudget werknemers daadwerkelijk aanzet tot een minder intensief autogebruik, waarbij er vooral een verschuiving zichtbaar is naar de fiets en de trein voor woon-werkverkeer.

Wat staat een algemene introductie nog in de weg?

Ondanks die pluspunten, houden heel wat bedrijven de boot toch nog af wanneer de introductie van een mobiliteitsbudget ter sprake komt. Mobiliteit is immers een complex gegeven, zowel op administratief, juridisch als fiscaal vlak:

  • Diversiteit: er bestaan  heel wat verschillende vormen van mobiliteit, zoals woon-werkverkeer, verplaatsingen in opdracht van de werkgever, enzovoort. Bij een mobiliteitsbudget komen die allemaal samen.
  • Versnipperde wetgeving: voor de diverse transportmiddelen gelden er diverse regels. En die beperken zich niet alleen tot de HR-sfeer: ook het arbeidsrecht en de sociale zekerheid komen om de hoek kijken. Tel daar nog bij dat die aspecten deels geregionaliseerd zijn in België, en je komt in een situatie terecht waarbij er andere regels van toepassing kunnen zijn voor Brussel, Vlaanderen en Wallonië.
  • Fiscaliteit: het fiscale gunstregime voor bedrijfswagens is niet van toepassing voor het mobiliteitsbudget. Het mobiliteitsbudget wordt immers als een vorm van verloning beschouwd door de RSZ.

Kunnen die minpunten opgevangen worden?

Gelukkig wel, want zoals steeds speelt de dienstenmarkt in op de veranderende vraag bij ondernemingen. Vanuit de HR-hoek wordt er bijvoorbeeld druk aan de weg getimmerd om alsnog op een budgetneutrale manier een flexibele vorm van verloning aan te kunnen bieden.

Leasingmaatschappijen spelen op hun beurt in op deze nieuwe trend door flexibele formules aan te bieden, waarbij een deel van de praktische uitwerking van het mobiliteitsbudget kan worden overgelaten aan een partner. Daarbij blijkt dat bepaalde combinaties fiscaal haalbaar kunnen zijn, ook voor wie (nog) niet klaar is om de bedrijfswagen uit te zwaaien:

  • Een bedrijfswagen en een belastingvrije bedrijfsfiets
  • Een bedrijfswagen en een fietsvergoeding
  • Een bedrijfswagen en het openbaar vervoer
  • Een combinatie van een kleinere of elektrische auto voor dagelijks gebruik, aangevuld met een ruimere gezinswagen tijdens vakantieperiodes

Hoe maakt u er concreet werk van?

Wanneer u in uw onderneming werk wil maken van een mobiliteitsbudget, dan kan u alvast uw voordeel doen met de lessen uit een aantal proefprojecten.

  • Bij de samenstelling van mobiliteitsbudgetten moet de werking van het bedrijf en de verplaatsingsgewoonten geanalyseerd worden om te bekijken welke combinaties wenselijk, haalbaar en rendabel zijn. Ook de kwaliteit van het lokale mobiliteitsaanbod is daarbij een belangrijke factor.
  • De sociale partners moeten betrokken worden bij het opstellen van mobiliteitsbudgetten
  • Het nieuwe concept moet duidelijk gecommuniceerd worden naar de werknemers
  • Een beheermodule voor de mobiliteitsbudgetten is een duidelijke pre. Die maakt de administratieve afhandeling eenvoudiger voor de werkgever, terwijl de werknemers een overzicht krijgen van de mogelijkheden en de impact op het loon.
  • Probeer er zoveel mogelijk werknemers bij te betrekken. Hoe groter de doelgroep die gebruikmaakt van een mobiliteitsbudget, hoe sneller de initiële kost terugverdiend wordt.

Vier originele en voordelige manieren om uw werknemers te motiveren