Smartphones rukken op in scholen
Foto: BELGAIMAGE

Meer en meer scholen versoepelen hun smartphonebeleid. Zeer bij de tijd, maar een bedreiging voor de concentratie, en zelfs voor de schoolresultaten. ‘Je moet als leerkracht de regie heel goed in handen houden.’

Ja, het gros van de leerkrachten is voor het toelaten van smartphones binnen de schoolmuren, zegt Sofie Vandoninck, onderzoekster aan het Instituut voor Mediastudies in Leuven. Alleen blijkt het in de praktijk vaak een worsteling. ‘Leerkrachten geven het soms op om de leerlingen op elke inbreuk aan te spreken. Als ze een oogje dichtknijpen als een leerling even zijn Facebook checkt, stoort dat de les minder dan wanneer ze moeten straffen.’ Bovendien worstelen ze ook met de strafmaat. ‘Vroeger pakten ze de telefoon voor de rest van de dag af, maar veel ouders verwachten dan weer dat hun kind bereikbaar is. Het is zoeken voor alle partijen – ook voor de leerlingen.’

‘Wij willen dat de school ons leert op een goede manier met onze smartphone om te gaan’, zegt Dennis Tielens van de Vlaamse Scholierenkoepel. ‘Wij vinden dat er afspraken moeten zijn, in samenspraak met de leerlingen. Een verbod is niet meer van deze tijd. Als je gaat werken, mag je toch ook je telefoon gebruiken?’ Zelf trok hij op Buso Lennik mee aan de kar van de verandering. Vorig jaar sneuvelde de totale ban en mocht de telefoon tijdens de speeltijden uit de boekentas. Niet tijdens leswisselingen, en zeker niet tijdens de les.

Buso Lennik is lang niet de enige school die het schoolreglement recent herschreef. Cijfers zijn er niet – de koepelorganisaties van het katholiek onderwijs en van het gemeenschapsonderwijs houden niet bij wat scholen doen. Een rondvraag leert dat meer en meer scholen overstappen op een gemengd model: niet tijdens de lessen, wel tijdens de pauzes.

Scholen die vasthouden aan een totaalverbod, waar de telefoon bijvoorbeeld de hele dag uit moet staan of in een locker blijven, doen dat vooral uit bezorgdheid om de leerkrachten. Die willen liever niet op Youtube opduiken, en ze willen ook geen lestijd verliezen aan het terechtwijzen van leerlingen die onder hun bank met hun telefoon zitten te frunniken. Een terechte bezorgdheid, zo blijkt. In 2012 al gaf 47 procent van de leerlingen in het Apestaartjaren-onderzoek toe dat ze hun gsm stiekem tijdens de les gebruikten. Recentere cijfers zijn er niet, maar met 92,3 procent van de jongeren met een smartphone, van wie 63 procent met een data-abonnement, zullen ze er niet op achteruitgegaan zijn.

Pril wetenschappelijk onderzoek geeft aan dat er een verband is tussen smartphonegebruik in de les en schoolresultaten. Een analyse van de resultaten van de secundaire scholen in vier Britse steden zag de scores van de zwakste leerlingen stijgen nadat de smartphone uit de klas gebannen werd. Het verbod hielp hen even goed vooruit als een extra uur les per week zou doen. ‘Het is moeilijk om oorzaak en gevolg uit elkaar te houden’, zegt Pedro De Bruyckere van de Arteveldehogeschool. ‘Wie niet geïnteresseerd is in een vak, of minder aanleg heeft, zoekt misschien al sneller afleiding’. De Bruyckere zette met collega’s een experiment op om te kijken of er een verband is tussen de resultaten van studenten en hun smartphonediscipline. Voor wetenschappelijk solide bevindingen is het nog te vroeg, maar het ziet ernaar uit dat ze in de lijn zullen liggen van internationaal onderzoek, onder meer van het MIT, dat aangeeft dat vrij gebruik van technologie de resultaten licht negatief beïnvloedt. ‘Dat betekent niet dat je technologie uit je klaslokaal moet bannen. Je moet erover waken dat je als leerkracht de regie in handen houdt. Laat de leerlingen af en toe hun smartphone gebruiken om iets op te zoeken of een oefening te maken, want zo kun je tonen wat de meerwaarde van technologie kan zijn. Tegelijk moeten jongeren weten wat er op het spel staat als ze de hele tijd met hun smartphone in de weer zijn. We zijn niet gemaakt om te multitasken.’