Bijna 1 op de 3 vindt job onvoldoende zinvol
Wie zijn job minder zelf kan invullen, heeft in regel meer bedenkingen bij de zin van zijn job Foto: IMAGEGLOBE

Amper vijf procent van de werkenden ervaart zijn job over de hele lijn als zinvol. De meerderheid van de werkenden (68 procent) heeft bedenkingen bij de zinvolheid van zijn job. 29 procent scoort onder de lat.

Dat blijkt uit de enquête die New World of Work (een samenwerkingsverband van zes bedrijven, Antwerp Management School en Flanders Synergy) in samenwerking met deze krant organiseerde. Een kleine 48.000 mensen, onder wie 86 procent werknemers, nam deel aan de bevraging.

Een job voelt als zinvol als mensen hun werk graag doen, en de job beantwoordt aan de interesses en het waardenpatroon van de werkende. Bovendien moeten mensen het gevoel hebben dat ze zichzelf kunnen zijn in hun job, en dat de werkomgeving stimulerend genoeg is, dat er ruimte is voor autonomie en ondersteuning om zichzelf waar te maken in de job.

Allesbehalve hoopvol

‘Als we die dimensies apart bekijken, is het resultaat van de enquête allesbehalve hoopvol’, zegt Ans De Vos, professor organisatiegedrag aan de Antwerp Management School, die de enquête opstelde. ‘Vijf procent scoort hoog op alle dimensies, en 68 procent van de respondenten is van geen enkele dimensie overtuigd. Er is op elk van de pijlers ruimte voor verbetering.’

Moeten mensen al niet blij zijn dat ze werk hebben, moet dat werk dan ook nog per se leuk en zinvol zijn? Ja, zegt De Vos. ‘Het is niet zomaar een luxeprobleem als je je werk niet als zinvol ervaart. We zien in de resultaten dat wie slecht scoort op de vier dimensies, ook een negatiever beeld heeft van zijn professionele toekomst. Het zijn die mensen die het niet zien zitten om langer aan de slag te blijven. Het zijn ook die mensen die dreigen in ziekteverzuim of burn-out terecht te komen. Wie intrinsiek gemotiveerd is door zijn job, zal beter overeind blijven.’

Voor Ans De Vos en het samenwerkingsverband New World of Work is het hoog tijd dat ook de jobinhoud en de zinvolheidservaring een plek innemen in de discussie rond langer en wendbaarder werken. ‘Zie zinvol werk gerust als de overtreffende trap van werkbaar werk’, zegt De Vos.

Snelle winst

De resultaten van de enquête geven ook aan op welke vlakken er relatief snel winst te boeken is. Amper veertig procent slaagt er goed in om de professionele verwachtingen op een bevredigende manier te combineren met hun privéleven. Amper 37 procent vindt bij zijn werkgever terug wat hij of zij belangrijk vindt in het eigen leven. En niet meer dan 30 procent van de werkenden voelt zich door de werkomgeving aangemoedigd om feedback te vragen in geval van onzekerheid over de eigen prestaties. 62 procent kan rekenen op hulp van collega’s in geval van problemen. Veertig procent heeft niet voldoende afwisseling in het takenpakket. In de uitvoering van de job ervaart wel 74 procent voldoende autonomie.

Taakverdeling

Door de bank genomen ervaart wie veel zeggenschap heeft over de eigen jobinvulling, zoals zelfstandigen en kaderleden, een hogere mate van zinvolheid dan mensen in een meer uitvoerend statuut. Dat zou wel eens kunnen betekenen dat een deel van de oplossing in een andere arbeidsorganisatie ligt, denkt Mieke Van Gramberen, directeur van Flanders Synergy, dat bedrijven tot vernieuwende arbeidsorganisatie wil inspireren.

‘In veel bedrijven worden de taken nog op een traditionele manier verdeeld, in een starre hiërarchische structuur. In een vlakkere organisatie, waarin teams gezamenlijk de verantwoordelijkheid opnemen, krijg je noodgedwongen veel meer samenwerking en communicatie. In zo’n organisatie helpen mensen elkaar om zich verder te ontwikkelen. Mensen voelen zich ook meer betrokken bij de resultaten. Dat verhoogt allemaal het gevoel van zinvolheid.’

Beleid

Het is een analyse die Ans De Vos graag wil delen, al wijst ze erop dat het niet louter de verantwoordelijkheid van de werkgevers is om de zinvolheid van jobs op te krikken. Het is ook een verantwoordelijkheid van het beleid, dat moet faciliteren dat er meer op maat van werkgever en werknemer gedacht wordt.

Niet in het minst is het ook aan de werkende om het heft in eigen handen te nemen. ‘Wacht niet met na te denken over je loopbaan tot je je vastrijdt. Wees je eigen loopbaancoach.’

‘Pistes uitwerken’

Minister van Werk Kris Peeters (CD&V), peter van het project, onthoudt uit de resultaten vooral de breuklijn tussen statuut en functies. ‘Zinvolheid moet extra aandacht krijgen bij die groepen die in een meer uitvoerende modus werken. We roepen op om aan de slag te gaan en pistes uit te werken om zinvol werk te verhogen bij iedereen. Ik neem dit alvast mee in de uitvoering van het project Werkbaar Wendbaar Werk.’