Alexander Van der Bellen nieuwe Oostenrijkse president
Alexander Van der Bellen wordt de nieuwe president van Oostenrijk. Foto: AFP

Alexander Van der Bellen wordt de nieuwe president van Oostenrijk. Hij verslaat Norbert Hofer, de kandidaat van de extreemrechtse partij FPÖ. De overwinning is erg nipt. Van der Bellen heeft 50,35 procent van de stemmen behaald, tegen 49,65 procent voor Hofer. Een verschil van 31.026 stemmen, op een totaal van 6,4 miljoen stemgerechtigde Oostenrijkers, heeft Van der Bellen de overwinning bezorgd.

Van der Bellen is een economieprofessor van 72 die nog voorzitter van de groene partij geweest is. Norbert Hofer heeft zijn nederlaag toegegeven op Facebook. Ook FPÖ-partijvoorzitter Heinz-Christian Strache deed dat. Strache heeft het over een groot succes, en schrijft dat vijftig procent van de kiezers voor verandering heeft gekozen. 'We zullen die vijftig procent niet loslaten. We zullen verder werken voor een mooier, beter en eerlijker Heimatland Oostenrijk.'

Het resultaat van de presidentsverkiezingen van zondag liet tot maandag op zich wachten omdat de stemmen die per post uitgebracht werden, pas een dag later werden geteld. Hoe dan ook liggen de scores van de twee kandidaten erg dicht bij elkaar. Er is geen procedure voor hertelling voorzien, maar kandidaten hebben drie dagen vanaf het bekendmaken van de resultaten om hun bezwaren tegen de uitslag aan de kiescommissie over te maken. 

De opkomst bedroeg 72,7 procent. Dat is iets hoger dan de 68,5 procent van de eerste ronde.

Van der Bellen wordt de eerste groene president van Oostenrijk. De president vervult in Oostenrijk een grotendeels ceremoniële functie. Van der Bellen nam deel aan de presidentsverkiezingen als onafhankelijke kandidaat, maar als ex-partijvoorzitter heeft hij een duidelijk groene stempel. De kandidaten van de twee regeringspartijen, de sociaaldemocratische SPÖ en de conservatieve ÖVP, haalden de tweede ronde niet. Ze haalden elk slechts elf procent van de stemmen. Norbert Hofer kwam als winnaar van de eerste ronde uit de bus. Hij haalde 35 procent van de stemmen, terwijl Van der Bellen het met 21 procent moest stellen. De professor heeft die achterstand dus kunnen inlopen.

Zowel Norbert Hofer als FPÖ-partijvoorzitter Heinz-Christian Strache hebben de nederlaag van extreemrechts al toegegeven. 

Vluchtelingencrisis

Norbert Hofer lag lange tijd in poleposition om het eerste extreemrechtse staatshoofd van het naoorlogse Europa te worden. Zijn partij FPÖ slaat munt uit de vluchtelingencrisis en leidde in de peilingen. Zondagavond stond Hofer nog aan kop met 51,9 procent van de tot dan toe getelde stemmen. Maandag werden echter de 750.000 stemmen geteld die de Oostenrijkers per brief uitbrachten. Van der Bellen moest zestig procent van de uitgebrachte briefstemmen achter zijn naam krijgen om Hofer nog in te halen, en hij is daarin geslaagd.

Niettemin hebben ook meer dan 2,2 miljoen Oostenrijkers voor Hofer gestemd. Hij scoorde erg goed op het platteland en bij de arbeiders. Maar liefst 86 procent van de Oostenrijkse arbeiders kozen voor Hofer. Zestig procent van alle mannen die hun stem uitbrachten, deden dat op de FPÖ-kandidaat. Vrouwen en hooggeschoolde kiezers verkozen vaker Van der Bellen. 

Tirol

Alexander Van der Bellen groeide op in de westelijke deelstaat Tirol, maar ging economie studeren in de hoofdstad Wenen. Hij werd aanvankelijk politiek actief bij de sociaaldemocratische SPÖ, maar stapte in 1992 over naar de groenen. Van 1997 tot 2008 was hij partijvoorzitter van Die Grünen. 

Op 8 juli legt hij de eed af. Hij volgt Heinz Fischer op die twaalf jaar staatshoofd van het Alpenland was. Minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) heeft de nieuwe president al gefeliciteerd op Twitter. Ex-premier Guy Verhofstadt (Open VLD) schreef dat de opkomst van nationalistische en extreemrechtse partijen in Europa iedereen zorgen moet baren.