Wie volgt Boris Johnson op als burgemeester van Londen?
Boris Johnson gaat zich toeleggen op de campagne pro-Brexit en zijn ministersportefeuille. Foto: REUTERS

Donderdag trekken bijna negen miljoen Londenaars naar de stembus om een opvolger voor de flamboyante burgemeester Boris Johnson te kiezen. Na acht jaar gaat hij zich toeleggen op zijn rol als minister zonder portefeuille in de regering-Cameron, en wil hij een voortrekkersrol spelen in de Brexitcampagne, waar hij het ‘Leave’-kamp steunt. Zijn opvolger erft een multiculturele stad waar de bevolking exponentieel stijgt en de vastgoedprijzen de pan uit swingen.

Wat staat er op het spel?

Londen kiest pas sinds 2000 een burgemeester die heel ‘Greater London’, met een bevolking van zo’n 8,5 miljoen mensen, onder zijn hoede heeft. De burgemeester beheert een budget van om en bij zeventien miljoen Britse pond en heeft vooral bevoegdheden op het vlak van openbaar vervoer en huisvesting. Ken Livingstone van het sociaaldemocratische Labour bestuurde de Britse hoofdstad van 2000 tot 2008. Toen moest hij de duimen leggen voor Boris Johnson van de Conservatives. Nu de populaire Johnson ermee ophoudt, wil Labour uiteraard maar wat graag de Londense burgemeesterssjerp terug.

Wie zijn de voornaamste kandidaten?

Hoewel er in totaal twaalf kandidaten zijn, maken enkel Labourkandidaat Sadiq Kahn (45) en Zac Goldsmith (41) van de Conservatieven een reële kans. De twee konden moeilijk meer van elkaar verschillen.

Sadiq Khan is geboren in Londen als een van de acht kinderen van Pakistaanse immigranten. Zijn moeder was naaister. Zijn vader, die een baard droeg, werkte als buschauffeur en kreeg van passagiers meermaals het verwijt ‘Paki’ naar het hoofd geslingerd. Hij groeide op in een sociale flat in Zuid-Londen waar hij tot zijn 23e een stapelbed deelde met een van zijn broers. Daarna studeerde hij rechten en werd mensenrechtenadvocaat. Hij verdedigde vooral mensen die met discriminatie in aanraking kwamen. Khan getuigde ook over zijn eigen ervaringen met racisme in zijn jeugd.

Hij benadrukt dat hij een meerlagige identiteit heeft. ‘Ik ben Brits, Engels, van Aziatische origine, met Pakistaans erfgoed, een vader, echtgenoot, lid van Labour en moslim.’ Khan kan de eerste moslim worden die burgemeester wordt van Londen. In 2009 was hij ook de eerste moslim in de regering, al beschouwt hij dat louter als zijn persoonlijke levensbeschouwing. Onder premier Gordon Brown werd hij staatssecretaris van Transport. In 2010 was hij een van de architecten van de campagne van Ed Milliband om partijleider van Labour te worden. Ed versloeg zijn broer David, maar moest aftreden na het zware verlies van Labour in de parlementsverkiezingen van mei 2015.

Sadiq Khan ijvert voor quota voor etnische minderheden in de politie van Londen, maar verder heeft hij een eerder centrum-links imago. Zo ijvert hij voor meer gewapende agenten op straat die kunnen ingrijpen in het geval van terreurdreiging. Als hij verkozen wordt, gaat hij ‘in het belang van Londen’ samenwerken met de conservatieve regering, zo heeft hij beloofd.

Zac Goldsmith is een telg uit de succesvolle joodse bankiersfamilie Goldsmith. Zijn vader was de oprichter van de eurosceptisch Referendum Party, en in die zin dus een voorloper van huidig burgemeester Johnson. Zac Goldsmith heeft een opvallend groen imago. Hij profileerde zich op milieukwesties en voerde onder andere campagne tegen de uitbreiding van de luchthaven van Heathrow met een derde start- en landingsbaan. Hij ijvert ook voor meer investeringen in het openbaar vervoer, een weg die zijn partijgenoot Johnson al was ingeslagen.

Verder wil hij ook 50.000 nieuwe woningen bouwen, maar de groene ruimtes in de stad moeten onaangeroerd blijven. Sinds 2010 zit Goldsmith in het parlement, voordien werkte hij voor verschillende denktanks en was hij journalist bij The Ecologist Magazine.

Net als Johnson is Goldsmith pro-Brexit, het verlaten van Groot-Brittannië uit de Europese Unie. Zijn grootste probleem is dat hij dat niet kan uitspelen, omdat hij steeds overklast wordt door Johnson. Ook zijn elitaire imago zou hem parten spelen. Zo kon hij geen enkel populair metrostation of voetbalstadion opnoemen toen een BBC-journalist daarnaar vroeg.

Met een videoboodschap op Twitter nam Boris Johnson dinsdag afscheid van de Londenaars en sprak hij zijn steun uit voor zijn partijgenoot Zac Goldsmith.

Wie maakt de grootste kans?

Khan leidt in alle peilingen. Bij de parlementsverkiezingen van mei 2015 veroverde Labour 45 van de 73 parlementszetels in Londen, hoewel de Conservatieven een meerderheid in het parlement veroverden. Labour ligt echter onder vuur vanwege antisemitische uitspraken van onder meer oud-burgemeester Ken Livingstone. Hij had Hitler ‘een zionist’ genoemd en gewag gemaakt van een joodse samenzwering die Labour wil beschadigen. De partij schorste Livingstone. Donderdag zullen we weten of de rel een invloed heeft op de stembusgang.