Johan Cruijff, Mei 68 op voetbalnoppen
Foto: Belga
François Colin, oud-redacteur van De Standaard, neemt afscheid van de Nederlandse voetbalvirtuoos. 'Cruijffie was al sinds mijn tienerjaren mijn idool.'

Johan Cruijff zat op zijn knieën voor me en strikte een paar nagelnieuwe schoenen met het logo JC aan mijn voeten. Het was tijdens het WK van 1982 in Spanje. Ik was samen met mijn Nederlandse collega Lex Muller op bezoek in Aquafredda, diep in de Catalaanse heuvels, thuis bij het legendarische nummer 14.

Een moment om nooit te vergeten, want Cruijffie was al sinds mijn tienerjaren mijn idool. De enige Europeaan die in het rijtje Pelé-Maradona-Messi thuis hoort. Een genie dat het voetbal tot kunst verhief. Kunstschaatsen, dubbele Lutz, driedubbele Ritzberger, doelpunt, op gras.

In de tweede helft van de jaren 60 vierden het realisme en het cynisme hoogtij op de groene velden. Het internationale voetbal werd gedomineerd door de houthakkers van het Argentijnse Estudiantes en het catenaccio van de Italiaanse grootmachten AC Milan en Internazionale. En toen kwam met het Totaalvoetbal, iedereen valt aan en iedereen verdedigt - tikitaki avant la lettre, van het Ajax van Cruijff de verbeelding aan de macht. Ajax won drie keer de belangrijkste Europese beker en Oranje werd in de finale van het WK 1974 slechts door thuisland West-Duitsland van de wereldtitel gehouden.

Het kleine Nederland wees de wereld de weg met voetbal van een andere planeet. Nederland gidsland. In en buiten het voetbal. Cruijff was voor mij mei 68 op voetbalnoppen. Via het Nederlandse voetbal ging een nieuwe wereld open, die van de provo’s, de VPRO, Barend Servet, Koot en Bie, Bram Vermeulen en Freek de Jonge.

De eerste rebel, mét zakelijk vernuft

Cruijff paste in dit rijtje. Hij was de eerste rebel in de kleedkamer en de eerste met zakelijk vernuft. Zijn schoonvader Cor Coster werd de eerste zaakwaarnemer in het voetbal. Toen Cruijff in 1973 voor zes miljoen gulden naar Barcelona transfereerde, was hij de duurste speler aller tijden.

Johan Cruijff durfde ook opstaan tegen clubleiders en bondsbazen. Met zijn onnavolgbare dribbels en wondermooie goals legde hij iedereen het zwijgen op. Hij was zijn tijd ver vooruit en zijn invloed beperkte zich niet tot die van het Nummer 14. De Amsterdammer is één van de weinige topvoetballers die ook het allerhoogste bereikte als trainer. Hij bezorgde Ajax de Uefa Cup en was begin jaren 90 de architect van het zogenaamde Dream Team, waarmee hij Barcelona zijn eerste zege in de Europacup voor Landskampioenen ( nu Champions League genoemd) bezorgde.

'El Salvador'

Zijn initialen zijn volgens sommigen niet helemaal toevallig dezelfde als die van Jezus Christus. In en rond Nou Camp heeft hij nog steeds een godenstatus en wordt hij ‘El Salvador’ (de Verlosser) genoemd. Zijn voetbalvisie werd de filosofie van het huis. Hij tekende de werking uit van La Masia, het jeugdcomplex van de club waar jongens als Xavi, Iniesta en Messi werden opgeleid, en gaf de sportieve leiding van het eerste team in handen van zijn discipelen Frank Rijkaard en nadien Pep Guardiola. Aan de hand van Johan Cruijff groeide FC Barcelona in de 21ste eeuw uit tot de meest succesvolle club ter wereld en vierde het aanvallend voetbal hoogtij.

Cruijff probeerde de voorbije jaren ook Ajax weer naar de top te voeren. De financiële beperkingen van de clubs uit de kleinere voetballanden en interne intriges deden zijn ‘fluwelen revolutie’ echter mislukken. Zijn voetbalopvattingen zullen echter nog decennia boven de Amsterdam Arena blijven hangen.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig