Een omzet van 3 tot 6 miljard euro, zo’n 12.200 nieuwe verdachte betrokkenen en een ‘klantenbestand’ dat 90 procent van alle vluchtelingen beslaat: 2015 was een goed jaar voor de mensensmokkel naar de Europese Unie. Europol gaat in de tegenaanval en lanceert het European Migrant Smuggling Centre.

De mensensmokkel naar de Europese Unie bereikte in 2015 ongeziene hoogten. Vijf keer zoveel migranten bereikten Europa op irreguliere wijze als in 2014, goed voor meer dan 1 miljoen mensen. 90 procent van hen maakte in de loop van de reis gebruik van ‘faciliteiten’, meestal aangeboden door criminele organisaties.

Dat blijkt uit een nieuw rapport van Europol, dat luistert naar de titel ‘Migrant Smuggling: routes and networks in and outside the EU’.

Netwerken

Mensensmokkel is big business. Europol beschikt over informatie met betrekking tot meer dan 40.000 verdachte betrokkenen. In 2015 alleen vonden 12.200 nieuwe namen hun weg naar de Europese politiedatabank, wat resulteerde in 1.551 onderzoeken.

De verdachten zijn afkomstig uit meer dan 100 verschillende landen, maar enkele van de meeste voorkomende nationaliteiten zijn Bulgaren, Egyptenaren, Polen en Turken.

Sommigen opereren individueel, maar de meesten maken onderdeel uit van een crimineel netwerk. De omvang van die netwerken kan sterk variëren, maar stuk voor stuk zijn ze georganiseerd als goed geoliede bedrijven. Aan het hoofd staat de leider, die verantwoordelijk is voor de algemene coördinatie en zich bevindt in een van de meer dan 230 ‘smokkelhotspots’, waaronder Caïro, Tripoli, Athene, Calais en ... Zeebrugge.

Het Europese grensagentschap Frontex maakte onderstaand filmpje over de werking van mensensmokkel naar de EU.

Faciliteiten

Een stapje lager in de hiërarchie zijn meerdere lokale en regionale leiders actief, die onder andere de kostprijs van de aangeboden diensten bepalen en transfers en vluchten boeken. Zij staan op hun beurt aan het hoofd van lokale cellen, die verantwoordelijk zijn voor diensten als de aankoop of huur van auto’s en het aanwerven van chauffeurs.

Hieronder vindt u een volledig overzicht van de rollen die binnen een smokkelnetwerk vervuld worden.
 

HET NETWERK. Wie pikt een graantje mee?

De opportunist

Degene die zich bijvoorbeeld opwerpt als chauffeur, crew op de boot, of tijdelijk vertaler.

De ronselaar

Zoekt contact met vluchtelingen via sociale media of op publieke plaatsen om de reis te organiseren en de reisdocumenten te regelen.

Leverancier documenten

Staat in contact met gespecialiseerde criminelen om vervalste documenten te krijgen voor vluchtelingen.

Lokale leider

Overziet activiteiten op een bepaald onderdeel van de route via zijn persoonlijke netwerk of contacten.

Corrupte ambtenaar

Zorgt dat de wet omzeild kan worden, of voorziet officiële documenten in ruil voor smeergeld.

Geldkoerier

Vertrouwenspersoon die het geld van bij de vluchtelingen tot bij de transporteurs brengt.

Legaal bedrijf

Wordt gebruikt om illegale activiteiten te ondersteunen en geld wit te wassen

 

Routes

Afhankelijk van hun vertrekpunt en van waar ze naartoe wilden, maken migranten gebruik van diverse routes: over zee, over land en (uitzonderlijk) door de lucht. In 2015 waren irreguliere migranten voornamelijk afkomstig uit Syrië, Pakistan, Afghanistan en Irak, maar ook uit onder meer Senegal, Somalië en Marokko. De favoriete eindbestemmingen waren Duitsland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk. 


Financiën

Volgende advertentie verscheen op de Facebookpagina van een mensensmokkelaar:

‘De formule met een reis van Turkije naar Libië, door de lucht, en vervolgens over zee naar Italië, kost 3.700 dollar. Volwassenen betalen voor de zeereis 1.000 dollar. Drie kinderen kosten 500 dollar.’

Meteen is duidelijk dat mensensmokkel een winstgevende business is. Door het aantal migranten dat op irreguliere wijze naar de EU reisde te vermenigvuldigen met de gemiddelde kostprijs van de aangeboden ‘faciliteiten’, krijgen we een ruwe schatting van de omzet van de ‘branche’ in 2015.

Het gaat om maar liefst 3 tot 6 miljard euro.

Meer dan de helft van dat bedrag kregen de smokkelaars cash uit de handen van hun ‘klanten’.

Hoe wordt de reis betaald?

Tegenaanval

Het ziet er niet naar uit dat de trend in 2016 zal keren. In de eerste zeven weken van het nieuwe jaar bereikten al meer dan 84.000 migranten de EU op irreguliere wijze.

Europol blijft daarom niet bij de pakken zitten en lanceert vandaag haar European Migrant Smuggling Centre (EMSC). Het zal EU-lidstaten proactief bijstaan in de ontmanteling van criminele netwerken, die betrokken zijn bij mensensmokkel.

‘Als 90 procent van alle migranten naar Europa komt met behulp van criminele organisaties, dan is de ontmanteling van dat gigantische mensensmokkelnetwerk een cruciaal aspect in de omgang met de vluchtelingencrisis.’ Dat zegt directeur van Europol Rob Wainwright. ‘Het EMSC zal een platform bieden waarop lidstaten informatie kunnen uitwisselen en hun onderlinge coördinatie kunnen verbeteren.’

De lancering van het centrum ‘reflecteert de status van topprioriteit die mensensmokkel vanaf nu draagt’.
 

Bron kaart en infografieken: Europol, rapport 'Migrant Smuggling: routes and networks in and outside the EU'.