Einsteins zwaartekrachtgolven eindelijk betrapt
De Virgo-detector in het European Gravitational Observatory. Foto: afp
Voor het eerst in de geschiedenis van de natuurkunde hebben fysici zwaartekrachtgolven kunnen waarnemen. Dat is gezegd op een gezamenlijke persconferentie van het Amerikaanse Ligo-observatorium en de Europese Virgo-detector. 'We hebben zwaartekrachtgolven gedetecteerd', zei Ligo-directeur David Reitze.

Dat zwaartekrachtgolven bestonden, daaraan twijfelde geen astronoom. Albert Einstein voorspelde het bestaan ervan  honderd  jaar geleden al in zijn relativiteitstheorie, die inmiddels staat als een huis. Maar omdat de golven zo zwak zijn, waren uiterst precieze meetinstrumenten nodig om ze op de staart te  trappen.

Een recente upgrade van het Amerikaanse zwaartekrachtgolvenobservatorium Ligo zorgde voor de benodigde extra precisie. Vrijwel meteen na de installatie van extra krachtige lasers en spiegels, vorig jaar september, was het bingo en liep een eerste zwaartekrachtgolf binnen, melden de fysici.

Dat het nieuws pas nu wordt bekendgemaakt, komt omdat zij eerst moesten uitsluiten dat het gemeten signaal door achtergrondruis zou zijn  veroorzaakt. De kans daarop is verwaarloosbaar, is uit die foutenanalyse gebleken. 

Het 'geluid' van twee zwarte gaten die botsen

 

Zwaartekrachtgolven ontstaan bij  gewelddadige gebeurtenissen in de ruimte waarbij grote massa’s betrokken zijn. Explosies van sterren bijvoorbeeld, of botsingen van zwarte gaten, of melkwegstelsels die in elkaar schuiven. Dat soort cataclysmen doet de ruimte rimpelen, zoals een steen die in een vijver wordt gegooid waterrimpelingen genereert. 

De door Ligo gespotte zwaartekrachtgolf is volgens de onderzoekers verwekt door de fusie van twee zwarte gaten op 1,3 miljard lichtjaar van de aarde verwijderd van elk ongeveer dertig zonnen zwaar. Dat betekent dat de fusie 1,3 miljard jaar geleden plaatsvond.

'We gaan dingen zien waarvan we het bestaan niet afwisten, voorspelt Reitze.

In deze video legt de ESA uit hoe zwaartekrachtgolven ontstaan: