Einsteins zwaartekrachtgolven zouden zijn gespot
Albert Einstein. Foto: AP

Volgens aanzwellende geruchten zouden Amerikaanse en Europese fysici zich opmaken om aan te kondigen dat ze zwaartekrachtgolven hebben waargenomen. Donderdag is er een gezamenlijke persconferentie van het Amerikaanse Ligo-observatorium, het Europese deeltjeslab Cern en de Italiaanse Virgo-detector.

Geruchten over de ontdekking doen al weken de ronde. Als ze kloppen, dan is dit voor de natuurkunde wat de ontdekking van het Higgsboson in 2012 was: héél groot nieuws, en kunnen de betrokken onderzoekers zich verlustigen in een zekere Nobelprijs.

Einstein

Het bestaan van zwaartekrachtgolven werd honderd jaar geleden door Einstein in zijn relativiteitstheorie voorspeld, maar niemand heeft ze sindsdien ooit waargenomen. De golven zijn ‘rimpels’ in de tijdruimte, zo volgt uit de formules van de theorie. Ze ontstaan bij gewelddadige gebeurtenissen in de ruimte waarbij grote massa’s betrokken zijn. Explosies van sterren bijvoorbeeld, of botsingen van zwarte gaten, of melkwegstelsels die in elkaar schuiven. Die gebeurtenissen brengen de tijdruimte aan het trillen en genereren daarbij zwaartekrachtgolven.

Dat zwaartekrachtgolven bestaan, daaraan twijfelt geen astronoom meer. Maar niemand heeft ze ooit al waargenomen, omdat ze uiterst zwak zijn. Vandaar dat enkel uiterst precieze meetinstrumenten ze op de staart kunnen trappen. Op aarde staan er zo meerdere opgesteld, waaronder die van Ligo en Virgo, maar die hadden tot nog toe nooit beet gehad.

Zwarte gaten

Volgens Alexander Sevrin, hoogleraar fysica aan de VUB, zouden de geobserveerde zwaartekrachtgolven zijn veroorzaakt door de fusie van twee zwarte gaten ‘met een totale massa van enkele tientallen malen die van onze zon’. Dat zou blijken uit indiscreties bij het Europese deeltjeslab Cern. De onderzoekers zouden de kans op minder dan één op drie miljoen schatten dat hun waarnemingen zijn te wijten aan toevallige fluctuaties van de achtergrondruis.

Ook de Leuvense fysicus Thomas Hertog, Belgisch verantwoordelijke bij het geplande ruimte-observatorium voor zwaartekrachtgolven van de Europese ruimtevaartorganisatie Esa heeft signalen opgevangen dat de geruchten over de eerste waarnemingen van gravitatiegolven zouden kloppen. ‘Als het waar is, dan is de ontdekking qua impact vergelijkbaar met die van het Higgsdeeltje in 2012.’

Spanning

In de natuurkundige wereld stijgt de spanning, maar pas donderdag weten we of er nu wel of niet zwaartekrachtgolven zijn gezien en wat die heeft veroorzaakt. Wat er precies verteld zal worden op de persconferentie, blijft voorlopig een goed bewaard geheim.