Reageren is niet mogelijk
Tom Naegels

Niet iedereen gelooft het, maar het is wel degelijk door een technisch euvel dat reageren op opiniestukken soms niet kan. De krant doet dat niet met opzet, al snapt Tom Naegels wel hoe belangrijk die reactiemogelijkheid voor lezers is.

Maar nu was het wéér van dat! Lezers die gisterochtend online wilden reageren op een van de opiniestukken van die dag, konden weliswaar op de knop ‘reacties’ klikken, maar als ze dat deden, kregen ze een frustrerende boodschap te lezen: ‘De reacties zijn gesloten. Reageren op dit artikel is niet meer mogelijk.’ En dat van ’s ochtends vroeg, op de dag dat het gepubliceerd was. Wanneer was reageren dan wél mogelijk geweest? Nooit natuurlijk, wat ook af te leiden viel uit het atypische aantal reacties onder aan de stukken: nul. (Sinds gisterenmiddag staan de reacties wel weer open.)

Het is een probleem dat al lang aansleept. De vroegste melding ervan (in totaal kreeg ik er zo’n vijftien, gespreid over de maanden) vind ik in mijn mailbox terug op 24 maart 2015, tien maanden geleden dus, al was het toen al niet de eerste keer dat ik een klacht daarover behandelde. Let op wat de lezer schrijft, want alles wat er staat is relevant: ‘Wat voor hemeltergende flauwekul is het een artikel te publiceren op 24 maart en dan, ook op diezelfde 24 maart, te lezen krijgen dat “de reacties gesloten zijn”? Ik denk dan dat DS dat “expres doet” omdat de krant liever niet te veel politiek incorrecte reacties wil. Is dat zo of maken jullie je er weer met het foefje “technisch defect” van af?’

Enorm frustrerend

Laten we beginnen bij dat foefje. Zoals blijkt uit de ergernis van de lezer heb ik hem dus eerder al eens uitgelegd dat het om een technisch probleem gaat. ‘En dat is ook zo’, kreunt Johan Mortelmans, digital manager van De Standaard, als ik hem er opnieuw over bel. ‘En het is er één dat blijkbaar niet opgelost geraakt, wat voor mij ook enorm frustrerend is. Het is zeker niet zo dat er om inhoudelijke redenen wordt beslist om bij sommige opinies wel reacties toe te laten en bij andere niet. Integendeel: alle opinies en het commentaarstuk staan altijd open. Dat gebeurt automatisch. Alleen loopt het bij die automatische toekenning soms mis. Niet altijd, het is net het onvoorspelbare dat het zo lastig maakt. Er moet ergens iets mislopen bij de transfer van stukken uit het redactiesysteem – waarin de journalisten hun artikels maken – naar het webplatform. Kleine ingrepen die gedaan worden voor de krant, hebben soms onverwachte gevolgen op het web. Soms is de reactiemogelijkheid afgevinkt, soms staat er een einddatum in het verleden ingevuld... Technische collega’s hebben al een aantal problemen opgelost. Maar duidelijk nog niet allemaal.’

U merkt, als u de mail van de lezer herleest, dat die die uitleg toen al niet geloofde. Zijn hypothese was dat De Standaard het met opzet doet, omdat de krant (en de lezer doet dat in ieder geval) ervan zou uitgaan dat de enige reacties die zullen komen, ‘politiek incorrect’ zullen zijn. (In de maanden die volgen, maanden waarin het probleem dus nog niet opgelost is, zal hij die hypothese overigens met stijgende woede herhalen, daarin bijgetreden door sommige andere lezers.)

Mij lijkt het een nogal onwaarschijnlijke veronderstelling: mocht De Standaard liever geen kritische lezersreacties krijgen, dan zou het toch simpeler zijn, minder absurd, om níét in reactiemogelijkheid te voorzien, eerder dan lezers te lokken met een knop die vervolgens (hihi!) niet blijkt te werken? Een bedrijf dat informatici betaalt om zulke grappen uit te halen, zou niet goed snik zijn.

Het verhaal van de media-elite

Dat neemt niet weg dat het verhaal over de linkse, politiek correcte media-elite die de eigen ideologie wil opdringen aan een rechts, niet politiek correct volk, in de hele westerse wereld veel aanhangers kent. Het is een krachtige hypothese die zich moeilijk laat ontkrachten of zelfs nuanceren, maar daarentegen ieder voorbeeld aanklampt dat de stelling lijkt te bevestigen. De massale aanranding in Keulen was er zo één: als de grote media daar een of twee dagen later over bericht hebben dan verwacht, dan is dat omdat journalisten het nieuws moedwillig onder de mat hebben geveegd. Andere mogelijke verklaringen moeten wel foefjes zijn. En binnen dat verhaal, dat sterk gemeenschapsvormend werkt, heeft de reactiemogelijkheid op nieuwssites een grote symboolwaarde: ze zijn een vrijplaats voor de gewone man, een van de weinige plekken waar die zijn vrijheid van meningsuiting onbelemmerd kan beleven, vrij van de censuur van een wereldvreemde, achterbakse, manipulatieve elite. Al sinds mijn aantreden als ombudsman, vijf jaar geleden, merk ik dat de klachten die ik erover krijg, vaak erg emotioneel verwoord worden. Werkt die reactiemogelijkheid niet, dan heeft dat een symboolwaarde die het reële ongemak overstijgt.

Maar het is niet alleen daarom dat die bug best snel uit het systeem wordt gehaald. Het vrije debat onder lezers is ook gewoon belangrijk. Wie een opinie leest waar hij het mee oneens is, wil dat kunnen delen en gehoord worden. Het is enorm frustrerend om dan voor een gesloten poort te staan. En tien maanden van technische problemen krijg je inderdaad niet meer uitgelegd. Mortelmans zegt me dat er wordt gewerkt aan het een re-integratie van het redactiesysteem opdat de problemen structureel opgelost geraken. ‘Intussen zien we erop toe dat de foutenlast zo laag mogelijk ligt.’

De ombudsman houdt de redactie van De Standaard wekelijks een spiegel voor. Opmerkingen over journalistiek in De Standaard kan u melden via ombudsman@standaard.be en via www.standaard.be/ombudsman, waar u ook links vindt naar zijn Facebook- en Twitterpagina (@OmbudsDS)