'Saudi-Arabië blijft een extreme dictatuur, die bol staat van de hypocrisie'
Foto: AFP

Nu ook vrouwen in Saudi-Arabië naar de stembus mochten trekken, rijst de vraag of het land op weg is naar meer vrouwenemancipatie. Wat betekenen deze verkiezingen juist voor de toekomst van het land? ‘De koninklijke familie probeert om de aandacht af te leiden van de wereldwijd bekritiseerde mensenrechtensituatie', zegt islamoloog Jan Van Reeth.

Islamoloog Jan Van Reeth, docent aan de Faculteit voor de Vergelijkende Studie van Godsdienst en Humanisme (FVG) in Antwerpen, gelooft alvast niet dat de gemeenteraadsverkiezingen veel zullen veranderen in de conservatieve Saudische samenleving. Van de 979 vrouwelijke kandidaten werden er 20 verkozen om te zetelen in de lokale raadgevende organen, maar volgens Van Reeth stellen deze voorzichtige hervormingen amper iets voor.

‘Zwaar gesluierde vrouwen, die aangeduid werden door de koning, zitten al langer in het parlement. Maar ook dat orgaan heeft slechts een raadgevende bevoegdheid.’ Volgens Van Reeth blijft Saudi-Arabië een extreme dictatuur, die bol staat van de hypocrisie. ‘Vrouwen hebben er evenveel rechten als een minderjarige bij ons. Voor alles hebben ze de toestemming van hun broer, vader of echtgenoot nodig.’

Religieuze establishment wil geen meter wijken

Bovendien gelooft de islamoloog niet dat de huidige Saudische koning Salman betekenisvolle hervormingen naar westers model zal doorvoeren in de toekomst. ‘Als de koning, die de volledige wetgevende macht in handen heeft, al een meer liberale wet overweegt, wordt hij door het religieuze establishment in het land weer gauw op zijn plaats gezet. Zij duwen hem steeds in een conservatieve richting’. Dit establishment zou maar liefst een miljoen rechtsgeleerden tellen, die het islamitische recht zo strikt mogelijk willen toepassen en doodsbang zijn voor enige vorm van verandering.

Ondergrondse oppositie 

Of Van Reeth dan niet gelooft in verandering? ‘Toch wel, al betwijfel ik of het er binnenkort aankomt. Maar alle dictaturen vallen vroeg of laat, zo ook Saudi-Arabië. Er is een groeiende groep in de samenleving die in het buitenland heeft gestudeerd. Saudi-Arabië heeft architecten, ingenieurs en juristen nodig in de olie-industrie. Al sinds het begin van de jaren 1960 gaan Saoedi’s naar het buitenland en komen daar in contact met westerse waarden en filosofie.’

Van Reeth gaat verder: ‘Er is een enorme ondergrondse beweging van jongeren, die via de sociale media oppositie voeren. Sinds 2012 is de repressie daardoor enorm toegenomen, maar de overheid heeft eigenlijk geen grip meer op zo’n groot medium.’

'Saudische facelift'

De islamoloog besluit dat hij de vrouwenparticipatie aan de verkiezingen in Saudi-Arabië vooral ziet als een poging van de koning om het imago van het land op te boenen. Zowel in het binnenland, bij die groep groeiende protestanten, als in het buitenland. ‘Op die manier probeert de koninklijke familie om de aandacht af te leiden van de wereldwijd bekritiseerde mensenrechtensituatie in het land, maar bijvoorbeeld ook van zijn militaire betrokkenheid in de wrede Jemenitische burgeroorlog.’