Eva Brems leest

‘Dertig dagen’ van Annelies Verbeke

‘Ik heb Dertig dagen in één dag uitgelezen, een van de laatste mooie herfstdagen, buiten in de zon. Ik vond het een heel geschikt boek voor zo’n zonnige dag. De thema’s die Verbeke aansnijdt, interesseren me: ze heeft het over klein en groot racisme, over de vluchtelingenproblematiek, maar zonder dat het te nadrukkelijk wordt. Ze doet dat vanuit het standpunt van een Afrikaan, een sympathiek, genereus en bijzonder empathisch personage – al heeft hij gelukkig ook zijn kleine kantjes, Verbeke maakt er geen heilige van.’

‘Het is een hartverwarmend boek, en toch niet melig. De lezer wordt op het verkeerde been gezet. Je denkt dat dit het format is: een man komt door zijn werk als schilder-behanger bij veel verschillende mensen over de vloer en luistert naar hun verhalen, een mens van goede wil die de pijn van andere mensen verlicht met zijn luisterend oor. Maar de hoofdstukken tellen terug van 30 naar 1, dat is al een signaal dat het verhaal een duistere ondertoon heeft. De warmte houdt niet stand tot het einde. Dat is een goede zaak, anders zou het misschien te braaf en te simpel zijn geweest.’

‘De Vlaming komt er niet echt goed uit: het kleine racisme en de onverdraagzaamheid van veel mensen wordt voor het voetlicht geplaatst. Hier en daar heeft Verbeke de neiging om te karikaturiseren, maar op zich is ook dat een thema. Er zijn nu eenmaal veel bizarre situaties, en het sprookjesachtige dat ze erin brengt, vind ik wel geslaagd.

De oude buurman, met zijn obsessie voor oorlogskerkhoven en Senegalese soldaten tijdens de Eerste Wereldoorlog, plaatst de manier waarop we omgaan met vluchtelingen ook mooi in een historisch perspectief. De link tussen de Eerste Wereldoorlog en de vluchtelingen van vandaag wordt heel expliciet gelegd. Wat Verbeke misschien ook in de roman had kunnen verwerken, is het feit dat in die oorlog mensen van hier zijn moeten vluchten.’

‘Het goede haalt de bovenhand in dit boek. Dat is atypisch. Veel romans zetten je vanuit een negatief gevoel aan het denken over menselijke relaties en over de politieke context. In Dertig dagen gebeurt dat vanuit een positief gevoel. Hoewel, misschien ook niet. Misschien blijft dit boek net hangen vanwege het einde, dat je na al wat eraan voorafgaat des te harder raakt: goedheid wordt niet beloond.’

Eva Brems is hoogleraar mensenrechten aan UGent en oud-Kamerlid voor Groen.

ANNELIES VERBEKE

Dertig dagen.

De Geus, 278 blz., 19,95 € (e-boek 15,99 €).