Rutte vraagt Rusland medewerking te verlenen aan strafrechtelijk onderzoek MH17
Foto: AFP

In een eerste reactie op het OVV-rapport over de ramp met de MH17 riep de Nederlandse premier Mark Rutte Rusland op het rapport te respecteren en volledige medewerking te verlenen aan het strafrechtelijk onderzoek. Vanuit verschillende hoeken is intussen al gereageerd op het rapport. Zo grijpt de Oekraïense eerste minister Arseni Jatsenjoek de publicatie aan om in de ramp een 'operatie van de Russische geheime dienst' te zien, terwijl Rusland, bij monde van onderminister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov, in de resultaten een 'bevooroordeeld karakter' ziet.

Volgens Rutte vallen lessen te trekken in verband met kwesties zoals de veiligheid in het luchtruim en de communicatie over de passagierslijst. Het Nederlandse kabinet zal hier later uitgebreider op ingaan, kondigde Rutte aan. Bij de ramp vielen 298 doden, onder wie 196 Nederlanders en zes Belgen. Het toestel was onderweg van Schiphol naar Kuala Lumpur.

De Nederlandse premier omschreef het OVV-rapport als 'in woord en in beeld indringend en confronterend'. Hij voorspelde verder nog dat het lopende strafrechtelijke onderzoek nog 'taai en complex' zal blijven, en dat het nog meer geduld zal vragen. 'Met het OVV-rapport weten we nu wat er is gebeurd. Het leveren van juridisch wettig bewijs over wie de verantwoordelijke daders zijn, dat is echt een ander speelveld.' Over de daders wilde Rutte niet speculeren, maar hij riep Rusland wel op het rapport te respecteren en volledige medewerking te verlenen aan het onderzoek.

Apart onderzoek

'Ik twijfel er geenszins aan dat dit een door de Russische geheime diensten geplande operatie was', aldus Jatsenjoek bij de start van de Oekraïense ministerraad. Het onderzoek dat Kiev zelf gevoerd heeft, loopt grotendeels gelijk met het Nederlands rapport. Volgens het Oekraïense onderzoek werd de Buk-raket, van Russische makelij, afgevuurd vanuit Snizjne, dat onder controle staat van de rebellen. In het Nederlands onderzoek wordt niet verduidelijkt van waar de raket werd afgevuurd. Wie het vliegtuig heeft neergehaald, is in Nederland onderwerp van een apart justitieel onderzoek.

Op basis van de conclusies spreekt het Nederlandse Openbaar Ministerie over een aanslag, heeft hoofdofficier Fred Westerbeke dinsdag gezegd. De conclusies van het OM worden pas in 2016 verwacht. Het OM heeft een groep mensen op het oog die achter de aanslag zouden kunnen zitten, maar er is nog niemand als verdachte aangemerkt.

Rusland blijft intussen herhalen dat het niet betrokken was bij het neerhalen van MH17. Voor de Russen heeft het Nederlands rapport dus een 'bevooroordeeld karakter', zei de Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov dinsdag tegen de persbureaus RIA Novosti en TASS. Volgens Rjabkov geven de conclusies een 'vertekend beeld' en worden ze gebruikt om politieke doelen te bereiken. 'We verwachten dat zulk soort afwijkingen van de norm in de toekomst worden rechtgezet', aldus Rjabkov.

‘Onverantwoord’

De rebellen van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk in Oost-Oekraïne hebben dinsdag opnieuw gezegd dat ze geen Buk-raket hadden op het moment dat vlucht MH17 werd neergeschoten. Volgens Edoeard Basoerin, minister van Defensie in de Volksrepubliek, was het onverantwoord van Oekraïne om burgervliegtuigen over het oosten van het land te laten vliegen.

De Verenigde Staten beschouwen het OVV-rapport als een 'belangrijke mijlpaal' op de weg naar vervolging van de verantwoordelijken. 'De Verenigde Staten zullen alle pogingen om de verantwoordelijken te berechten volledig steunen', aldus het Witte Huis in een verklaring. 'Onze inschatting is ongewijzigd: MH17 werd neergeschoten door een grond-luchtraket die werd afgevuurd vanuit gebied in Oost-Oekraïne dat door de separatisten werd gecontroleerd. De slachtoffers en hun nabestaanden blijven in onze gedachten en gebeden.'