Deze winter zal de Dakar Rally niet door het Zuid-Amerikaanse land Peru rijden. De Peruviaanse regering heeft zich uit de editie van 2016 teruggetrokken, omdat ze de veiligheid niet kan garanderen. Reden daarvoor is El Niño, een weerfenomeen dat om de zoveel jaren voor zware stormen, regenval en overstromingen zorgt aan de Zuid-Amerikaanse westkust. Volgens de World Metereological Organization, een wetenschappelijk agentschap van de Verenigde Naties, dreigt El Niño een van de vier zwaarste edities sinds 1950 te worden. Vorige krachtige Niño’s dateren van de periodes 1972/1973, 1982/1983 en 1997/1998.

Modderlawines

Onderzoekers wijten de toenemende kracht van El Niño aan de opwarming van de aarde. Het natuurfenomeen dat zich om de drie à zeven jaar voordoet, is het gevolg van een sterke opwarming van normaal koel zeewater voor de westkust van Latijns-Amerika, door de aanvoer van tropisch oceaanwater uit de regio van Indonesië en de Filipijnen. Daardoor verminderen de visbestanden en verdampt het zeewater sneller, wat tot zware regenval op de flanken van het Andesgebergte zorgt. Overstromingen, aardverschuivingen en modderlawines richtten volgens de VN in 1997-’98 voor 7,5 miljard dollar schade aan in de Andesregio.

In hun vooruitzichten houden de wetenschappers er rekening mee dat in augustus de temperatuur van de zeespiegel al 1,3 tot 2 graden boven het gemiddelde lag. Dat is alvast 1 graad boven de drempelwaarde van El Niño. Volgens de gebruikte modellen zal die temperatuur minstens 2 graden boven dat gemiddelde blijven en misschien nog stijgen.

Dakar 2016

De effecten zullen zich het hardst laten voelen tussen oktober en januari, maar zijn nu al merkbaar in sommige gebieden en op heel verschillende manieren, die wellicht nog uitgesprokener zullen worden in de komende vier tot acht maanden, zegt de WMO. Meestal veroorzaakt El Niño in Latijns-Amerika, Azië, Oceanië en Afrika sterke regenval en bijgevolg overstromingen. In andere zones van diezelfde regio’s kunnen dan weer periodes van droogte optreden.

De bedreigde landen hebben meer kennis, informatie en ervaring ter beschikking dan ooit tevoren, wat kan helpen om preventieve maatregelen te nemen, meent Maxx Dilley, directeur van de afdeling Klimaatvoorspellingen van de WMO. Het was op basis van die simulaties dat Peru besloot om de route van de Rally Dakar 2016 niet door het land te leiden. Het risico op overstromingen en aardverschuivingen is te groot.

Smeltende ijskap

Het grote verschil met de vorige Niño (1997-1998) is dat ‘de wereld ondertussen flink veranderd is door de klimaatverandering’, aldus David Carlson, chef van het Klimaatonderzoeksprogramma van de WMO. De ijskap van de Arctische Zee is geslonken en praktisch een miljoen vierkante kilometer sneeuw op het noordelijk halfrond is verdwenen.

‘We krijgen te maken met nieuwe patronen, en het is pas nu dat ze samenvallen met El Niño’, zegt Carlson. Al even uitzonderlijk is dat er zich sinds 1997-98 geen Niño of Niña (het omgekeerde fenomeen, veroorzaakt door de afkoeling van oppervlaktewater in de Stille Oceaan) meer heeft voorgedaan.

Carlson geeft toe dat onder deze nieuwe omstandigheden, met dooi in het poolgebied en meer de opwarming in de tropische zone, wetenschappers niet precies weten wat er zal gebeuren. ‘Zullen de twee verschijnselen elkaar versterken, elkaar neutraliseren, elkaar opvolgen of elders op onze planeet effecten hebben? We weten het niet, omdat er geen precedenten zijn.’

‘Voor zover we El Niño kennen, zal er meer regen vallen op de westkust van Zuid-Amerika (hoofdzakelijk in Ecuador en Peru) en in de Hoorn van Afrika. Droogtes zijn te verwachten in Australië, Indonesië, het zuidoosten van Azië en Zuidelijk Afrika.’

(c) Courtesy of El País