De Britse neuroloog en schrijver Oliver Sacks is overleden. Hij werd 82. Sacks stierf zondag in New York, zo berichtte de New York Times onder aanhaling van Kate Edgar, die jarenlang zijn medewerkster was. Eerder dit jaar maakte Sacks bekend dat hij terminale kanker had.

De schrijver werd bekend met zijn boeken, waarin hij op aanschouwelijke en deels humoristische wijze neurologische ziektebeelden beschreef. ‘The man who mistook his wife for a hat’ (‘De man die zijn vrouw voor een hoed hield’) uit 1985 is één van zijn bekendste werken. Een ander bekend boek, ‘Awakenings’ (‘Ontwaken in verbijstering’) uit 1973, werd in 1990 verfilmd, met in de hoofdrollen Robert De Niro en Robin Williams.

Slaapziekte-epidemie

Oliver Sacks werd in 1933 in Londen geboren in een grote Joodse familie. Zijn vader was huisarts, zijn moeder een van de eerste vrouwelijke chirurgen van Engeland. Twee oudere broers werden ook arts. Maar een derde broer, Michael, was schizofreen en zijn psychoses waren lastig te bestrijden.

In de jaren 60 raakt Sacks verslaafd aan amfetamine. Na afkicken begint hij in New York in een lab voor neurochemie. Niet veel later gaat hij werken in het Beth Abraham Hospital in de Bronx. Daar treft hij tientallen overlevenden van de grote slaapziekte-epidemie in de jaren twintig. Na een experimentele behandeling met L-dopa ‘ontwaken’ ze uit hun lethargie. Sacks besluit om zijn bevindingen te publiceren als een verzameling gevalsstudies. Het boek Awakenings uit 1973 zou een van zijn bekendste publicaties worden.

Een wandelend zwart gat

De afgelopen tien jaar kreeg Sacks ernstige problemen met zijn gezondheid. In 2005 werd een melanoom in zijn rechteroog vastgesteld, waardoor hij een groot deel van zijn gezichtsveld verloor. Hij brak zijn heup bij een typisch intellectuelenongeluk (in je eigen studeerkamer struikelen over een stapeltje boeken) en kreeg zenuwpijnen die hem dwongen alles staande te doen, zoals eten en concerten bezoeken, zelfs de psychoanalyse onderging hij staande naast de divan.

In februari van dit jaar schreef Sacks in een essay voor de New York Times over zijn kanker en aanstaande dood: ‘My own Life’. Het melanoom was uitgezaaid naar de lever en hij telde de rest van zijn leven in maanden.