Galant wil ‘orde op zaken stellen’ bij NMBS
Minister Jacqueline Galant Foto: Belga
Minister van Mobiliteit Jacqueline Galant schuift de klant, de belastingbetaler en het personeel naar voor als de drie belangrijkste pijlers in haar strategische visie voor het spoor in België. Dat is woensdag gebleken in de bevoegde Kamercommissie, waar de minister haar plan verder uit de doeken gedaan heeft. De productiviteit bij het spoor moet tegen 2019 met 4 procent per jaar verbeteren.

Vorige week stelde minister Galant haar strategische visie op over de toekomst van het spoor voor. De reiziger die centraal staat, hogere stiptheid, meer zitplaatsen en internet op de trein zijn daarbij enkele speerpunten. En er zouden geen ontslagen vallen bij het personeel, maar het spoor moet wel 20 procent efficiënter worden, bleek nog. 

In de Kamercommissie verduidelijkte ze dat ze 'orde op zaken wil stellen' bij de NMBS en Infrabel en dat ze het spoor wil klaarstomen voor de verwachte liberalisering van de markt. Er is werk aan de winkel, aldus de minister, die benadrukt dat de duurzaamheid van de Belgische spoorsector in gevaar is.

Zo groeide tussen 2005 en 2014 de schuld aan met meer dan 200 miljoen euro per jaar, tot 4,3 miljard euro. De spoorweginfrastructuur is verouderd, er is een versnippering van financiële middelen en de commerciële inkomsten zijn bij de laagste in Europa. Daarnaast is de algemene tevredenheid van de klant afgenomen tot een belabberde 52,9 procent eind vorig jaar.

In Europese top 5

Volgens Galant ligt de globale productiviteit van Infrabel en de NMBS bovendien 20 tot 40 procent lager dan bij andere vergelijkbare Europese operatoren.

Daarom wil de minister voor de klant 'een performantieniveau inzake dienstverlening binnen de Europese top 5', voor de belastingbetaler "een gezond financieel beheer en een verantwoordelijke maatschappijvoering waarborgen", en voor het spoorwegpersoneel ten slotte 'eerherstel'.

'Meer communicatie dan visie'

Vanuit de oppositie klonk woensdag de kritiek dat de strategische visie meer weg heeft van een 'strategische communicatie'. 'Fundamentele keuzes over hoe men dit wil gaan doen vinden we niet', luidde het bij SP.A. En voor Laurent Devin (PS) heeft de visie van Galant tot doel om de besparingen die de regering oplegt te maskeren en staat de minister op het punt om een 'spooroorlog' te ontketenen.

Groen en Ecolo waren vooral 'ontgoocheld'. Stefaan Van Hecke van Groen betreurde dat er geen ambitie is om meer reizigers aan te trekken, maar dat 'de grootste ambitie het opleggen van een zeer zware herstructurering' is.

'Fundamentele gebreken'

Kamerlid en spoorspecialist Jef Van den Bergh (CD&V) had zich in een interview met De Standaard ook al kritisch uitgelaten over het plan. Het zou een vrij goed plan geweest zijn, mocht het er in maart al gelegen hebben, was zijn oordeel. Wat er nu op tafel ligt vindt hij te weinig concreet en hij stelt er 'fundamentele gebreken' in vast.

Zo is Van den Bergh van oordeel dat er een duidelijk budgettair kader ontbreekt. Ook voor de productiviteitswinst die de minister wil halen ziet hij geen concrete voorstellen. 'De beschikbaarheid van het materiaal verhogen lukt niet met alleen quick wins', klinkt het. 'Hoe gaat ze dat concreet doen?’, wil hij weten. 

Van den Bergh wil ook antwoorden op vragen over de 'optimalisering van het aanbod' die in het plan staat: 'Zullen er vroege en late treinen verdwijnen? Zal het platteland nog bediend worden? Wat met de kleine stopplaatsen?' vroegt hij zich af.

In de Kamercommissie zei Van den Bergh 'constructief kritisch' te zijn: 'De lijnen zijn uitgezet, maar ik had gehoopt dat u na negen maanden al iets verder had gestaan', klonk het. 'Een doelstelling om 4 procent productiviteitsverbetering per jaar te realiseren is heel ambitieus, maar in ons kan u een partner vinden om dit uitdaging aan te gaan.'

'Eindelijk langetermijnvisie'

Positievere geluiden waren er te horen bij regeringspartner N-VA, met name Inez De Coninck reageerde tevreden. 'Wij zijn blij dat er eindelijk een langetermijnvisie is. Vereenvoudigen is nodig op alle vlakken. (...) Als we nu niet veranderen, dan stevenen we op termijn af op een Sabena-scenario, en N-VA wil gaan voor een bpost- of Proximus-scenario', aldus De Coninck, die ook bleef hameren op de noodzaak om snel tot een gegarandeerde dienstverlening te komen.

'Werkkader'

Galant tot slot wees de kritiek van de hand dat haar visie onduidelijk zou zijn over hoe de doelstellingen gerealiseerd moeten worden. 'Ik ben niet de baas bij de NMBS of Infrabel. Ik leg een werkkader vast en het is aan de CEO's om pistes uit te werken. Finaal zal er dan een beheerscontract opgesteld worden', aldus de minister.