De adembenemende gedrevenheid van Monica Lewinsky: welk merk zou ù zijn?
Monica Lewinsky in Cannes Foto: AP
Straatartiest JR, Vivienne Westwood, ... Het hoogtepunt van de Cannes Lions was voor ons de voorbije jaren telkens weer een seminar dat ons bij het nekvel pakte en ons vervolgens – minstens – een heel jaar in de ban hield. Uiteenzettingen die je leven veranderen. Echt. Dit jaar was het bouquet van een week vuurwerk in Cannes de uiteenzetting van Monica Lewinsky. Adembenemend van de eerste tot de laatste seconde.

In haar eentje, elegant en fier rechtop. Zonder prompter of presentatiescherm, verschijnt Monica Lewinsky voor een paar duizend festivalgangers. Welbespraakt, grappig, gedreven en vooral heel erg moedig.

De manier waarop ze, alvorens aan haar betoog te beginnen, nog even naar adem hapt – en vooral de manier waarop ze die geladen zucht probeert te camoufleren – grijpt naar de keel. Tijdens het daaropvolgende half uur zal ze nog enkele keren naar adem happen, zonder ook maar een seconde haar strijdvaardigheid te verliezen.

Ze noemt zichzelf de ‘patient zero of cyberbullying’. Na haar werd het online vernederen en het cybergewijs vernietigen van reputaties, levens en waardigheid een nieuwe bloedsport. De populairste ooit.

What brand would you be?

‘What brand what you be’ werd haar enkele jaren geleden gevraagd, tijdens een jobinterview. Als je een merk was, wat voor soort merk zou dat dan zijn?

‘Well, I can tell you, that’s a tough f****ing question if you’re Monica Lewinsky!’, proest ze uit. Met waardigheid, gevoel humor en zelfrelativering, af en toe op de tanden bijtend, maar bijzonder gedecideerd overloopt Lewinsky eerst nog even met ons het vaak mensonterende parcours dat haar sedert 1998 werd opgedrongen. Een gebald het bijna ondraaglijke verslag van vijftien jaar spitsroeden lopen in the public eye.

Eerder dit jaar, vertelt ze, werd ze het hof gemaakt door een man met de onfortuinlijke openingszin ‘I can make you feel 22 again’. ‘Ik ben wellicht de enige 41-jarige vrouw op dit halfrond die niet nog eens even 22 zou willen zijn’, glimlacht ze. Sindsdien is ze beschadigd. ‘Maar je kan die vernederingen, zelfs op die schaal, overleven’, zegt ze. Dat is haar boodschap. Van die schaal kan iemand die nooit met cyberhaat te maken had, zich moeilijk een voorstelling vormen.

Wij hadden die twijfelachtige eer wél. In 2010 en ongeveer een jaar lang ondergingen we ongeveer een miljoenste van wat Monica Lewinsky vele jaren lang verdroeg. De haat sijpelde bij ons naar binnen vanuit Frankrijk, Duitsland, Nederland, België, vanuit onze eigen straat.

Sweet, Sensitive, Creative Tyler

Lewinsky vertelt over Tyler Clementi. ‘Sweet, sensitive, creative Tyler’, noemt ze hem. Tyler die viool speelde en op een fiets met één wiel reed. Soms tegelijkertijd. Toen Tyler intiem was met een andere man, werd hij stiekem gefilmd door een huisgenoot. De beelden werden op het net gegooid, een dag later was Tyler de laughing stock van miljoenen internetgebruikers. Enkele dagen later pleegde Tyler zelfmoord. Hij was achttien. Nog meer dan Monica zelf, was haar moeder kapot van het verhaal van Tyler. Zo ontroostbaar dat ze er bijna onderdoor ging. Door de lotgevallen van Tyler beleefde zij de hel van Monica opnieuw. Jarenlang lang had ze elke dag voor het leven en de gezondheid van haar dochter gevreesd, dwong ze haar dochter te douchen of te baden met de badkamerdeur open opdat ze zou kunnen ingrijpen als er ‘iets ergs gebeurde’. Zeventien jaar lang heeft het onmetelijk veel liefde, mededogen en doorzettingsvermogen gevergd van Lewinsky, haar vrienden en een groep van professionele hulpverleners om die schade min of meer te herstellen.

De psychische schade veroorzaakt door pesten, zo wijzen recente studies in de UK en de USA uit, is nog groter dan de schade veroorzaakt door fysieke of seksuele mishandeling.

En bij internetpesten gaat het om geld. Om kapitaal. Heel vaak in de vorm van harde valuta. Want clicks leveren miljoenen op. Een online roddelblad dat een artikel wijdde aan de online gelekte naaktfoto’s van Jennifer Lawrence haalde in plots vijf miljoen views op één dag. Voorheen waren dat er nooit meer dan een paar duizend.

Vernedering als pasmunt, schaamte als Big Business

Vernedering van anderen is pasmunt geworden. Schaamte is Big Business. Kijk naar de terminologie waarmee ‘onder communicatoren’, de communicatiespecialisten zoals er hier deze week tienduizenden aanwezig zijn, vaak de man wordt gespeeld in plaats van de bal. Zo vaak dat het spel intussen zelfs zònder bal kan gespeeld worden. Suspention of judgement? Nooit van gehoord. 'We gaan ‘m op z’n muil slaan, die verbitterde lul.'

Clickbait: lokaas voor likes

Ook ‘likes’ zijn kapitaal. 'Kijk eens hoe eloquent ik iemand afmaak. En voor wie het niet gezien heeft, re-post ik m’n eigen tweet of Facebook boodschap nog een paar keer.' Return. 'Likes' in ruil voor vernedering. Justine Sacco, een compleet onbekende jonge vrouw met amper 27 volgers – haar vrienden en familie – op Twitter, werd vanwege één domme, puberale Tweet de verpersoonlijking van het kwaad. Ze verloor haar job en werd vernederd door miljoenen. Ze was 'clickbait' geworden: lokaas voor 'likes'. Gebruikers van sociale media over de hele wereld pikten als aasgieren 'likes' van haar karkas.

Conny Komen

Conny Komen, ofte Sarah van Deurzen, ‘De Slimste helft ter Wereld’ van Kenji Minogue werd na haar passage op Vier in honderden, misschien wel duizenden posts en tweets ‘het lelijkste wijf ter wereld’ genoemd. Met variaties ad nauseum op hetzelfde thema. Netto resultaat: de likes van een paar hippe hufters, dààrvoor zijn we dagelijks bereid mensen die we nauwelijks kennen te ontzielen.

Sarah kwam niet minder onder de mensen, nadien. In interviews vertelde ze dat ze die gore posts niet prettig had gevonden, maar dat ze haar ook niet beschadigd hadden.

Hoed af voor en een meer dan respectvolle buiging voor Monica Lewinsky en Sarah Vandeurzen. Sterke merken. Wat voor merken zouden hun pesters zijn? En ù, als u een merk was?

www.tylerclementi.org

www.projectrockit.com

www.antibullyingpro.com

De organisatie waarvoor Monica Lewinsky met grote gedrevenheid het hoofd boven het maaiveld uitsteekt is www.upstandr.org