Merkel moet Schäuble ook aan boord houden
Wolfgang Schäuble zou een Grexit niet langer uitsluiten. Foto: epa

Bijna 10 jaar zit Angela Merkel op haar troon. Maar zelfs zij moet rijden en omzien in de Griekse crisis. Haar minister van Financiën, Wolfgang Schäuble, loopt er steeds norser bij. Hij gelooft niet meer in een deal met Alexis Tsipras.

Het meest expliciet was het Duitse boulevardblad Bild iets meer dan een week geleden. Dat schreef dat Wolfgang Schäuble zijn portefeuille op tafel legt als er opnieuw een krukkige deal met Griekenland uit de bus komt. Dat werd meteen ontkend door het kabinet van Schäuble. Maar ook andere Duitse media schreven de afgelopen weken uitgebreid over de moeizame relatie tussen Angela Merkel en haar machtige minister van Financiën.

Schäuble heeft het helemaal gehad met de regering van Alexis Tsipras. Hij wil de Grieken alleen Europees geld geven in ruil voor harde besparingen, maar ziet niet meer in hoe er nog een oplossing uit de bus kan komen die de Grieken er binnen de eurozone bovenop kan helpen. De minister van Financiën zou een Grexit daarom niet langer uitsluiten.

Ook Angela Merkel is niet tevreden over het verloop van de gesprekken. De kanselier steekt dat ook niet weg. Gisteren riep ze de Syriza-leiders in een telefoongesprek met de Cypriotische president nog eens op om de ‘beledigingen’ te staken. Dat belet niet dat een vertrek van de Grieken uit de eurozone voorlopig ondenkbaar blijft voor Merkel.

Zij is er helemaal niet van overtuigd dat de eenheidsmunt zo’n schok zou overleven. Dat wil ze dus niet op haar geweten hebben. Daarom zou ze de afgelopen maanden, als Schäuble weer eens uithaalde naar de Grieken, geregeld gevloekt hebben op haar belangrijkste minister. Zij wil wel nog steeds een deal, ook al omdat de geopolitieke situatie in Europa te wankel is. Het is niet het moment om de Grieken zomaar in de armen van Vladimir Poetin te drijven.

Niet eerste meningsverschil

Volgens een aantal Duitse kranten werd Schäuble enkele weken geleden een bankje achteruit geschoven. Onlangs nodigde Merkel de belangrijkste schuldeisers van Griekenland uit op haar kabinet in Berlijn. Niet alleen de Franse president François Hollande en EU-Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker gaven daar present, maar ook ECB-topman Mario Draghi en IMF-directrice Christine Lagarde. Schäuble was niet uitgenodigd en volgens sommigen zelfs niet op de hoogte van de ontmoeting.

Er doken nog van dat soort berichten op. Medewerkers van Schäuble zouden onlangs tegenover parlementsleden hebben moeten bekennen dat ze niet op de hoogte waren van de laatste stand van de onderhandelingen – erg ongewoon. Een topontmoeting met Tsipras zou Merkel dan weer niet met haar minister van Financiën maar wel met de socialistische vicepremier Sigmar Gabriel hebben voorbereid.

Het is bovendien ook absoluut voorstelbaar dat er een haar in de boter zit tussen de twee. Tijdens de vorige grote Europa-crisis over Griekenland, in 2012, waren er ook twee kampen in het Duitse kabinet. Het ‘domino’-kamp vreesde dat er na een Grexit ook andere landen zouden onderuitgaan. Het ‘geïnfecteerde been’-kamp geloofde dan weer dat de eurozone net zou floreren zonder de Grieken. Schäuble voerde dat laatste kamp aan. Merkel zelf twijfelde even, maar koos uiteindelijk – tegen Schäuble in – volop voor een deal met Athene.

Lang verleden

Ook bij het begin van de crisis waren de twee het niet eens. Schäuble had geen zin om bij de eerste bailout (in mei 2010) het Internationaal Muntfonds aan boord te hijsen. Hij vond dat Europa zijn eigen boontjes had moeten doppen. Maar uiteindelijk besliste Merkel ook toen anders. Zij wilde er het IMF absoluut bij hebben, wat uiteindelijk ook gebeurde.

Als Merkel er maandag, op de bijeenkomst van leiders in de eurozone, zou in slagen om een deal te bereiken met Tsipras, heeft ze de steun van Schäuble nodig om die zonder politieke schade door haar parlement te krijgen. In februari werd er in de Bundestag gestemd over een verlenging van het hulpprogramma voor de Grieken: toen stemden 29 (van de ruim 300) leden van de CDU/CSU-fractie tegen. Het protest was echter ruimer. Heel wat dissidenten bonden in, omdat Schäuble de keuze van Merkel verdedigde.

De kans is groot dat hij dat ook deze keer zal doen. Hun conflict maakt volgens sommigen deel uit van een rolverdeling die Merkel moet toelaten om krachtiger te onderhandelen. Belangrijkste argument voor die stelling is het verleden. Het feit dat de kanselier hem niet volgde, belette Schäuble niet om uiteindelijk wel altijd loyaal aan haar zijde te blijven.

Dat is best opzienbarend, want Merkel heeft hem ook al een paar keer stevig in de gracht gereden. Zij liet Schäuble ooit maanden geloven dat hij de volgende Duitse president zou worden, maar koos uiteindelijk voor Horst Köhler. Het was ook Merkel die Schäuble vijftien jaar geleden onderuithaalde als partijvoorzitter. Dat was meteen het einde van zijn droom om, na Helmut Kohl, ooit zelf bondskanselier te worden.