De race naar de Noordpool: te land, ter zee en in de lucht
Foto: jochem wijnands
Zowel de Navo als Rusland houden grootschalige militaire oefeningen in het noorden van Scandinavië en Siberië. Dat de Derde Wereldoorlog of de volgende Koude Oorlog voor de deur staat, is zeer onwaarschijnlijk. Maar dat iedereen een stukje van het Poolgebied wil claimen, is overduidelijk. Een overzicht van de race naar de Noordpool.

De Navo zet 115 vliegtuigen en 4.000 soldaten in om te tonen dat de organisatie zich snel en efficiënt kan mobiliseren. De militaire oefeningen van de Navo zullen nog enkele weken aangehouden worden en bestaan onder meer uit bijtanken in de lucht en het testen van het luchtafweergeschut.

Als reactie besliste het Russische ministerie van Defensie halsoverkop om een 'verrassingsoefening' te houden. Met 250 vliegtuigen en 12.000 militairen trokken de Russen naar Siberië om er hun raketten af te vuren op testdoelwitten en om te kijken 'hoe daadkrachtig het materieel en de manschappen zijn'. 

Nochtans is het slechts enkele maanden geleden dat zowel Rusland als de Navo grootscheepse oefeningen in internationale wateren hielden. Ook die oefeningen werden telkens tot het meest noordelijk mogelijke punt - de bevroren wateren zijn uiteraard ontoegankelijk voor schepen - doorgedreven. 

Geen Koude Oorlog, maar een oorlog om het koude

Dat de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, na een jarenlange stilte onlangs de hand van de Russische president Poetin nog eens schudde, bewijst dat een nieuwe Koude Oorlog niet aan de orde is. Toch wil geen van beide partijen als 'verliezer' uit de bus komen wanneer het over de kostbare vierkante kilometers van de Noordpool gaat.

Niet enkel gas en olie, maar ook tin, nikkel en andere metalen behoren sinds recente onderzoeken tot de bodemschatten van het poolgebied. Dat het noordpoolgebied officieel van niemand is, zorgt voor heel wat competitiviteit. De enige bestaande regel zegt immers dat de landen rond de Noordpool het gebied tot 200 zeemijlen buiten hun kusten mogen exploiteren. 

Geografische kaarten en verstoppertje spelen

Om meer dan die 200 zeemijlen te kunnen ontginnen, gaan de vijf landen die aan de Noordpool grenzen (Canada, VS, Rusland, Noorwegen en Denemarken) soms bijzonder ver. Zo claimde Denemarken eind vorig jaar nog bijna 900.000 vierkante kilometer - zo'n 30 keer België - extra gebied omdat 'Groenland, dat deel uitmaakt van Denemarken, veel groter is dan eerst werd gedacht'. Die claim wordt nog steeds onderzocht door de VN-commissie.

Omdat de historische discussie van waar een land nu precies begint en eindigt nogal lang duurt bij de VN, verkiest Rusland de stiekeme aanpak. De afgelopen maanden werden talloze Russische vliegtuigen betrapt in het Scandinavische luchtruim. En hoewel Rusland blijft volhouden dat het geen enkele boring uitvoert zonder toestemming, komen steeds meer wetenschappelijke studies boven water die gebaseerd zijn op 'toevallige stalen van Noordpoolreizigers'.

 

 

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig