De Europese Unie wil een burgerlijk-militaire operatie op touw zetten om de boten van mensensmokkelaars die actief zijn op de Middellandse Zee in beslag te nemen en te vernietigen. Dat is maandag beslist op de vergadering van de EU-ministers van Binnenlandse en van Buitenlandse Zaken in Luxemburg.

De spoedvergadering werd georganiseerd na de dood van mogelijk vele honderden bootvluchtelingen voor de Libische kust, afgelopen zaterdagnacht. Alle landen zegden hun steun toe aan een plan van de Europese Commissie met tien maatregelen waarmee de vluchtelingencrisis op zeer korte termijn kan worden aangepakt.

Zo komt er een burgerlijk-militaire operatie om de boten die smokkelaars gebruiken voor de vluchtelingen te vernietigen. Hoe dat precies moet gebeuren, is nog niet duidelijk. Het mandaat voor die operatie moet nog worden uitgewerkt, de Commissie laat zich alvast inspireren door de goede ervaringen met de antipiraterijmissie Atalanta voor de kust van Somalië.

Ook komt er meer samenwerking tussen de lidstaten om de werkwijze en fondsenstroom van de smokkelaars in kaart te brengen. Daarnaast zullen de grensbewakingoperaties Triton en Poseidon meer geld en middelen krijgen. Ook het gebied waarin ze mogen opereren, wordt uitgebreid.

De Europese lidstaten waar de meeste vluchtelingen Europa binnenkomen, krijgen meer steun. Zo zal het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken teams naar Italië en Griekenland sturen om hen te helpen bij de verwerking van asielaanvragen. De ministers gaven ook hun steun aan het voorstel voor een pilootproject om meer vluchtelingen te hervestigen. De Belgische minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) liet verstaan dat ook België zich daartoe wil engageren.

Tusk

Europees Raadsvoorzitter Donald Tusk roept donderdag een uitzonderlijke EU-top bijeen over de vluchtelingencrisis in de Middellandse Zee. Dat maakte hij bekend op zijn Twitteraccount. 'Ik verwacht dat de Europese Commissie naar oplossingen zoekt en dat de lidstaten onmiddellijk zullen inspringen', legde Tusk de lat hoog.

'We moeten bekijken hoe we de mensensmokkelaars kunnen stoppen, hoe we onze gezamenlijke inspanningen om mensen in nood te helpen, kunnen verhogen, hoe we de lidstaten daarin beter kunnen helpen, en hoe we onze samenwerking met de landen van oorsprong en de transitlanden kunnen verbeteren.

'Deze problematiek belangt heel Europa aan. Daarom moeten we nu handelen, en moeten we samen handelen', besloot Tusk.

Italië wil niet meer alleen opdraaien voor hulp

Frederica Mogherini, de Italiaanse Hoge Vertegenwoordiger voor het Buitenlands Beleid van de EU, benadrukte zondag al het belang van een gezamenlijk Europees beleid. 'Het is een kwestie van geloofwaardigheid. Europa is gebouwd op de bescherming van mensenrechten, menselijke waardigheid en het menselijk leven. We moeten consistent zijn', verklaarde ze.

Mogherini, zelf Italiaanse, is van mening dat ook de noordelijke Europese lidstaten mee de lasten moeten dragen van de reddingsoperaties die opgezet worden voor asielzoekers uit Noord-Afrika. ‘Het is onze morele plicht om de verantwoordelijkheid die we hebben als Europeanen te delen, en te vermijden dat deze tragedies blijven plaatsvinden. We moeten een gezamenlijk standpunt bereiken over de Europese verantwoordelijkheid, wetende dat er geen makkelijke of magische oplossing is.'

Ook Italiaans minister van Buitenlandse Zaken Paolo Gentiloni benadrukte dat Italië het beu is om alleen op te draaien voor de reddingsacties. 'De reputatie van de Europese Unie staat op het spel. We kunnen geen Europese noodtoestand hebben en een Italiaans antwoord.'

'Deze crisis vereist een alomvattend Europees antwoord', verklaarde Brits minister van Buitenlandse Zaken Philip Hammond op zijn beurt. 'Daarbij moeten ook de criminelen die deze handel beheren, gezocht worden.'