Turkije spreekt van een 'vertrouwenscrisis', nadat paus Franciscus eerder op de dag voor het eerst het woord ‘genocide’ in de mond nam over de moord op de Armeniërs een eeuw geleden. Het is voor het eerst dat een paus publiek de moorden in Armenië een genocide noemt. Turkije heeft zondag zijn ambassadeur teruggeroepen uit Vaticaanstad.

De Turkse regering drukte tijdens een onderhoud met de vertegenwoordiger van het Vaticaan in Turkije haar spijt uit over de uitspraken en verklaarde 'enorm teleurgesteld te zijn'. De Turken spreken van een 'vertrouwenscrisis'.

Later maakte de regering bekend dat de Turkse ambassadeur wordt teruggeroepen uit het Vaticaan. 'Mehmet Pacaci wordt naar Turkije teruggeroepen voor consultatie', aldus het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Turken schrappen persmoment

De paus deed de uitspraken tijdens een herdenkingsmis in de Sint-Pietersbasiliek in Rome voor de Armeense moordpartijen tussen 1915 en 1917, waarop ook de Armeense patriarch en president aanwezig waren.  De Turken schrapten zondag meteen een persmoment op de ambassade in het Vaticaan toen duidelijk werd dat het woord 'genocide' in de toespraak zou vallen. 

‘Afgelopen eeuw hebben we drie grote tragedies zonder voorgaande gekend. De eerste, die wordt beschouwd als ‘de eerste genocide van de twintigste eeuw’ trof het Armeense volk, de eerste christelijke natie’, aldus de paus, die daarvoor een document citeerde uit 2001 dat ondertekend was door paus Johannes-Paulus II en de Armeense patriarch.

‘De twee anderen zijn die gepleegd door het nazisme en het stalinisme, en meer recent de uitroeiingen in Cambodja, Rwanda, Burundi en Bosnië.’ De paus deed de uitspraken tijdens een herdenkingsmis voor de Armeense moordpartijen tussen 1915 en 1917, waarop ook de Armeense patriarch en president aanwezig waren.

Hoewel paus Johannes Paulus de term gebruikte in een het document vele jaren geleden en Jorge Bergoglio het woord voor hij paus werd meerdere malen in de mond nam, is het de eerste keer dat een paus het begrip publiek in de mond neemt.

1,5 miljoen doden

'Het verzwijgen of ontkennen van het kwaad is net als toestaan dat een wond blijft bloeden zonder dat je die verbindt', aldus Franciscus. Volgens de paus is het zijn plicht om de mannen, vrouwen, kinderen, priesters en bisschoppen te eren die 'gevoelloos' werden vermoord.

Bij de Armeense genocide vielen 1,5 miljoen doden door geweld, honger en deportaties naar de woestijn. Ze is erkend door een twintigtal landen. Volgens Turkije echter gaat het om een burgeroorlog waarbij 300.000 tot 500.000 Armeniërs en evenveel Turken omkwamen.