Magistraten, advocaten en griffiers vragen extra middelen
Foto: BELGA

In de grote wandelzaal van het Brusselse justitiepaleis hebben zich vrijdagmiddag enkele honderden magistraten, advocaten, griffiers, tolken en gerechtsexperts verzameld voor de alarmdag van justitie.

De protestbijeenkomst is een noodkreet om justitie de nodige financiële middelen te geven voor haar werking. 'De rechterlijke macht vraagt maatregelen om haar opdracht in dienst van de bevolking te kunnen vervullen', zegt Jean-Louis Desmecht, voorzitter van het college van hoven en rechtbanken. 'De rechtbanken en hoven moeten voldoende personeel hebben en dat is vandaag niet het geval omdat er al maandenlang geen vervangingen zijn doorgevoerd. Met het huidige budget zou een rechter op de zes en geen enkel vertrekkend personeelslid nog vervangen worden. Dat is onaanvaardbaar.'

In vergelijking met andere landen is het budget van justitie in België zeer beperkt, aldus nog de voorzitter. 'De meer dan 100 miljoen schulden wegen zwaar door. We moeten met een schone lei starten om op een gezonde basis voort te kunnen bouwen en het vertrouwen van onze partners, gerechtsdeskundigen en tolken te herstellen. Ten slotte moeten de hoognodige investeringen gerealiseerd worden, onder andere voor de informatisering en de werkruimtes van justitie. We zijn ons bewust van de economische crisis, maar we mogen besparingen niet verwarren met een faillissement van het systeem.'

'Lineaire besparingen zijn doodsteek'

Volgens Jan Geysen, de voorzitter van de Nedelandstalige Vereniging van Magistraten, zijn budgettaire lineaire besparingen van 4 procent op personeel de doodsteek voor de al zwaar beproefde werking van justitie. Hij wordt daarin bijgetreden door de andere beroepsorganisaties van magistraten, die zelfs waarschuwen voor een privatisering van justitie. 

'In 1998 organiseerde de Nationale Commissie van de Magistratuur al een Staten-generaal van de Magistratuur om na te denken over de toekomst van de rechterlijke macht', aldus Geysen. 'Justitie was toen al ondergefinancierd met 33 procent. In 2002 vroegen alle actoren van justitie al betere werkomstandigheden en een efficiënte informatisering. Vandaag willen we dat de oorzaken eindelijk worden aangepakt. Het voorstel van de minister om de personeelsbesparingen slechts geleidelijk in te voeren met 1 procent, is een minimumvoorwaarde, er zijn echter ook bijkomende investeringen en een meerjarenplan noodzakelijk.'

'Economische logica'

Vandaag lijkt de federale regering enkel volgens een economische logica te redeneren en justitie niet meer te zien als een openbare dienst, maar als een bedrijf in moeilijkheden, aldus Paule Somers, voorzitster van de Union professionelle de la magistrature (UPM). 'Waar moeten al die haastig gestemde wetten, waarvoor onvoldoende budgetten worden voorzien, tot leiden?' vraagt de voorzitster zich af. 'Naar een privatisering van justitie en het einde van de openbare dienst?'

'Onafhankelijkheid in het gedrang'

Volgens Jean de Codt, voorzitter van het hof van Cassatie, komt de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in het gedrang: 'De uitvoerende macht en administratie behouden hun greep op het budget van de rechterlijke orde. Regering en administratie krijgen zelfs de mogelijkheid om zich te mengen in gerechtelijke beleidslijnen. De burgers vergissen zich als ze denken dat een bloedarme justitie hun rechten zal beschermen."

Ook advocaten luiden alarmbel

Niet alleen de magistraten, griffiers en parketmedewerkers luiden vrijdag in het Brusselse justitiepaleis de alarmbel, ook de advocaten uit het hele land doen dat. De Ordre des Barreaux francophones et germanophone (OBFG) heeft de federale regering al een officiële ingebrekestelling gestuurd en wordt daarin nu bijgetreden door de Orde van Vlaamse Balies (OVB). 
'Zij moeten de prioriteiten van justitie onder ogen zien en de minister van Justitie alle steun en noodzakelijke middelen geven', zegt  OVB-voorzitter Dominique Matthys. 'Justitie moet over de middelen beschikken om op behoorlijke wijze te kunnen functioneren. De advocaten kunnen zich niet vinden in maatregelen die de overheid ondoordacht op grond van blinde economische wetmatigheden neemt.'

Tolken en experst eisen erkenning en behoorlijke betaling 

Ook de gerechtsexperts en -tolken deden hun beklag over de huidige situatie en werkomstandigheden binnen justitie. Ze eisen een erkenning van hun werk en een behoorlijke betaling, binnen redelijke termijnen. "Justitie moet ons tientallen miljoenen euro's en doet geen enkel voorstel om die achterstand in te halen", zegt Thiery Mansvelt, vicevoorzitter van het Institut des experts judiciaires. "Dat terwijl verschillende collega's van ons al failliet gegaan zijn."
'Wij vragen al tientallen jaren een wettelijke erkenning, een statuut, wat er nog steeds niet is", zegt Thiery Mansvelt. 'Wij moeten onafhankelijk, onpartijdig, integer en discreet zijn, maar dan moeten we wel naar onze waarde betaald worden en niet volgens criteria uit een vorige eeuw.'

Eenzelfde verzuchting klonk bij de gerechtstolken. 'Dag en nacht zijn de beëdigde vertalers en gerechtstolken aan het werk om ervoor te zorgen dat in onze multiculturele maatschappij recht kan gesproken worden', zegt Doris Grollmann van de Belgische kamer van vertalers en tolken. 'Dit vereist een hoge mate aan professionele taalvaardigheid, betrouwbaarheid en integriteit. Je zou dan ook verwachten dat we daar billijk en stipt voor betaald worden. Het tegendeel is waar.'

Minister Geens 'tevreden'

In een reactie laat minister van Justitie Koen Geens weten dat hij tevreden is dat de actoren bereid blijven om verder constructief overleg te plegen over de verschillende facetten van zijn justitieplan. 'De waardige en competente manier waarop hun verzuchtingen werden verwoord, geeft blijk van de onverminderd hoge kwaliteit van de rechtswereld in ons land, en van de bekommernis van alle actoren om de onveranderlijke waarden van onze rechtsstaat', vindt de minister.

Geens is ervan overtuigd dat het overleg met alle actoren van justitie en hun officiële adviesorganen over zijn justitieplan gunstige resultaten zal opleveren. Hij zal dit in nauwe samenwerking met de regering en het parlement in zo goed mogelijke banen leiden, engageert minister Geens zich.