Nederland schrapt studiebeurzen voor studenten
Al in november protesteerden studenten tegen het nieuwe leenstelsel Foto: ANP
In Nederland zullen nieuwe studenten vanaf volgend academiejaar geen studiebeurs meer krijgen. Voortaan zullen de meeste studenten dus moeten lenen, willen ze hun studie kunnen betalen. Het gaat om een van de meest ingrijpende hervormingen uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte II en de grootste onderwijshervorming in 30 jaar, waarvoor de Eerste Kamer dinsdagavond het licht op groen heeft gezet.

Nederlandse hogescholen en universiteiten vragen veel meer inschrijvingsgeld dan in België: bedragen tot 15.000 euro zijn geen uitzondering. Het was dan ook daarom dat elke student er momenteel een basisbeurs kreeg, een voorlopige lening van de overheid die wordt omgezet in een gift als de student zijn of haar diploma binnen de tien jaar behaalt.

Het gaat om een maandelijks bedrag van 100,25 euro voor wie nog thuis woont, en van 279,14 euro per maand voor wie ‘op kot’ zit. Helemaal voldoet de beurs niet om alle kosten te betalen, en wie zijn of haar studie niet afmaakt, moet het geld terugbetalen, maar de beurs scheelt in elk geval wel een slok op de borrel. En heeft de student meer geld nodig, kan hij of zij bijlenen.

Kwaliteit van onderwijs verbeteren

Vanaf 1 september zullen de meeste studenten nu echter een lening moeten aangaan om aan hun eerste dag hoger onderwijs te kunnen beginnen. De Eerste Kamer (senaat, red.) heeft dinsdagavond immers het nieuwe ‘leenstelsel’ goedgekeurd. Het gaat om een van de meest ingrijpende hervormingen sinds het aantreden van het kabinet-Rutte II, waarin de liberale VVD en de sociaaldemocratische PvdA zetelen.

Met het leenstelsel verdwijnt de basisbeurs voor studenten, enkel studenten wiens ouders minder dan 46.000 euro per jaar verdienen of weigeren te betalen, zullen nog een aanvullende beurs krijgen. Volgens de Nederlandse minister van Onderwijs, Jet Bussemaker (PvdA), zal de afschaffing van de basisbeurs zo’n 800 miljoen tot zelfs 1 miljard euro vrijmaken. 'Geld dat niet naar de staatskas zal vloeien', benadrukt ze, 'maar volledig zal worden ingezet om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren'.

Wat dit in de praktijk zal betekenen is echter 'nog niet duidelijk', geeft ze toe, omdat het nog moet worden onderzocht. 'Wel staat vast dat studenten sowieso hun kortingskaart voor het openbaar vervoer zullen behouden, en dat het inschrijvingsgeld in het hoger onderwijs niet zal veranderen', benadrukt ze.

‘Schuldengeneratie’

Bij jongerenorganisaties komt de goedkeuring van het leenstelsel intussen bijzonder hard aan. FNV Jong spreekt over een ‘groot drama’, en vreest dat een ‘schuldengeneratie’ dreigt te ontstaan. ‘Met het afschaffen van de basisbeurs worden studenten al snel met een extra schuld van 12.000 euro opgezadeld. Daarmee neemt de private schuld in Nederland toe met jaarlijks zo’n 1,2 miljard euro.’

Ook de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) laat weten teleurgesteld te zijn door het besluit van de Eerste Kamer. Voorzitter Tom Hoven spreekt over een ‘zwarte dag’ voor het hoger onderwijs. ‘Studenten zullen nu enorme schulden moeten aangaan om te kunnen studeren’, klinkt het.

De goedkeuring ging overigens niet zonder slag of stoot, omdat de VVD en de PvdA samen geen meerderheid hebben in de Eerste Kamer, het parlement. De steun was nodig van D66 en GroenLinks, waardoor een jaar lang moest worden onderhandeld voordat de partijen het eens waren.