Fondsen groeien opnieuw, maar belastingen ook

Na meer dan tien jaar van stagnatie voor de Belgische fondsenmarkt is er weer groei, maar Michel I is er na Di Rupo als de kippen bij om de belastingen te verhogen.

In juli 2014 bereikten de Belgische spaarrekeningen een piek van 254,7 miljard euro. Eind oktober was dat verminderd met 300 miljoen euro. Dat is veel geld, maar het is amper een daling met 0,1 procent.

Ongeveer in diezelfde periode (derde kwartaal) groeiden de in België gecommercialiseerde beleggingsfondsen aan met 5,43 miljard euro tot 135,52 miljard euro. Dat is een behoorlijke sprong van 5,43%. In dat tempo betekent dat een jaargroei van meer dan 20%. De trend naar beleggingsfondsen versnelt. Over de eerste negen maanden van het jaar was er een groei van 15,3%.

De fondsen genoten van stijgende beurzen, maar volgens Beama (Belgisch vereniging van vermogensbeheerders) is de klim toch vooral te danken aan nieuwe inschrijvingen.

Blijkbaar wordt er niet zozeer geld van de Belgische spaarrekeningen afgehaald en aan het werk gezet in beleggingsfondsen, maar vloeit nieuw spaargeld nu direct naar beleggingsfondsen. Dat kunnen we alleen per saldo voor het geheel concluderen, want het is natuurlijk mogelijk dat de helft van de spaarders hun nieuwe spaargelden nog altijd volledig op hun spaarrekening plaatsen, terwijl andere mensen wel geld van rekeningen overhevelen naar beleggingsfondsen.

De aandelenfondsen kenden met een groei van 5,7% tot 43,94 miljard euro de sterkste groei.

Maar over een langere periode bekeken blijft het in België huilen met de pet op. Volgens Beama staat de Belgische fondsenmarkt van omvang vandaag nog altijd maar op het niveau van 2001, dertien jaar geleden dus. In die periode is de markt voor beleggingsfondsen in Europa, nog steeds volgens Beama, verdubbeld.

Een aantal verklaringen ligt voor de hand: sinds 2001 dikten de fiscaal bevoordeelde spaarrekeningen aan met zowat 80 miljard euro.

Terwijl de Belgische wetgever de spaarrekening al die tijd een hand boven het hoofd hield, lanceerde hij regelmatig nieuwe belastingen op beleggingen en beleggingsproducten zoals fondsen.

Onder de regering-Di Rupo werd zelfs een belasting met terugwerkende kracht (tot 1 juli 2008) ingevoerd op gemengde beleggingsfondsen (met minstens 25% obligaties). Daardoor kregen dit jaar al heel wat nietsvermoedende fondsenbeleggers plots een forse factuur van hun bank. De feitelijke meerwaardebelasting op gemengde beleggingsfondsen (die de opbrengsten kapitaliseren) is verschuldigd als het fonds verkocht wordt of als het fonds afloopt.

In de praktijk werden tot nu toe vooral fondsen met kapitaal­bescherming getroffen, omdat die een vaste afloopdatum hebben.

Jammer genoeg is de berekeningswijze van die belasting heel complex en maken veel banken bovendien fouten in het nadeel van de klant. Dat komt doordat de banken verantwoordelijk zijn tegenover de fiscus als ze te weinig belasting inhouden.

Een goede raad: vraag altijd uitleg en/of de afrekening van die belasting. Er zijn veel gevallen bekend van banken die de belasting berekenden op de volledige meerwaarde, terwijl die alleen verschuldigd is op het obligatiegedeelte van het fonds.

De regering-Michel heeft ondertussen ook een paar extra belastingen in petto op beleggingen. Nadat Di Rupo de taks op aandelentransacties in twee keer al verhoogde met 47 procent, wil Michel daar nog eens zowat 10 procent bijdoen. Zo zou op het totale kapitaal van een aandelenverhandeling 0,27% of 0,28% (er circuleren twee percentages) ingehouden worden. Dat komt aardig in de buurt van een vermogenswinst­belasting. Vooral actieve beleggers zijn de sigaar.

Daar hebben de fondsen geen last van (want die betalen net als het grote kapitaal en buitenlanders geen beurstaks), maar toch zal Michel ook de kapitaliserende beleggingsfondsen treffen. Als een belegger die verkoopt, moet hij op het volledige kapitaal vandaag 1% belasting betalen. De regering-Michel wil dat verhogen tot 1,35%.

Op die manier wordt het nog belangrijker om vooral fondsen te kiezen die je echt heel lang kan bijhouden. Tegelijk is zo bijna niet meer mogelijk om te beleggen in fondsen met specifieke thema’s zoals aandelen uit een regio of bepaalde sectoren, want die moet je actiever beheren.

Of ze nu links of rechts zijn: de Belgische politici voeren de belastingdruk op beleggingen al jaren op.