‘Ik ben bang voor mannen maar niemand heeft  daar begrip voor’
‘Mensen moeten eerlijk zijn en het me duidelijk zeggen als ze moeite met me hebben’, zegt Tess. Foto: Fred Debrock

Duizend ‘vrienden’ hebben op Facebook, maar niet één echte vriend of vriendin. Af en toe is Tess Van Deynse (31) daar best wel verdrietig om. ‘Maar ik kan toch niemand dwingen om vriendschap met mij te sluiten? En ik kan mezelf ook niet veranderen.’

Tess wil graag meewerken aan dit interview. Dat heeft ze per mail laten weten. Een lange mail, waarin ze zichzelf voorstelt. Als ik niet onmiddellijk antwoord, volgt er snel een tweede: is het nu een ja of een nee? Ze heeft er begrip voor dat ik misschien veel werk heb en zelfs dat niet iedereen die benaderd wordt ook echt in de krant komt. Maar mensen met autisme worden erg zenuwachtig van zoveel onzekerheid. Dus graag snel een antwoord, ook als het nee is.

Het interview vindt plaats bij haar ouders thuis. Tess woont daar niet, ze heeft een appartementje in het centrum van Hasselt.

‘Ik woon alleen en ik heb geen partner en geen kinderen. Ik heb wel veel kennissen van in de Zweedse les, toegepaste grafiek op de academie en verenigingen waar ik lid van ben geweest. Al die mensen kennen me een beetje, maar echt boezemvrienden, nee, die heb ik niet. Ik kan niemand tot vriendschap dwingen, toch?’

Vreemde reacties

Af en toe komt er bij haar thuis begeleiding langs om te helpen met huishoudelijke taken, administratie, of het bemiddelen bij conflicten. Omdat Tess autistisch is en een bijzondere manier van praten heeft, lokt haar gedrag soms vreemde reacties uit of kan ze zelf de reacties van anderen niet zo goed inschatten. Of soms reageert ze niet als iemand haar tijdens een receptie iets vraagt omdat de akoestiek in de zaal te slecht is, en ze het gesproken woord niet uit de achtergrondgeluiden kan filteren.

‘Mensen moeten eerlijk zijn en het me duidelijk zeggen als ze moeite met me hebben. En dat doen ze niet. Om mij te sparen, misschien, maar daardoor kwetsen ze me juist nog meer.’

Voorbeelden heeft ze genoeg. Zoals haar ervaring met het buurtcomité. ‘Ik had me kandidaat gesteld voor het bestuur, en ben er ook een keertje naartoe gegaan. Toen ik een paar keer niet kon, zeiden ze dat ik uitgesloten werd. Dat was de regel. Maar ik kende die regel niet eens. Het is toch normaal dat een datum nooit voor iedereen even goed past?’

Tess vermoedt dat de mensen van het buurtcomité haar er liever niet bij hadden. Net als de beheerders van het Regenbooghuis in Hasselt, waar ze een dag lang mocht meewerken in het cafetaria. ‘Ze zeiden dat ik niet rap genoeg was. Omdat ik de spullen niet meteen op de juiste plaats kon zetten. Na nog maar één dag!’

Toch vindt ze haar gading ook niet bij verenigingen voor mensen met een beperking. ‘Ze hebben er veel te strenge regels. Iedereen om tien uur naar bed. Nooit een pintje mogen drinken op café. Je moet er altijd alles in groep doen. En ze denken dat we allemaal van kinderliedjes en Vlaamse schlagers en playbackshows houden. Ik heb het ook geprobeerd bij verenigingen voor kansarmen. Het is daar net hetzelfde: ze behandelen je alsof je een klein kind bent.’

Arthouse- en derdewereldfilms

Tess is fan van StuBru, dance en elektronische muziek. Ze verkiest arthouse- en derdewereldfilms boven de nieuwste Hollywood-productie. ‘Romantische komedies zijn zo cliché.’

Verlangt ze zelf naar romantiek of blijft ze liever alleen? ‘Ik heb mij ooit ingeschreven bij de sociale netwerksite Dottie maar ik heb ontdekt dat het niets voor mij is. De mannen die mij benaderden hadden allemaal een andere smaak. Ik zag direct dat het nooit kon klikken. Zo’n man die denkt dat hij mij een plezier doet met bloemen, parfum of lingerie moet ik ook niet. Ik koop mijn spullen graag zelf. Ik houd niet van verrassingen, en ze kennen niet eens mijn maat!’

Tess heeft nog een probleem met mannen: ‘Ik heb vaak last van mannen die me aanspreken met onschuldige vragen zoals het uur of de weg vragen. Ik probeer hen te helpen waar mogelijk. Maar vaak willen ze dan dat ik meega op café, of willen ze seks. Dan begin ik te schreeuwen en duw ik hen weg. Of ik lieg tegen hen dat ik getrouwd ben. Ik snap niet waarom ze altijd mij uitkiezen. Ik zie er toch niet als een mannequin uit of zoals die meisjes in videoclips?’

‘Toen ik een jaar of 16 was, vond ik die aandacht wel even leuk. Maar hoe ouder ik word, hoe meer ik begrijp dat ze slechte bedoelingen hebben. En daarom ben ik bang voor mannen. Niemand heeft begrip voor deze angst.’

Te veel prikkels

En dus blijft Tess alleen. ‘Soms ben ik liever alleen, als er te veel prikkels zijn, als het te druk is. Maar ik ga vaak op stap hoor. Ook dat doe ik meestal alleen. Jammer, maar ik ken niet zoveel mensen het dezelfde interesses in fotografie, ecologie, duurzaam leven, transitie of de rechten van personen met een handicap. Ik kan niemand daartoe dwingen en ik kan mezelf ook niet veranderen. Tegen iemand die 1,70 meter is, zeg je ook niet dat hij vijf centimeter moet groeien.’