‘Vluchtelingen op zee laten sterven, dat strookt niet met Europese waarden’
Bernard Kouchner, de voormalige Franse minister van Buitenlandse Zaken Foto: AP

Er moet dringend een gezamenlijk migratiebeleid komen binnen de Europese Unie. Daarover waren zowat alle deelnemers aan het Europadebat over het thema het eens. Om te vermijden dat vluchtelingen zich tot maffieuze organisaties wenden, moet hun aanvraag al in het land van herkomst starten, vond voormalig Italiaans Integratieminister Cécile Kyenge, die ook het nut van reddingsoperaties als Mare Nostrum onderstreepte.

‘We moeten in Europa een unanieme beslissing nemen over een beleid’, vond de voormalig Franse minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner: ‘Iedereen moet de last van migratie dragen, Lampedusa kan niet iedereen opvangen, geen enkel land kan dat.’

Kouchner hoopt op de nieuwe EU-buitenlandcoördinatrice Frederica Mogherini om daar verandering in te brengen: ‘Onder Ashton (Catherine Ashton, Mogherini’s voorganger, red.) kwamen we niet vooruit’, vond Kouchner. ‘Mevrouw Mogherini moet de verschillende lidstaten zover krijgen om te handelen.’

Mare Nostrum

Voormalig Italiaans Integratieminister Cécile Kyenge en de Portugees Antonio Vitorino, ex-eurocommissaris voor Justitie, waren het er wel over eens dat operaties als Mare Nostrum, waarbij Italië vluchtelingen redt die het land via water proberen te bereiken - ondertussen van levensbelang zijn.

‘Als ik mensen hoor zeggen dat we vluchtelingen op zee niet kunnen redden, omdat dat een aanzuigend effect heeft voor andere migranten, dan heeft dat niets te maken met de waarden die ik ken’, is Vitorino duidelijk. ‘Dat kunnen niet de Europese waarden zijn.’

Beschermingsvisum

‘Het migratiebeleid moet starten in het land van oorsprong’, was Kyenge van mening. ‘Daarom moeten we het mogelijk maken voor vluchtelingen om in hun eigen land bijvoorbeeld een soort ‘beschermingsvisum’ te geven om naar hier te komen, zodat ze zich niet tot mensensmokkelaars moeten richten.’

Georges Alexandre, een Canadees die per kajak een belangrijke route naar Lampedusa afvoer, benadrukte dan weer het nut van migratie: ‘We hebben migranten nodig in Europa, anders stort onze economie in, we maken te weinig kinderen’, aldus Alexandre, ‘dus we hebben die migratiegolven nodig.’

Vitorino had echter ook een duidelijk standpunt over economische migranten: ‘zij kunnen niet dezelfde bescherming krijgen als andere vluchtelingen. We moeten die bescherming geven aan gevallen in nood, dat is een vorm van solidariteit, maar we kunnen niet iedereen laten migreren die met armoede te maken krijgt.’

Er werd in die context ook gewezen op de gevaren van economische migratie vanuit (Zuid-)Europese landen. ‘In Italië sterven er meer mensen dan er geboren worden, we hebben onze jonge mensen nodig en moeten werk voor hen vinden’, aldus Kyenge.

‘Mensenhandel lucratiever dan drughandel’

Alexandre klaagde vooral het gebrek aan vervolging aan van de maffieuze organisaties die misbruik maken van het Europese migratiebeleid. ‘Mensenhandel is veel lucratiever en veel minder gevaarlijk dan bijvoorbeeld drughandel’, getuigt Vitorino. ‘Bovendien zijn deze vluchtelingen makkelijke slachtoffers.’

‘Er zijn maffieuze groepen op ons continent die misbruik maken van het migratiebeleid. Ik ken een vluchtelingencentrum in het Italiaanse Catania dat 15 miljoen euro krijgt voor advocaten, voedsel en hulp, maar ik ben er geweest, en de mensen daar krijgen niets van dat alles. We betalen 50 tot 60 miljard euro voor migratiezaken in Europa, maar wat gebeurt daar eigenlijk mee? Het is heel moeilijk om dat uit te zoeken.’

Vitorino was het niet helemaal eens met Alexandres kritiek: ‘Dankzij Europa kunnen we deze netwerken wel aanpakken. Europol kan deze mensenhandel onderzoeken. Maar het is niet altijd makkelijk om de leiders achter de bendes te pakken.’