Nobelprijs Chemie gaat naar trio voor ontwikkeling superscherpe microscoop
De drie winnaars: Eric Betzig, Stefan W. Hell en William E. Moerner. Foto: The Nobel Prize ?
De Nobelprijs voor Chemie gaat dit jaar naar de Amerikaan Eric Betzig, de in Duitsland werkende Roemeen Stefan W. Hell en de Amerikaan William E. Moerner. Dat heeft de Zweedse Academie voor Wetenschappen vandaag officieel bekendgemaakt.

‘Voor een lange tijd werd de optische microscoop gelimiteerd door het feit dat er geen betere resolutie kon worden bereikt dan de helft van de golflengte van licht’, zo zegt het Nobelprijscomité. ‘Met de hulp van fluorescerende moleculen hebben de Nobelprijswinnaars deze beperking ingenieus omzeild.'

Van microscopie tot nanoscopie (beelden van Stefan Hell ):

De drie winnaars van de Nobelprijs Scheikunde 2014 zijn er, in verschillende stappen en gebruik makend van elkaars doorbraken, in geslaagd om de microscopie uit te bouwen tot nanoscopie. Daarvoor moesten ze tegen gevestigde opvattingen ingaan, want ‘iedereen weet’ dat je geen dingen kunt zien die kleiner zijn dan (de helft van) de golflengte van het licht waarmee je kijkt. Toch wel, dus. Met heel inventieve technieken slaagden ze erin om die limiet te omzeilen.

Daardoor maakten ze het mogelijk om binnenin levende wezens te kijken en daar de eiwitten aan het werk te zien terwijl ze DNA aflazen, nieuwe eiwitten bouwden, alzheimer veroorzaakten, zenuwsignalen verwerkten. Met gewoon licht. Zonder hun eigenaar te moeten doden, in schijfjes snijden, in hoogvacuüm brengen en bestoken met agressieve straling. Gewoon terwijl hij doorging met zijn leventje. De gevolgen voor biologie en geneeskunde zijn onschatbaar.

Pieter Van Dooren
Redacteur Wetenschap

De officiële uitreiking van de Nobelprijzen vindt traditioneel op 10 december plaats, de sterfdatum van Alfred Nobel.

De Zweedse Academie voor Wetenschappen maakt de winaars bekend:

  1. Hoe omzeilen microscopenbouwers de wetten van de optica?

  2. TECHNOLOGIE GAAT MET RAZENDSNEL VOORUIT

    Microscoop wordt nanoscoop