Door uit Jobpunt Vlaanderen te stappen, gaat de Vlaamse regering met haar aanwervingsbeleid vijftien jaar terug in de tijd, schrijft Frederik Anseel. Ze zet de deur open voor willekeur, politieke benoemingen en slecht bestuur.

Wie? Hoogleraar arbeidspsychologie (UGent) en lid van het Wetenschappelijk Comité van Jobpunt Vlaanderen.

Wat? Als elke overheidsdienst weer op eigen houtje aanwerft, dreigen de kosten hoog op te lopen.

Mijn studenten krijgen het elk jaar te horen in de eerste les: ‘Mensen aanwerven kan alleen gebeuren op basis van criteria relevant voor de job. Dat betekent dat zaken zoals geslacht, leeftijd, huidskleur, religieuze overtuiging of politieke voorkeur geen plaats hebben in selectie’.

Dat is ook het uitgangspunt van de adviezen die we als wetenschappelijk comité aan Jobpunt Vlaanderen geven. De Vlaamse regering besliste vrijdag echter niet langer gebruik maken van de diensten van Jobpunt. Marc Reynebeau vindt de conclusie dat de politieke benoemingen terug zijn voorbarig (DS 20 september) . Nochtans geeft de verwijzing in regeringskringen ‘dat Jobpunt Vlaanderen een middel was voor socialisten om de touwtjes in handen te houden’ duidelijk aan waar het de regering om te doen is.

Laten we een kat een kat noemen. Een aantal politici heeft een probleem met de gedelegeerd bestuurder van Jobpunt, Mireille Deziron. In een vorig leven was zij kabinetschef van SP.A-minister Luc Van den Bossche, en in die hoedanigheid professionaliseerde ze het personeelsbeleid van de Vlaamse overheid. Zo kwam ze in 1999 aan het hoofd te staan van het toenmalige ‘Vlaams Agentschap voor Rekrutering en Selectie’, later Jobpunt Vlaanderen. Dit expertisecentrum begeleidt de aanwervingen voor de Vlaamse overheid en geeft dus ook advies aan de Vlaamse regering over topbenoemingen. En, wordt er geredeneerd, een gedelegeerd bestuurder van socialistische signatuur, die kan natuurlijk alleen proberen zo veel mogelijk socialisten te benoemen.

Kunde of kleur

De manier waarop kabinetsmedewerkers gepiloteerd worden naar de top van de overheidsdiensten heeft een kwalijke reputatie. Kabinetschefs zijn nochtans vaak ervaren, competente mensen die een heel grote expertise in hun beleidsdomein hebben opgebouwd. Het is geen toeval dat zij op basis van strenge selectieprocedures vaak als beste kandidaat naar voor komen. Er is wel een probleem als niet de kunde van de kandidaat, maar de politieke kleur doorslaggevend wordt.

Toch is dat precies waar de Vlaamse regering weer naartoe wil. De selectieprocedures van Jobpunt zijn stevig wetenschappelijk onderbouwd. Op basis van die procedure wordt een aantal kandidaten voorgesteld aan de minister bevoegd voor het beleidsdomein, die dan de knoop doorhakt. Als bijvoorbeeld blijkt dat van drie geschikt bevonden kandidaten één kandidaat dezelfde politieke voorkeur heeft als de minister, staat het hem vrij om de politieke medestander te kiezen. Het idee dat er alleen socialistische kandidaten benoemd zouden worden, tegen de wil van de minister in, houdt dus weinig steek.

Zelf ben ik nooit vurig voorstander geweest van deze manier van werken omdat een goede selectieprocedure beter één kandidaat, de meest geschikte, naar voor schuift. Maar ik begrijp dat het hoofd van de administratie goed moet kunnen samenwerken met de bevoegde minister en dat de minister dus het laatste woord heeft. In elk geval had deze procedure tenminste het voordeel dat alleen geschikte kandidaten werden voorgesteld.

Cowboys

Maar het gebeurt dat een kabinetsmedewerker niet slaagt voor de selectieprocedures omdat hij minder competent is dan zelf gedacht. Door Jobpunt Vlaanderen buitenspel te zetten heeft de Vlaamse regering nu de handen vrij om dergelijke kandidaten toch te benoemen.

Vriend en vijand zijn het erover eens dat Jobpunt veel heeft betekend voor de professionalisering van het personeelsbeleid bij de overheid. Zelfs HR-verantwoordelijken in de privésector vragen geregeld naar de adviezen van Jobpunt of kopiëren hun aanpak.

Maar de wereld van rekrutering en selectie kent helaas heel wat cowboys. Jobpunt durft in te gaan tegen dure praatjesmakers en eist van de consultants met wie het samenwerkt dat ze wetenschappelijk onderbouwde methodes hanteren die niet discrimineren en kandidaten rechtvaardig behandelen. Een terechte kwaliteitseis, want onderzoek toont aan dat een goed uitgevoerde aanwerving zichzelf gemakkelijk terugverdient. Dat valt natuurlijk niet in goede aarde bij enkele consultants die liever snel geld willen verdienen.

Ik hoor hier en daar al de champagne knallen. Als elke overheidsdienst vanaf nu zelf zijn aanwervingen organiseert, vrees ik dan ook dat de deur opengezet wordt voor charlatans. Ik nodig kandidaten die zich onrechtvaardig behandeld voelen bij sollicitaties uit om zulke praktijken aan te vechten. In de VS moeten werkgevers in een rechtszaak bijvoorbeeld kunnen hard maken dat hun selectieprocedures wetenschappelijk onderbouwd zijn.

Blijft de vraag hoe de Vlaamse overheid, die ‘goed bestuur’ hoog in het vaandel draagt, de kosten van aanwervingen laag wil houden. Door schaalvoordelen kon Jobpunt Vlaanderen voorheen met externe dienstverleners de laagste prijs op de markt onderhandelen. Als elke overheidsdienst afzonderlijk onderhandelt, heb je die controle niet meer. De regering zegt dat de coördinerende rol overgenomen zal worden door het agentschap Overheidspersoneel. Maar richt ze dan niet net een nieuw agentschap op dat dezelfde taken doet als het bestaande Jobpunt?

Ten slotte, een disclaimer voor hen die overal socialistische complotten vermoeden. Ja, ik heb zelf al jaren een lidkaart van een partij. Nee, het is niet van de SP.A, maar wel van een van de regeringspartijen. Ik ben lid uit persoonlijke overtuiging en dat heeft nog nooit een invloed gehad op mijn loopbaan. En zo zou het eigenlijk altijd moeten zijn.

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in