Een veto is relatief
‘Is het moddergevecht tussen MR en PS geen verkiezingstheater?’ Foto: BELGA

Al een kwarteeuw, sinds Wallonië een volwaardige groene partij kent, heerst er een merkwaardige politieke stabiliteit over de taalgrens. De vier grote politieke formaties (PS, MR, CDH en Ecolo) behalen keer op keer samen 90 procent van de stemmen. Maar over drie dagen is dat verleden tijd. De traditionele partijen zullen samen nog maar 70 procent van de kiezers overtuigen. Bon, in Vlaanderen is het nog uitgesprokener: CD&V, Open VLD, SP.A en Groen zijn in de peilingen goed voor 57 procent. Maar de vervlaamsing van Wallonië is in aantocht – als het over het partijlandschap gaat toch.

Op zich voorspelt die Waalse evolutie niet veel goeds voor de stabiliteit van het land. Versnippering leidt tot radicalisering. Om hun linkerflank af te dekken tegen de opkomende extreemlinkse PTB bazuinen de socialisten rond dat wie stemt voor zo’n kleine partij (nu toch goed voor 8,5 procent van de kiesintenties) een nuttige stem verliest in de strijd tegen ‘rechts’, namelijk de MR. De MR werd dit weekend door Elio Di Rupo daarom gediaboliseerd, letterlijk dan nog. Op een PS-congres associeerde hij de Waalse liberalen met de baarlijke duivel, de N-VA. ‘Ze hebben exact hetzelfde programma’, zei hij terwijl hij theatraal de handen kruiste als symbool van de verstrengeling tussen de MR en de N-VA.

De MR van zijn kant voelt de adem van de rechtse Parti Populaire (6 procent in de peilingen) in de nek en verscherpt daardoor zijn aanvallen tegen de PS. ‘De socialisten hebben de middenklasse laten vallen’, zegt Charles Michel nu. Dat de PP van Mischaël Modrikamen uit haar as verrijst is slechts te danken aan één man, een Vlaming overigens: Luc Trullemans, ex-weerman van RTL-TVi. Hij is vorig jaar ontslagen wegens een naar racisme ruikende boodschap op Facebook. Zijn blijvende populariteit doet de hele partij opveren.

Het PS-MR-moddergevecht is schadelijk voor Wallonië.

Want uitgerekend door de versnippering van het Waalse politieke landschap is een associatie tussen de PS (29 procent in de peilingen) en de MR (22 procent) bijna onontbeerlijk om een stevige meerderheid in het zuiden en dus een ‘Waals front’ tegen de N-VA te vormen. CDH en Ecolo, die elk rond 10 procent draaien, kunnen die blauw-rode as alleen maar aanvullen.

Is het PS-MR-moddergevecht bijgevolg geen verkiezingstheater? Zou best kunnen. Begin deze week gingen Didier Reynders (MR) en Elio Di Rupo (PS) in ‘duel’ op de RTBF. Op de vraag of ze het zouden zien zitten om samen verder te regeren, antwoordde geen van beiden nee. De toon bleef beminnelijk, ook in de coulissen. De PS-MR-alliantie, die federaal al vijftien jaar standhoudt, heeft nog toekomst.

Is er overigens echt sprake van een veto voor de N-VA in de federale regering? Maar nee. De MR blijft zeggen dat ‘als de partij aan zet is, ze de N-VA niet rond de tafel zal uitnodigen.’ Maar de kans dat de liberalen een leidende rol in de formatie zullen spelen, is piepklein. De socialisten zullen alweer de grootste politieke familie van het land worden, met de MR als nummer twee. De PS van haar kant zegt ‘nee tegen de N-VA als de Vlaams-nationalisten de sociale zekerheid en het land willen splitsen’. Natuurlijk wensen De Wever en co dat op termijn. Maar deze keer nog niet, blijven ze herhalen. Geen probleem, dus. Ecolo, FDF en CDH stellen wel een heus veto. Voorzitter Benoît Lutgen verklaarde bovendien gisteren op Bel RTL dat de N-VA racistisch is, een foute en contraproductieve uitspraak.

Hoe dan ook: we gaan naar een sociaal-economische federale regering met onder meer PS, MR, CD&V en N-VA. Door de economische programma’s van Charles Michel en Bart De Wever op een hoop te gooien, geeft Di Rupo trouwens impliciet toe dat hij ermee kan leven, anders had hij niet zo lang in een regering met de liberalen gezeten. De N-VA zelf heeft trouwens nooit een formeel njet tegen de PS uitgesproken. Ook niet in het filmpje van gisteren, waar De Wever impliciet liet zien dat hij het premierschap ambieerde door zich tot de andere helft van het land te richten.

Nu: de formatie wordt natuurlijk aartsmoeilijk. De argwaan tussen de partners is torenhoog. Maar dankzij de 541 dagen van 2010 kennen de protagonisten elkaar goed. Plus: de N-VA wordt alleen maar groter als ze buitenspel wordt gezet. En om de opkomst van kleine partijen te bestrijden, is er niets beter dan resultaten te boeken in de periode 2014-2019, die economisch gezien niet donkerder kan zijn dan de vorige regeerperiode.

België breekt het wereldrecord van de langste regeringsformatie niet. En het zal hoogstwaarschijnlijk ook het WK voetbal niet winnen. Winnaar van de komende maanden wordt de 184 jaar oude Belgische democratie. En wij allemaal.

Christophe Deborsu is journalist bij Vier. Elke donderdag komt een gezaghebbende Franstalige stem aan bod.