REACTIES CD&V: 'We verliezen een groot christendemocraat'
Minister-president Kris Peeters en Jean-Luc Dehaene tijdens het CD&V-verkiezingescongres in april 2014. Foto: photo news
'Met Jean-Luc Dehaene verliezen we een groot christendemocraat. We verliezen een staatsman die een sleutelrol speelde in het Belgisch politiek bestel van de afgelopen decennia en in het verenigde Europa waarin we vandaag leven', zegt minister-president Kris Peeters. Ook andere CD&V'ers reageerden op het overlijden van oud-premier Jean-Luc Dehaene.

Oud-premier Yves Leterme reageert terneergeslagen op de dood van zijn partijgenoot. 'Het is een verschrikkelijk verlies. Hij was één van de vaders van het modern België', aldus Leterme vanuit het Zweedse Göteborg.

'Jean-Luc Dehaene zal een grote leegte nalaten. Hij was één van de grootste premiers van dit land, samen met Wilfried Martens, en één van de vaders van het huidig federalisme. Maar ook als mens is het ook verlies', aldus Leterme.

In 2007 effende Dehaene als koninklijk bemiddelaar nog het pad voor Leterme tijdens de moeilijke regeringsonderhandelingen. Leterme werd daarna tot formateur benoemd. In 2009 werd hij nog koninklijk opdrachthouder. Een functie waarin hij een plan zou opstellen dat als basis zou dienen voor de communautaire onderhandelingen die door Leterme gevoerd zouden worden. 'Hij was altijd beschikbaar voor iedereen, en drong zich nooit op. Hij had dertig jaar ervaring, was uitermate intelligent en een uitstekend adviseur, ook in moeilijke tijden.'

Leterme wenste ook uitdrukkelijk zijn medeleven te betuigen aan de familie van Jean-Luc Dehaene.

'Ik ga een goede vriend missen'

Europees president Herman Van Rompuy reageerde emotioneel in het VTM-nieuws. 'Ik heb bijna mijn ganse politieke carrière opgetrokken met Dehaene, van bij de CVP-jongeren tot het samen deel uitmaken van verschillende regeringen. In mijn ogen was hij de afgelopen vijftig jaar de grootste premier van allemaal.'

'Zijn grootste verdienste? Hij loodste België de euro binnen, door in de jaren tachtig een economische herstelbeleid op poten te zetten. Zonder hem was het nooit gelukt. Hij durfde ook tegen zijn eigen achterban ingaan, zonder te bruskeren, maar altijd op basis van argumenten. Ook het land hervormen tot een federale staat via diverse staatshervormingen, behoort tot zijn verdiensten.'

'Dit is een afscheid van een grootse generatie die veel verwezenlijkte, die zijn stempel drukte op het land, die het uitzicht van Vlaanderen bepaalde.'

'Met een groot empathisch gevoelen wist hij waarmee anderen zaten. Dat komt door zijn groot menselijk vermogen, altijd op zoek naar vertrouwen. Want alleen met vertrouwen kom je het verst in de politiek. Ik ga een goede vriend missen.'

'De vader van het federale België'

'Hij was een kundige en deskundige onderhandelaar, iemand met een ongeziene dossierkennis', zo zegt Kris Peeters. 'Die sterktes stelde hij altijd ten dienste van de samenleving. Hij had de gave om verschillende opinies samen te brengen en tot oplossingen te komen.'

'In welke hoedanigheid, in welke functie ook, steeds stonden concrete verwezenlijkingen in het belang van de mensen voorop. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan zijn engagement als burgemeester van Vilvoorde.'

Volgens Peeters is Jean-Luc Dehaene 'de vader van het federale België'. 'Hij was de stuwkracht achter het Sint-Michielsakkoord, een akkoord over een verregaande staatshervorming. Dat akkoord kon er alleen maar komen dankzij het vertrouwen en het gezag dat hij bij alle regeringspartijen had verworven en zijn talent als verzoener.'

'Daarnaast voerde zijn regering een stringent begrotingsbeleid, waardoor de jaarlijkse aangroei van de Belgische staatsschuld een halt werd toegeroepen. Daardoor zorgde hij ervoor dat België zijn aansluiting bij de eurozone niet misliep.'

'De christendemocratische familie zal Jean-Luc missen. Vlaanderen, België en Europa zullen een groot staatsman missen. Ik bied Célie, de kinderen en kleinkinderen van Jean-Luc mijn innige deelneming aan.'

'Met ongeloof heeft CD&V vandaag het overlijden van voormalig eerste minister en christendemocratisch boegbeeld Jean-Luc Dehaene vernomen', laat voorzitter Wouter Beke weten in een persbericht. In het VTM-nieuws zei Beke nog: 'Hij was een enorm staatsman, een steunpilaar voor onze partij, een boegbeeld voor België. En een geweldige echtgenoot. Het sterven van Dehaene houden we buiten de kiesstrijd. Het ene mogen we niet laten verwikkelen met het andere.'

'Hij was tegelijk collega, vriend, mentor, klankbord, inspirator'

'Ik heb in mijn politieke leven veel bewonderenswaardige mensen ontmoet, maar niet één zoals Jean-Luc Dehaene. Hij was werkelijk uniek. In alle opzichten: als politicus en als mens.' Voor Marianne Thyssen, Europees parlementslid en voormalig voorzitter van CD&V, valt het afscheid van Dehaene zwaar. 'Maar de dankbaarheid is groot.'

'De prestaties van de politicus zijn bekend', somt Thyssen op. 'Hij is de architect van verschillende staatshervormingen, leidde ons land door economische en politieke crisissen, smeedde regeringen in moeilijke omstandigheden, saneerde de overheidsfinanciën en gidste ons land naar de euro, om maar enkele van zijn realisaties te noemen.' Maar weinig mensen waren een staatsman van het niveau van Dehaene, maar weinig mensen kunnen aan zijn palmares tippen, zegt Thyssen. 'Samen met Wilfried Martens was hij de grootste politicus die ik gekend heb. Ons land heeft veel goede redenen om Jean-Luc dankbaar te zijn.'

Na zijn Belgische carrière, onderscheidde Dehaene zich in het Europees Parlement met zijn brede visie op Europa, gaat Thyssen verder, 'maar meer nog dan de politicus, zal de mens mij bijblijven'.

'Jean-Luc deed niet aan politiek voor zichzelf. Mensen stonden bij hem voorop, als christendemocraat in hart en nieren. Elke hervorming, elke beleidsdaad, was erop gericht om de toekomst te vrijwaren. Hervormen om te verbeteren, altijd realistisch, maar ook altijd gedreven door een ideaal.'

Thyssen gaat ook in op haar persoonlijke relatie met Dehaene. 'Jean-Luc was de collega bij wie ik altijd terecht kon. Altijd had hij een goede raad klaar, oprecht en rechtuit. Met Jean-Luc Dehaene wist je altijd waar je stond. Hij was tegelijk collega, vriend, mentor, klankbord, inspirator.'

'Een van de belangrijkste naoorlogse leiders'

Voor voormalig premier Mark Eyskens was Dehaene een van de belangrijkste naoorlogse leiders van ons land. 'Dehaene heeft België de eurozone in geloodst', brengt Eyskens in herinnering. 'Onder meer op die manier heeft hij ervoor gezorgd dat de staatsschuld werd teruggedrongen.'

Eyskens gelooft niet dat de schuld vandaag zonder financiële crisis onder de 80 procent van het BNP zou uitkomen, zoals Willy Claes eerder verklaarde, 'maar door de intrede in de euro heeft Dehaene alleszins voor een aanzienlijke renteverlaging gezorgd'.

Een andere grote verdienste van Dehaene was de verdere federalisering van het land, dixit Eyskens. 'Hij heeft de gewesten uitgerust met een eigen parlement, het sluitstuk op de federale structuur van België.'

Eyskens had nog af en toe contact met zijn generatiegenoot. '
Ik was dan ook zeer blij hem te zien op het congres in Brugge. Hij zag er goed uit toen en iedereen dacht: 'Die komt dat wel te boven'. Dit is dan ook zeer onverwacht.'