Kunstenaars en curatoren brengen na de dood van Jan Hoet hulde aan zijn verdiensten. 'Jan Hoet stelde je op de proef, zegt Michael Borremans. 'Hij was een dino van de beeldende kunst', aldus Jan Fabre. ‘Zijn soort curatoren is aan het uitsterven', klinkt het bij Luc Tuymans. 'Iemand die ver boven het maaiveld uitstak', vindt Bart De Baere, artistiek directeur in het Muhka. Ook bij Philippe Van Cauteren, directeur van het SMAK, het museum dat Hoet oprichtte in Gent, is de verslagenheid ten slotte groot.

Michael Borremans: 'Jan Hoet stelde je op de proef'

'Dit is een dag van rouw. Ons leven is een stukje armer geworden', zegt kunstenaar Michael Borremans die regelmatig contact met hem had. 'Hij was een heel bijzonder mens, heel warm ook. Ik zal hem missen'

Borremans heeft in zijn carrière veel steun en respect gekregen van Hoet, al stelde die Borremans in het begin ook op de proef. 'Jan was een kapoen en hij hield ervan je te testen. Zo kwam hij eens mijn atelier binnen, keurde een schilderij en suggereerde om er nog wat aanpassingen aan te doen. Als je akkoord ging met zijn suggesties, viel je door de mand natuurlijk. Je moest net het tegendeel doen en hem voor gek verklaren.'

Die houding kon Borremans, die ook met Jan Hoets zoon bevriend is, wel appreciëren. 'Jan had humor en was vaak ondeugend. Dat kon ik altijd waarderen in hem.'

Zijn rol en betekenis voor de kunst in Vlaanderen is onnoemelijk groot, zegt Borremans over de erfenis van Hoet. 'Hij heeft de moderne kunst in ons land binnengebracht en toonbaar gemaakt voor het groot publiek. Hij wilde de kunst zo laagdrempelig mogelijk maken, en daar had hij volgens mij ook gelijk in.'

Hoet was ook een 'man met een missie'. 'Hij was een warrior. Met zijn charisma en zijn daadkracht heeft hij veel bereikt. Jan Hoet was een historisch mens', zegt Borremans.

Jan Fabre: 'Een dino van de beeldende kunst'

Jan Hoet was een vriend en man met een bijzondere gave en vol passie, reageert kunstenaar Jan Fabre. Hij had een fysieke intelligentie voor kunst en voor kunstenaars. 'Hij nam ook zijn tijd om de kunstenaars te bezoeken.'

Fabres eerste solotentoonstelling kwam er op initiatief van Jan Hoet. Hij herinnert zich nog het eerste contact in 1983, toen Hoet hem in Leuven opbelde. 'We hebben dezelfde vijanden, laat ons samenwerken', stelde Hoet voor aan de toen nog onbekende Fabre.

'Nadien ben ik met hem blijven samenwerken, tot in Japan toe. De hamzuilen aan de aula van de Gentse universiteit tijdens Over the Edges, hij maakte het mogelijk. Hoet bracht me ook in contact met de koningin (Paola, nvdr) wat dan weer leidde tot het kunstwerk 'Heaven of Delight' in een zaal van het Koninklijk Paleis van Brussel.

Fabre omschrijft Jan Hoet als een van de grootste curatoren van de westerse wereld. 'Hij was een dino van de beeldende kunst, iets wat men in België te weinig zag.' 'Hij werd te weinig gecelebreerd bij ons en moest het met weinig budget stellen. Als je dat vergelijkt met internationale curatoren...'

Muhka-directeur Bart De Baere: 'Hoet leerde ons niet bang te zijn'

'Jan Hoet is veel te vroeg gegaan, hij laat een enorme leegt achter', zegt huidig artistiek directeur van het Muhka, Bart De Baere aan onze redactie. 'Hij was iemand die ver boven het maaiveld uitstak. Daardoor maakte hij de ruimte groter in de hoogte, de richting waar het om gaat.'

De Baere roemt Hoets gebrek aan angst. 'Hoet deed alles met een durf, die geen branie was maar een rechtstreeks gevolg van de overtuiging dat de maatschappij niet alleen middelmaat maar ook kunst nodig heeft.'

Dat was een constante bij Hoet, de kunst stond altijd centraal, zegt De Baere die meer dan vijftien jaar met Hoet samenwerkte. 'Ik vond het geweldig werken met hem. Het ging altijd over inhoud, 24 uur op 24 stelden we ons vragen over waar het om gaat.' 

Angst

In Vlaanderen is beeldende kunst altijd belangrijk geweest. Hoet wilde de kunst een publieke ruimte geven, zegt De Baere. 'Tegelijk bracht Hoet ook mensen in beweging met inzichten. Mij leerde hij dat angst nergens voor nodig is, ook al komen we uit een kleine regio. Je kunt van alles bang zijn, maar dat helpt ons niet vooruit.'

Dat Hoet werd aangesteld als intendant van Documenta in het Duitse Kassel, bewees dat hij het gelijk aan zijn kant had. 'Kassel maakte van onze regio een internationale referentie. Het was de bekroning van de werkelijkheid. Al was het jammer dat wat Vlaanderen met Kassel had bereikt, nadien heeft laten doodbloeden. We hadden in Vlaanderen vandaag veel verder kunnen staan.'

Jan Hoet zal ook herinnerd worden als een kleurrijk figuur. 'Door zijn energie zijn er veel verhalen en pittige anekdotes over Jan Hoet te vertellen', zegt De Baere. 'Maar die waren altijd het gevolg van de vragen die hij zich voordurend stelde. Hoet deed het niet omwille van het entertainment. Alles stond bij hem in functie van de maatschappij.'

Luc Tuymans: ‘Zijn soort curatoren is aan het uitsterven'

Ik herinner me hem als een gedreven man. Hij is belangrijk geweest voor alles wat hedendaagse kunst in België betekent. Hij was ook voor mijn persoonlijke carrière belangrijk. Ik heb een vriendschappelijke band met hem gekregen en voel het dan ook als een groot gemis.

Hoet was het soort curator dat aan het uitsterven is, zoals ook Harald Szeemann er nog één is. Curators die vanuit een persoonlijke visie en passie werken, en niet aan een tentoonstelling beginnen vanop papier. Zijn dood betekent het einde van een era.

Philippe Van Cauteren (SMAK): 'Jan heeft me geleerd in kunstenaars te geloven'

‘Jan was de founding father van het SMAK, zonder hem was er geen museum geweest en geen collectie’, reageert Philippe Van Cauteren, artistiek directeur van het SMAK. 'Er zijn zoveel kunstenaars in België die geen collectie gehad zouden hebben zonder Jan.Hij is de afgelopen 40 jaar een onmisbare schakel geweest in de Belgische kunstwereld.'

'Ik heb sinds '94 twintig jaar met Jan samengewerkt, hij was mijn artistieke vader en heeft mij altijd geïnspireerd', verwoordt Van Cauteren zijn persoonlijke band met Hoet. 'Hij heeft mij bijgebracht om in kunstenaars te geloven.'

'Het is uiteraard ook een droevige dag voor het personeel en iedereen die verbonden is met het SMAK. Ik hoop dat ik het museum verder in goede banen kan leiden en het de toekomst kan geven die het verdient', besluit Van Cauteren.

Vrijdagavond wordt in het S.M.A.K de tentoonstelling 'Ain't Painting a Pain' van Richard Jackson geopend. De organisatoren hebben beslist die opening te laten doorgaan. 'Dat zou Jans wens geweest zijn.'

Wim Delvoye: 'Publieke clown, privé warm en zacht man'

Ook Wim Delvoye betreurt ten slotte het overlijden van zijn vriend Jan Hoet. De curator lanceerde mee Delvoyes carrière en was een groot bewonderaar van diens Cloaca.

Tegenover persagentschap Belga stelt Delvoye dat veel mensen bij het overlijden van Hoet 'beschaamd zouden moeten zijn'. 'Het is bijna lachwekkend. Het regent nu hagiografieën van mensen die hem jaren hebben tegengewerkt.'

Delvoye herinnert zich Hoet, als iemand met een baanbrekende visie op kunst, maar tegelijk als een eerder conservatief persoon die aanhanger was van het koningshuis en de kerk. 
Hoet gedroeg zich volgens Delvoye publiekelijk soms als clown om geldschieters en media warm te maken voor zijn kunstprojecten, maar privé kende hij hem als een 'warm, kalm en zacht' man.

 

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig