De verkeerde focus
Bleri Lleshi

De gemiddelde Vlaming is ervan overtuigd dat criminaliteit in Brussel hoog is en blijft stijgen. Het is niet het enige cliché dat Bleri Lleshi wil doorprikken.

‘De mist rond criminaliteitscijfers is dankzij onderzoek opgetrokken. Nu staat vast dat overal in de westerse wereld de criminaliteit de afgelopen tien jaar sterk is gedaald.’ Dat zegt de Nederlandse criminoloog Jan van Dijk, die in 2012 de Stockholm Prize in Criminology kreeg. ‘Jammer genoeg heerst de opvatting dat criminaliteit net toeneemt, en beseft de bevolking van veel landen die daling onvoldoende. Dat komt onder andere door de sensationele berichtgeving in de media en door politici die op die angsten inspelen.’

Sinds 2000 daalt ook in België de criminaliteit. Volgens cijfers van de federale politie is er voor het jaar 2012 een daling met 3,5 procent in vergelijking met 2011. Dat is de sterkste daling van de afgelopen acht jaar. In Brussel zien we de sterkste daling met maar liefst 6,4 procent. In 2012 zijn in Brussel diefstal en afpersing met 6,6 procent gedaald. Fysiek geweld met 10,1 procent; schade aan eigendom met 14,7 procent en drugs met 19,2 procent.

De criminaliteit mag dan aan het dalen zijn, dat is niet het geval voor de sociale en economische problemen. Volgens cijfers van het Brussels armoederapport 2013 heeft Molenbeek het op één na hoogste werkloosheidscijfer in Brussel. 30 procent van de Molenbekenaars heeft geen werk. Bij jongeren is dat bijna 40 procent. 25 procent van de leerlingen heeft leerachterstand. En hoewel meer dan de helft van de Molenbekenaars recht heeft op een sociale woning, telt de gemeente minder dan 10 procent sociale woningen.

Hoera, camera’s

Toch besloot het gemeentebestuur in Molenbeek om te besparen op sociale voorzieningen en 2 miljoen euro te investeren in bewakingscamera’s. De Molenbeekse burgemeester Françoise Schepmans (MR) en de Antwerpse burgemeester Bart De Wever (N-VA) geloven dat ‘geld voor camera’s niet verloren is’ – een bewering die op onderzoek noch cijfers steunt. Anderzijds toonde een studie van de Londense politie aan dat slechts 1 op de 1.000 misdrijven werd opgelost dankzij camerabeelden. Volgens een recent onderzoek van het Expertisecentrum Maatschappelijke Veiligheid helpt camerabewaking op straat nauwelijks om het aantal misdrijven te doen dalen. ‘Gemeenten moeten goed nadenken voor ze camera’s zetten en geen foute verwachtingen koesteren’, raadt het expertisecentrum aan.

Is vuile janet ook oké?

Elke criminele daad in Brussel of waar dan ook is er een te veel. De schietpartij in Molenbeek is geen fait divers en het is aan politie en justitie om nu hun werk te doen. Het is ook goed als media over criminaliteit berichten, maar sensationele berichtgeving, inspelen op angst en een aantal persoonlijke verhalen gebruiken waar context en nuance volledig zoek zijn, maakt dat negatieve beeldvorming in stand wordt gehouden.

Een treffend voorbeeld daarvan was de opiniebijdrage van journalist Riadh Bahri. ‘Ik hou van u, ik walg van u’, schrijft hij over Brussel (DS 7 januari).

Beste Riadh, Brussel heeft veel problemen, maar een groot deel van het probleem ligt bij jezelf. ‘Ik brul in de wagen “kut-Marokkaan” ’, zeg je. Je vindt dat je dat gerust in de krant mag schrijven want ‘Laten we een kat een kat noemen’, zeg je. Ik heb een vraag voor je: vind je het even prima als iemand in de krant ‘vuile janet’ schrijft? En als iemand dat doet, ligt het probleem dan bij wie het zegt of bij de ‘vuile janetten’?

Waarom wordt er bovendien van uitgegaan dat de daders van de schietpartij van Marokkaanse origine waren? Hetzelfde gebeurde bij de moord op Joe Van Holsbeeck. Getuigen, media, politie en parket hadden het over ‘Marokkaanse jongeren’. Een week later bleek dat de daders Poolse jongeren waren. Tot vandaag heeft de Marokkaanse gemeenschap van niemand een verontschuldiging gekregen voor die valse en stigmatiserende beschuldigingen.

Van Brussel en zijn inwoners walg ik niet, integendeel. Wel van hen die verantwoordelijk zijn voor laffe criminele daden. Ik hekel media en politici die op angst en sensatie inspelen. Politici hebben beters te doen: zich inzetten voor de uitdagingen van Brussel en investeren in de leefbaarheid van al zijn bewoners.

Bleri Lleshi is Brusselaar en politiek filosoof. In maart verschijnt zijn nieuw boek De neoliberale strafstaat (EPO).