Verzoener Nelson Mandela is dood, maar Zuid-Afrika moet verder. Hoe zal het land voortaan met zijn apartheidsverleden omgaan? ‘De eerste reactie was een echt samenhorigheidsgevoel’, getuigt onderzoeker Luc van Doorslaer vanuit Bloemfontein.

Sommige Zuid-Afrikanen vrezen dat het land zonder Mandela opnieuw meer racistisch zal worden, ondanks geruststellende woorden van publieke figuren. ‘Mandela was de enige die de dingen samenhield’, zei een 28-jarige secretaresse aan persagentschap Reuters. ‘Mensen zullen zich tegen elkaar keren en de buitenlanders wegjagen.’

Luc van Doorslaer, onderzoeker aan de KU Leuven, denkt dat die vrees ongegrond is. Hij merkte op de opening van de tentoonstelling ‘The Power of Stories’ vooral een gevoel van samenhorigheid, hoewel die bijeenkomst niet representatief is voor het hele land.

‘Het was een heel emotionele opening’, vertelt Van Doorslaer. ‘Zowel blanken als zwarten waren aan het huilen. In de toespraken werd vaak naar Mandela verwezen, waarop de hele zaal reageerde. Dat geeft aan wat de man betekend heeft. Het was ook opvallend dat er vooral mensen uit de townships aanwezig waren. Iedereen zong samen het volkslied.’

Het project ‘The Power of Stories’ gaat op zoek naar verhalen van de inwoners van de Bathowijk, een van de oudste townships in Zuid-Afrika en de bakermat van het Afrikaanse Nationaal Congres (ANC). ‘We moeten onze verhalen vertellen’, zei iemand bij de opening. ‘Niet van het ANC (die de belangen van de zwarten behartigde, red.), maar over Mandela.’

Het project van Mandela is niet met hem gestorven, zeggen ook verschillende analisten. 'Ik denk niet dat zijn dood politieke gevolgen zal hebben', verklaart oud-journalist Allister Sparks aan The Guardian. 'Hij is een heilige (...). Het hele land houdt van hem. Veel zal er niet veranderen. Hij heeft al lang geen politieke rol meer gespeeld.'

Schrijver en journalist Lauren Beukes: 'Mensen die denken dat het land de afgrond zal inglijden wanneer hij sterft.. het is belachelijk. Hij is een icoon, maar hij is niet Zuid-Afrika en we zullen zonder hem voortzetten.'