Zuid-Afrikanen zijn in Johannesburg en Soweto samengekomen om hun voormalige leider Nelson Mandela te herdenken. Die is gisteren op 95-jarige leeftijd overleden. Mandela was de eerste zwarte president van Zuid-Afrika en kreeg de Nobelprijs voor de vrede.

Mensen zongen en dansten de hele nacht voor de woning van Mandela in Soweto om hulde te brengen aan hun overleden ex-president. De sfeer voelde veeleer aan als een viering dan een stil gebed. Jongeren en ouderen droegen vlaggen, dansten, zongen de nationale hymne en anti-apartheidliederen, riepen 'Leve Mandela' en droegen kaarsen, terwijl de politie de wijk heeft afgezet voor alle verkeer.

In het Afrikaanse Beeld getuigt Florence Mabena, die in dezelfde straat als Mandela heeft gewoond en de ex-president goed heeft gekend: 'We waren buren, maar hij was ook een vader voor ons. Hij betekende alles voor ons.'

'Hij heeft alle moeite van de wereld gedaan om iedereen tevreden te stellen', vertelt de 76-jarige Mabena aan Beeld. 'Hij heeft nooit iemand gehaat en wilde dat iedereen - blank en zwart - in vrede samenleefde.'

De voormalige president krijgt een staatsbegrafenis op vijftien december. In Zuid-Afrika gaan de vlaggen halfstok tot die dag.

Tijdens een plechtigheid in Cape Town zei de Anglicaanse aartsbisschop Desmond Tutu dat Mandela een verdeeld land heeft geleerd om samen te komen.

'Gevoel van diep en blijvend verlies'

De Zuid-Afrikaanse Jacob Zuma maakte het overlijden bekend in een toespraak op de nationale televisie. 'Hij is vredig gestorven, omringd door zijn familie, om 20.50u (plaatselijke tijd). Hij rust nu in vrede.' Hij noemde Mandela de grootste zoon van het land. 'We zagen veel van onszelf in hem terug.' Zuma bedankte Mandela voor wat hij voor zijn land heeft betekend.

Hoewel we wisten dat deze dag ooit zou komen, kan niets ons gevoel van een diep en blijvend verlies doen afnemen, zei Zuma vanuit de hoofdstad Pretoria, die door alle openbare tv- en radiostations werd uitgezonden. 'Door zijn aanhoudende strijd voor vrijheid verdiende hij het respect van de hele wereld. Door zijn bescheidenheid, medeleven en menselijkheid verdiende hij hun liefde'.

De president riep op tot vastberadenheid om te 'leven zoals Mandela, vechten als Madiba en niet te rusten tot we zijn visie op een echt verenigd Zuid-Afrika, een vreedzaam en bloeiend Afrika, en een betere wereld hebben gerealiseerd'.

Staatsbegrafenis

Volgens CNN zal het lichaam van Mandela binnen een drietal dagen gebalsemd worden. Naar alle waarschijnlijkheid komt er zowel een openbare als private plechtigheid. Het openbare afscheid zal vermoedelijk maandag plaatsvinden in het Soccer City-stadion in Johannesburg, waar in 2010 de finale van het WK voetbal werd gespeeld.

Het Zuid-Afrikaanse icoon krijgt een laatste rustplaats in zijn geboorteplaats Qunu. Dat was Mandela's wens.

De familie van de legendarische ex-president en Nobelprijswinnaar verzamelde donderdagavond in het huis van Mandela in Johannesburg. Al de hele dag waren er geruchten dat zijn gezondheid snel achteruitging. In juni werd hij enkele weken in het ziekenhuis opgenomen met longklachten.

Teken het online rouwregister