Calamares van varkensanus is broodje aap
Foto: shutterstock
‘Gefrituurde inktvisringen worden geregeld van varkensanus gemaakt. Daarom eet ik calamares alleen nog aan zee’, zei een Nederlandse politica gisteren. Het blijkt om een broodjeaapverhaal te gaan.

Even een moment van collectieve walging gisteren: gefrituurde inktvisringen bleken in werkelijkheid gefrituurde varkensanussen. Tenminste, dat beweerde Esther de Lange, Nederlandse Europarlementslid bij de CDA, gisteren in de krant BN/De Stem.

Inktvisringen komen volgens haar niet altijd uit de zee, maar worden soms gemaakt van varkensanus. Ze verwees op haar website naar een EU-rapport.

Eén plus één is drie, concludeerden enkele Twitteraars (en collega-politici) van De Lange, en dus verscheen gisteren al snel op een aantal nieuwssites in Nederland en België: ‘Calamares is gemaakt van varkensanus. Dat bewijst een Europees onderzoek.’

In een interview met RTL4 kreeg De Lange gisteren de vraag ‘of wij ook in Nederland calamaris van anusringen gegeten hebben’. De Lange ontwijkt de vraag maar zegt dat de fraude met inktvisringen ‘meerdere malen ter sprake is gekomen’ in de gesprekken die ze had tijdens haar onderzoek. ‘U kan begrijpen dat dit is blijven hangen’, zegt De Lange.

Broodje aap

Peter Burger, docent bij de opleiding Journalistiek en Nieuwe Media van de Universiteit Leiden, onderzoekt al sinds 1990 sterke verhalen en houdt een blog bij over de broodjes aap die medialand teisteren.

‘Dit is een mooi voorbeeld van hoe zowel politici als de media smullen van extreme verhalen om de aandacht te krijgen’, aldus Burger in DS Avond.

Dat De Lange tijdens haar onderzoek vaak stootte op de calamareskwestie, is volgens Burger niet verwonderlijk aangezien het gerucht begin dit jaar gelanceerd werd. Op zijn blog reconstrueert hij hoe het verhaal van de valse calamares tot stand is gekomen.

Het begon toen een luisteraar aan het Amerikaanse radioprogramma This American Life vertelde hoe hij in een vleesverwerkend bedrijf met eigen ogen dozen had zien staan met daarin ‘artificiële calamares’.

Geen smaakverschil

Het bedrijf in kwestie ontkende dat de dozen bestonden, maar wist wel dat andere fabrieken wel varkensvlees voor de vismarkt prepareerden. Uiteindelijk konden de Amerikaanse journalisten geen valse inktvisringen op de kop tikken.

Ze beslisten daarop zelf een anuscalamares te prepareren en te onderwerpen aan een blinde smaaktest. De echte en de valse gefrituurde ringen konden niet van elkaar onderscheiden worden.

Burger bracht het verhaal al op 8 januari op zijn blog en besloot toen: ‘Bottom line: het verhaal zou waar kunnen zijn, maar hard bewijs ontbreekt. Het is voorlopig niet meer dan een broodje aap – maar wel een met toekomst. Want hoe walgelijker een broodje aap, hoe groter de kans dat het wordt doorverteld.’