De jonge klokkenluider Bradley Manning deed één van de sterkste grootmachten op haar grondvesten daveren. Amper 22 was hij toen hij in Irak werd gearresteerd, twee maanden nadat de website WikiLeaks een reeks onthullingen had ingezet die de Amerikaanse regering danig in verlegenheid bracht. Manning zou de volgende jaren in eenzame opsluiting doorbrengen.

Manning groeide op in Crescent, een klein dorpje in het Amerikaanse Oklahoma. Zijn vader was jarenlang actief in het Amerikaanse leger. Zijn moeder was afkomstig uit Wales en zou een erg zwakke gezondheid hebben gehad.

Manning kende geen gelukkige jeugd. Na de scheiding van zijn ouders verhuisde hij met zijn moeder naar Haverfordwest, in het zuidwesten van Wales, waar Manning zijn tienerjaren doorbracht. Zijn schoolkameraden uit de periode in het Verenigd Koninkrijk beschrijven hem als een computerfreak, die zich gepassioneerd verdiepte in het hacken. Sommige bronnen beweren dat hij werd gepest omwille van zijn Amerikaans accent en zijn homoseksuele geaardheid.

Op straat

Manning keerde terug naar zijn vader in Oklahoma, maar toen die ontdekte dat zijn zoon homo was werd hij het huis uitgeschopt. De jonge Manning leefde een tijdje op straat en woonde in een auto. Hij zou het leger zijn ingegaan om zijn studies te kunnen betalen.

De schriele, magere Manning (hij meet nauwelijks 1m50, voor 50 kilo) werd aan het werk gesteld als inlichtingenanalist. Hij werd naar Irak gestuurd, waar hij werd gestationeerd op de legerbasis Hammer. Zijn militaire carrière liep niet van een leien dakje, wat volgens vrienden een belangrijke bron van frustratie was voor Manning.

700.000 'geheime' documenten

Als analist in het Amerikaanse leger had Manning toegang tot een gigantisch elektronisch archief, dat bestond uit documenten die bedoeld waren voor de overheidsdiensten. Daar maakten ook talloze diplomatieke documenten deel van uit. Manning bevond zich echter niet in een uitzonderlijke positie. Naar schatting drie miljoen Amerikaanse ambtenaren en militairen hebben toegang tot dit archief en kunnen de geheime documenten dus inkijken. 

Wat Manning deed was echter wel uitzonderlijk te noemen. In 2010 openbaarde hij zo'n 700.000 documenten aan klokkenluiderssite WikiLeaks. Manning wordt gezien als dé bron achter de bijna 400.000 Irak-documenten en de talloze diplomatieke mails ('Cablegate') die door de site de wereld werden ingestuurd en waarbij het buitenlands beleid van de Verenigde Staten te grabbel werd gegooid.

Verklikt

Het begon echter met een filmpje dat in april 2010 door WikiLeaks werd gepubliceerd onder de naam 'Collateral Murder'. Daarop is te zien hoe Amerikaanse militairen vanuit een helikopter 12 Iraakse burgers belagen en doden. Twee van hen waren medewerkers van het persbureau Reuters. De beelden dateerden uit juli 2007.

Twee maanden later werd Manning gearresteerd in Irak. Hij werd verklikt door de hacker Adrian Lamo, die als informant van het FBI werkte. Manning zou Lamo tijdens een chatsessie over zijn onthullingen hebben verteld, al werd nooit helemaal duidelijk waarom hij Lamo in vertrouwen nam.

'Het debat op gang brengen'

'Ik geloofde dat als het publiek, in het bijzonder het Amerikaanse publiek, toegang zou krijgen tot de informatie die ik onder ogen kreeg, dat er dan een debat zou ontstaan over de rol van ons leger en ons buitenlands beleid, in het bijzonder in Irak en Afghanistan,' verklaarde Manning in februari dit jaar.

Medestanders van de klokkenluider, waaronder Daniel Ellsberg, de man die veertig jaar geleden de Pentagon Papers (over de oorlog in Vietnam) lekte, bewonderen Manning, omdat hij volgens hen opkomt voor waarheid en gerechtigheid. De Amerikaanse regering vindt echter dat hij met zijn onthullingen levens en de nationale veiligheid in gevaar bracht.

Vernederende opsluiting

De voorbije jaren zwol de kritiek aan op de manier waarop Manning wordt vastgehouden. Een rapporteur van de Verenigde Naties bestempelde zijn leefomstandigheden als 'onmenselijk' en 'vernederend'. De woordvoerder van Hillary Clinton moest ontslag nemen nadat hij Mannings eenzame opsluiting - Manning mocht met niemand praten, zelfs niet met zijn cipiers - 'contraproductief en dom' had genoemd. Het vele protest leidde er uiteindelijk toe dat Manning werd overgeplaatst naar het minder strenge Fort Leavenworth, in Kansas.

De opzienbarende onthullingen van 2010 lijken intussen steeds verder weg. Het publiek debat waar Manning op hoopte is er nooit echt gekomen en de laatste jaren ebde de aandacht voor Mannings lotgevallen meer en meer weg. De Britse journalist Duncan Campbell noemde Manning enigszins bitter 'de meest vergeten man van het WikiLeaks-verhaal'.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig