De adder onder het g(r)as
keukens die spontaan, organisch samengesteld, gegroeid zijn en geen kant en klare inbouwkeukens zijn nav de keuken van jeroen meus Foto: put

Dat de energieprijzen dalen, stemt nog niet tot euforie. Goedgelovige consumenten krijgen door lepe marketinglui nog altijd veel te dure tariefplannen aangesmeerd, meent Tom De Meester.

Wie? Energiespecialist PVDA en auteur van ‘Opgelicht, de grote energiezwendel van Electrabel & co’ (EPO).

Wat? De overheid moet een einde stellen aan de tarievenjungle door per leverancier nog slechts één betaalbaar tarief voor gas en één voor elektriciteit toe te laten.

Dankzij de aanhoudende prijzenslag op de energiemarkt betaalt een gemiddeld Belgisch gezin vandaag 430 euro per jaar minder voor gas en elektriciteit, berekende het kabinet van minister van Economische Zaken Johan Vande Lanotte (DS 13 augustus). De maandelijkse boordtabel van de officiële energiewaakhond Creg geeft een iets meer genuanceerd beeld. In vergelijking met de energieprijzen van december 2012 werd elektriciteit in augustus voor een gemiddeld gezin 78 euro goedkoper, voor gas is dat 202 euro.

Vooral voor gas is de daling indrukwekkend. De klassieke energiebedrijven Electrabel, Luminus, ENI en Essent hebben onder druk van de publieke opinie hun duurste gastarieven in januari van de markt gehaald, en dat voel je. Bij de kleinere energieleveranciers is de prijsdaling veel bescheidener, of werd gas zelfs duurder.

De energieprijzen liggen vandaag gemiddeld 280 euro lager dan in december vorig jaar. Jammer genoeg wil dat nog niet per definitie zeggen dat u die som bij de jaarlijkse afrekening ook cash in het handje krijgt. Om uw jaarlijkse eindfactuur uit te rekenen baseren Electrabel en co zich niet alleen op de marktprijs van augustus, die traditioneel altijd wat goedkoper uitvalt, maar brengen zij ook de dure winterprijzen mee in rekening. Bovendien schuilt er een hele dikke adder onder het gras. Het gasverbruik van de gezinnen is door de uitzonderlijk strenge winter fors toegenomen. Volgens gasnetbeheerder Fluxys hebben de gezinnen in de eerste drie maanden van 2013 maar liefst 17 procent meer gas verbruikt. Dat zorgt voor een onvermijdelijke meerprijs die kan oplopen tot een paar honderd euro. Wat u in de ene hand krijgt, zult u misschien met de andere hand weer op tafel moeten leggen.

Wirwar van contracten

Dat de prijzen van gas en elektriciteit afkoelen is uiteraard een goede zaak. Het bewijst dat consumenten een vuist kunnen maken, dat maatschappelijk protest loont en dat zelfs multinationals als GDF Suez niet ongenaakbaar zijn. In een jaar tijd verloor Electrabel 9 procent marktaandeel.

Toch past ook hier geen euforie. De Grote Vier – Electrabel, Luminus, ENI en Essent – houden samen 84 procent van de energiemarkt stevig in handen. Consumenten veranderen meer dan ooit van energieleverancier, maar pikken er daarom nog niet per se het beste aanbod uit. Het blijft immers lastig kiezen uit de wirwar van energiecontracten.

Luminus – naar eigen zeggen ‘nog kleiner in prijs en groter in service in 2013!’ – heeft vandaag voor elektriciteit vijf verschillende tarieven in de aanbieding. Van de ‘uiterst scherpe’ prijs van Luminus Click tot de ‘competitieve prijs’ van Luminus Actief. Dat die ‘competitieve prijs’ bij de duurste tarieven van de markt behoort en 135 euro duurder is dan het goedkoopste Luminus-tarief, wordt er natuurlijk niet bij verteld.

Goed voor de winstmarges

Of neem Electrabel. Gaat u voor het ‘Easy’-tarief, dan ‘kiest u voor de essentie’, beloven de marketingboys. Opteert u daarentegen ‘voor Active Green’, dan ‘kiest u slim’. Of toch niet, want volgens de meest recente prijzenstudie van de Creg is Active Green zo ongeveer de duurste groene energie op de markt, bijna dubbel zo prijzig als de duurzame elektriciteit van prijsvechter Elegant, en bijna drie keer boven de actuele marktprijs op de energiebeurs Endex. Op die manier slagen Electrabel en co er telkens opnieuw in om goedgelovige consumenten op te lichten en veel te dure tariefplannen aan te smeren. Goed voor de winstmarges, maar of het ook rechtvaardig is?

Wie slim verandert, kan honderden euro’s besparen. De sterkste consumenten zijn hoog opgeleid, perfect geïnformeerd, maken rationele keuzes en banen zich vol goeie moed een weg door het mijnenveld van de vrije markt. Maar veel consumenten zien door het bos de bomen niet meer, worden door de marketeers van GDF Suez en co bij de neus genomen en blijven hun energie te duur betalen. Moet een overheidsbeleid zich alleen maar richten op de sterksten, terwijl Jan Modaal het zelf maar moet zien uit te zoeken?

Het volstaat niet om de markt haar graaiende gangetje te laten gaan. Structureel ingrijpen is nodig. Maak een einde aan de ongebreidelde tarievenjungle door per leverancier nog slechts één betaalbaar tarief voor gas, en één voor elektriciteit toe te laten, zoals Lampiris vandaag al doet.

Verplicht de energiebedrijven om één prijs per kilowattuur aan te bieden waar alle kosten in verrekend zitten.

Op die manier hoeven consumenten geen appelen met peren meer te vergelijken. En als dat niet werkt, kan de overheid nog altijd een ‘faire prijs’-garantie invoeren, zoals consumentenorganisatie Which? in Groot-Brittannië onlangs voorstelde: een door de overheid opgelegd en gereguleerd standaardtarief voor de gezinnen, met een gegarandeerd eerlijke prijs.