Tien weetjes over de ramadan
Palestijnse vrouwen in Hebron doen inkopen aan de vooravond van de ramadan. Foto: EPA

De ramadan, de jaarlijkse vastenperiode voor moslims, is van start gegaan. Een maand lang mogen moslims niet eten, drinken, roken of seksuele betrekkingen hebben tussen zonsopgang en zonsondergang. Maar wat betekent dat nu eigenlijk concreet? Tien weetjes over de islamitische vastenmaand.

1. Waarom wordt er eigenlijk gevast?

Het vasten is één van de vijf zuilen van de islam, wat wil zeggen dat het een verplichting is voor wie deze religie aanhangt. Tijdens de ramadanmaand staan bezinning en reflectie centraal. Daarnaast vergroot het vasten de solidariteit met de armen en minderbedeelden. Niet voor niets wordt de ramadan afgesloten met een schenking van een bijzondere “zakat” of aalmoes.

2. Waarom start niet iedereen op dezelfde dag?

Volgens de islamitische kalender gaat de vastenmaand van start zodra het eerste lijntje van de nieuwe maan zichtbaar is. Dat lijntje wordt echter niet overal op hetzelfde moment bespeurd, waardoor het precieze startschot van land tot land kan verschillen. Bovendien gebruiken de Turken bijvoorbeeld een wetenschappelijke berekeningsmethode, waardoor reeds lang van tevoren wordt vastgelegd wanneer de ramadan begint.

3. Wanneer mogen Belgische moslims dan wel eten?

In ons land kunnen moslims zich baseren op de kalender die door de Moslimexecutieve werd opgesteld. Er wordt gevast tussen “fajr” (de dageraad) en “maghrib” (de zonsondergang), wat betekent dat Belgische moslims tijdens de eerstvolgende dagen niet mogen eten tussen half vier ‘s ochtends en tien uur ‘s avonds. Ter vergelijking: in Caïro zal er de volgende dagen gevast worden van kwart over drie ‘s ochtends tot zeven uur ‘s avonds. Die dagindeling verandert enigszins naarmate de maand vordert en de dagen korter worden.

4. Hoe moet dat dan in noordelijk gelegen gebieden als Alaska, waar de nachten extreem kort zijn?

De meningen lopen uiteen. Sommigen raden om gezondheidsredenen af om slechts twee of drie uren per dag te kunnen eten en drinken. Zij verkiezen te vasten volgens de kalender van Mekka. Anderen vinden dat alle moslims moeten vasten volgens de zonnetijd van het land waar ze wonen.

5. Wat gebeurt er als je dan eindelijk kan eten?

Doorgaans wordt er ‘s ochtends en ‘s avonds uitgebreid gegeten. De ochtendmaaltijd heet “suhur” en de avondmaaltijd “iftar”. Vooral bij de iftar-maaltijd kan het weleens gebeuren dat het eten al te snel naar binnen geschrokt wordt. Vorig jaar werden in Qatar meer dan honderd mensen opgenomen in het ziekenhuis op de eerste avond van de ramadanperiode. Velen vinden het ongepast om te schransen en benadrukken het sobere karakter van de ramadanmaand.

6. Moet echt iedereen meedoen?

Zwangere vrouwen, chronisch zieken, jonge kinderen en personen voor wie de ramadan gezondheidsproblemen kan meebrengen hoeven niet te vasten. Dit geldt ook voor vrouwen die ongesteld zijn. De algemene richtlijn stelt dat je enkel mag vasten wanneer je gezondheidstoestand het toelaat. Wie plots ziek wordt kan de ramadan onderbreken en de gemiste dagen later inhalen.

7. Wat als je aan het reizen bent?

Wie aan het reizen is mag het vasten onderbreken. Ook hier geldt dat de gemiste dagen na de ramadanmaand kunnen worden ingehaald. Toen de Maleisische astronaut Sheikh Muszaphar Shukor zich tijdens de ramadan in de ruimte bevond, werden richtlijnen voor praktiserende moslims in de ruimte opgesteld. Volgens deze regels zijn astronauten niet verplicht te vasten.

8. Wat als ik word uitgenodigd bij moslimvrienden?

Ramadan is een periode van harmonie en verzoening, waarin dialoog en uitwisseling ten zeerste worden aangemoedigd. Aarzel dus zeker niet om op zo’n uitnodiging in te gaan. Wanneer je bij moslims gaat eten kan je hen “ramadan kareem” wensen. Het is ook aan te raden om lekkernijen of geschenkjes mee te nemen.

9. Wat als ik op reis ga naar een land waar de bevolking overwegend moslim is?

Als toerist hoef je uiteraard niet mee te vasten, maar een minimum aan discretie bij het eten en drinken in het openbaar is wel aangewezen. Moslims zullen het ten zeerste op prijs stellen wanneer je niet ostentatief je lunch verorbert in hun bijzijn.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken van Saoedi-Arabië stuurde een boodschap uit waarin niet-moslims die in het land wonen worden verzocht niet te eten, drinken of roken op openbare plaatsen.

10. Wat gebeurt er na de ramadan?

Op het einde van de maand wordt het Suikerfeest gevierd, ook wel het Kleine Feest genoemd. Dit feest wordt doorgaans in familiekring doorgebracht en gaat gepaard met grote hoeveelheden zoetigheid en cadeautjes.