‘Geen pil is opgewassen tegen de voorspelbaarheid van een lange relatie’
Foto: Debora Lauwers

Een lustpil voor vrouwen, misschien al vanaf 2016: dat is waar de Nederlandse onderzoeker Adriaan Tuiten aan werkt. Naar verluidt zou 15 procent van alle vrouwen nauwelijks nog seksueel verlangen ervaren – én dat problematisch vinden. Maar kan een simpel pilletje dat verhelpen? Of moet het haar vooral in een seksueel keurslijf houden?

Een paar jaar geleden onderzocht Meredith Chivers, een 40-jarige professor psychologie aan Queen’s University (Ontario) op twee manieren, objectief en subjectief, de opwinding bij mannen en vrouwen. Ze liet hetero’s en holebi’s allerlei pornografische beelden zien: van mannen en vrouwen die seks hadden, mannen met mannen, vrouwen met vrouwen, masturberende mannen en vrouwen, zelfs van copulerende bonobo’s. Via een computer die met de genitaliën verbonden was, mat ze de bloeddoorstroming in penis en vagina, maar ze vroeg haar proefpersonen ook om aan te geven wanneer ze zich opgewonden voelden.

De mannen reageerden zoals Chivers had verwacht: de penis van heteromannen begon te zwellen bij de beelden van hetero- en lesbische seks en van de masturberende vrouw, bij de homo’s was het net omgekeerd. Bovendien waren genitaliën en gedachten helemaal in overeenstemming: als hun penis zwol, gaven de mannen ook aan zich opgewonden te voelen.

Maar zo voorspelbaar de mannen, zo grillig bleken de vrouwen. Wat ook hun seksuele oriëntatie was, ze reageerden fysiek net zo goed op mannen-met-mannen als op mannen-met-vrouwen en vrouwen-met-vrouwen. Maar vooral verrassend: er was nauwelijks overeenstemming tussen wat in hun hoofd omging, en wat in hun geslachtsorganen. Heterovrouwen verklaarden, bij de beelden van vrijende lesbische vrouwen, veel minder opgewonden te zijn dan hun vagina aangaf. En lesbische vrouwen voelden fysiek veel meer bij twee vrijende mannen dan ze gevoelsmatig lieten noteren. Zelfs de bonobo’s lieten veel vrouwen lichamelijk niet onberoerd.

Een sluitende verklaring voor die verschillen heeft Chivers nog altijd niet. Zelf is ze geneigd te denken dat het fysieke en het mentale bij vrouwen twee gescheiden systemen zijn als het op seks aankomt. De meeste van haar collega’s formuleren het minder sterk en gaan ervan uit dat vrouwen minder makkelijk seksuele stimuli oppikken. Met andere woorden: dat het versturen van signalen van geslachtsorganen naar het hoofd bij vrouwen minder vlot loopt dan bij mannen. Dat is nog steeds geen antwoord op de bonobo-kwestie, maar het verklaart bijvoorbeeld wel waarom een Viagra-pil voor vrouwen geen soelaas brengt: het zit bij vrouwen ook (vooral?) in het koppeke, terwijl Viagra op de aders inwerkt, en maar zijdelings op de psyche – mannen krijgen, met hun grotere penis, ook een gevoel van macht en eigenwaarde.

Volgens Lori Brotto, psychologe aan de University of British Columbia en een van de grote namen in het onderzoek naar vrouwen en lust, zegt 30 procent van de vrouwen tussen 20 en 60 gedurende langere periodes niet of nauwelijks lustgevoelens te hebben. ‘Bij veel van die vrouwen gaat zo’n periode weer voorbij, of wordt ze niet als problematisch ervaren’, zegt Brotto, ‘maar 7 tot 15 procent van alle vrouwen vindt hun gebrek aan seksueel verlangen wel degelijk een groot probleem, dat op de duur hun hele leven verstoort.’

En al kunnen zowel mannen als vrouwen eraan lijden, veel wetenschappers gaan ervan uit dat het meer een vrouwelijk probleem is. ‘Heel vaak is het patroon bij mijn patiëntes hetzelfde’, zegt Brotto. ‘Voelen ze bij het begin van de relatie evenveel lust als hun man, dan neemt dat gevoel na enkele jaren sterk af.’ Lust wordt last, en seks te mijden – of in het beste geval een noodzakelijk kwaad.

Een revolutie, noemt de Amerikaanse journalist en schrijver Daniel Bergner die vaststellingen. Bergner volgt het onderzoek naar vrouwelijke lust al jaren en brengt daarover begin juni een boek uit: What Do Women Want: Adventures in the Science of Female Desire. ‘Eeuwenlang, op z’n minst sinds de victoriaanse tijd, hebben we te horen gekregen dat vrouwen van nature geneigd zijn tot monogamie, dat alleen mannen er problemen mee hebben’, zegt Bergner. ‘Het was simpel, vonden evolutiepsychologen: mannen hebben zaad in overvloed dat ze makkelijk, zonder grote consequenties, kunnen verspreiden; vrouwen dragen en baren kinderen, en zijn verantwoordelijk voor de zorg nadien – dat is een grote investering die ze graag beloond willen zien. Maar de recente bevindingen zetten dat hele denkkader over vrouwen en lust op z’n kop. Misschien zijn vrouwen, veel minder nog dan mannen, niet gemaakt voor levenslange trouw. Misschien is de oorzaak van veel seksuele problemen bij vrouwen de monogamie zelf.’

Ook Brotto vraagt zich vaak af of Hypoactive Sexual Desire Disorder (HSDD) niet vaker met sleur en voorspelbaarheid te maken heeft dan met libido an sich. Het maant haar tot voorzichtigheid bij de hoera-berichten die onlangs verschenen over een pil tegen HSDD, ontwikkeld door de Nederlandse onderzoeker en ondernemer Adriaan Tuiten.

Maar de kritiek op de plannen van Tuiten, hoopt dat de pillen al in 2016 op de markt kunnen komen. , klonk de voorbije weken snoeihard. Een erg mannelijke benadering van seksualiteit, alweer. ‘Eigenlijk is dit een paar eeuwen terug in de tijd, toen je als vrouw rustig een appeltje kon schillen op de rug van je man terwijl hij lustig bezig was’, zegt de Nederlandse prof en sociologe Iteke Weeda. ‘Als vrouwen het gebrek aan lust als problematisch ervaren, dan wordt hen dat aangepraat; voor de natuur is het geen probleem. Ik vind het absoluut een zegen dat we seks hebben losgekoppeld van het krijgen van kinderen, maar we mogen biologische invloeden niet onderschatten. Als je je kinderen hebt gehad en alles loopt – dan is lust veel minder nodig. Waarom zou dat erg zijn?’

Rika Ponnet, seksuologe en relatie-expert, hekelt medicalisering van seksualiteit tout court. ‘Ik vind het degoutant dat tot 30 procent van de vrouwen aan een sexual disorder zou lijden. We maken een medisch probleem van iets wat in wezen heel natuurlijk is – en waar mannen net zo goed mee te maken krijgen. Bovendien maakt seks altijd deel uit van een relationele dynamiek. Het is een belangrijk machtsdomein dat vaak door de vrouw wordt bezet. Je partner seks weigeren heeft dus meestal een diepere betekenis dan een gebrek aan lust.’

‘Labels als “sexual disorder” en “lustpillen” wekken de indruk dat we ons hele leven even opgewonden moeten blijven als bij die eerste verliefdheid. Dáár wordt de lat gelegd, voor minder doen we het niet. Terwijl het eeuwige dilemma van een relatie de bijna onverzoenbaarheid is van lust en liefde. Hoe langer we samen zijn, hoe meer we verstrengeld raken, haast familie worden. Op veel vlakken is dat aangenaam, seksueel wordt het vaak té voorspelbaar, een bedreiging voor de lust. Maar geloof me: daar is geen pil tegen opgewassen.’

Dit is een sterk ingekorte versie van het verhaal dat dit weekend in DS Weekblad verschijnt.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig