Haentjens: 'Advocaat van de duivel, maar geen duivelsadvocaat'
Jaak Haentjens, de advocaat van Kim De Gelder. Foto: Photo News
Jaak Haentjens, de advocaat van beschuldigde Kim De Gelder, heeft tijdens zijn slotpleidooi op het assisenproces in Gent gevraagd om zijn cliënt te laten interneren. Haentjens was bijna vier uur aan het woord. 'Ik span geen val voor de jury. Ik ben misschien advocaat van de duivel, maar ik ben geen duivelsadvocaat. Kim de Gelder mag niet vrijkomen', klonk het.

 'Op 23 januari 2009, na de moordpartij van Kim De Gelder in het kinderdagverblijf Fabeltjesland, deelde de maatschappij zich op in twee kampen', begon Haentjens donderdag zijn pleidooi. 'Het ene kamp wou het onderzoek afwachten, het andere niet.'

Haentjens zei dat hij dat vanaf het eerste uur na zijn aanstelling als pro Deo-advocaat ondervond. 'Toen ik de eerste avond naar huis ging, hing aan mijn deur al een dreigbrief: Ik ben beschaamd voor u, de hele wereld zal zien dat u bloed aan uw handen heeft. Je legt die brief weg, maar het blijft toch hangen.'

De advocaat van De Gelder zei dat hij zich tijdens het proces nooit de mindere had gevoeld tussen zijn confraters. Hij riep wel op om het principe van de rechtsstaat te laten zegevieren. 'We mogen niet vervallen in oog om oog, tand om tand.'

'We zijn allemaal verliezers'

In zijn pleidooi benadrukte Haentjens dat de ouders, broer en zus van de beschuldigde ook slachtoffers zijn. 'De slachtoffers aan de kant van de burgerlijke partijen hebben niet het monopolie op het leed', zei hij.

'Aan welke kant we ook staan, we zijn allemaal verliezers', zei de advocaat, die benadrukte dat hij met zijn hart bij de slachtoffers is. 'Maar niet met mijn verstand. Met mijn verstand moet ik bij mijn cliënt blijven', zei hij.

Haentjens had het daarna meteen over de enige juridische betwisting: de moordpoging op een gezin uit de straat van de vermoorde Elza Van Raemdonck. De Gelder stond twee dagen voor de moord op Van Raemdonck voor het huis, maar ging er niet naar binnen. Haentjens vroeg de jury zoals verwacht om zijn cliënt voor die moordpoging vrij te spreken.

'Hebben al diegenen die met een mes in hun zakken langs de straat lopen, de intentie te moorden?', wierp Haentjens op. 'En als hij al in de woning zou zijn binnengedrongen, dan was er niemand.'

'Nul vereisten om gerechtspsychiater te worden'

Haentjens stak ook de draak met het ontbreken van wettelijke criteria om als gerechtspsychiater of gerechtspsycholoog op te treden. Hij benadrukte dat toerekeningsvatbaarheid een juridisch begrip is, waarover de jury moet oordelen.

'Er zijn zelfs geen criteria om te bepalen wie aangesteld moet worden om de toerekeningsvatbaarheid te beoordelen. Het klinkt absurd, maar het hoeft zelfs geen psychiater te zijn. Er zijn nul vereisten om als psychiater aangesteld te worden', aldus Haentjens.

'Onlangs was er een debat in Aalst over de vraag of Prins Carnaval een strafblad mocht hebben. Als gerechtsexpert maakt dat niet uit. Je wordt gemakkelijk gerechtsexpert dan Prins Carnaval in Aalst.'

'We leven toch niet in een bananenrepubliek?'

Haentjens haalde verder in zijn pleidooi ook uit naar Roger Deberdt, de voorzitter van het college van gerechtspsychiaters. Die uitte in een brief aan de onderzoeksrechter twijfels over de zelfmoordpoging van De Gelder op 24 november 2006. Volgens Haentjens vroeg Deberdt of de treinverbinding waar De Gelder de poging ondernam wel degelijk bestond. 'Alstublieft', zei Haentjens. 'We leven toch niet in een bananenrepubliek?'

De advocaat trok de objectiviteit van Deberdt nog verder in twijfel. "Deberdt zegt zelf in een interview dat de Rorschachtest (de inktvlekkentest die bij De Gelder werd afgenomen, nvdr.) onzin is. 'Je kan om het even wat zien in de vlekken. Dat soort van vrije associatie is waardeloos', zegt hij. Op het hof van assisen zwijgt hij daar echter over." Deberdt heeft volgens Haentjens ook achter de rug van zijn collega's in het gerechtscollege, alleen onderzoek uitgevoerd.

Twee witte konijnen


Haentjens beloofde in de loop van zijn pleidooi twee witte konijnen, maar spaarde ze voor het einde. Een eerste keer verraste hij met een artikel over DSM-V, de nieuwe versie van het handboek dat psychiaters gebruiken. Dat artikel zegt dat de schizotypische persoonlijkheidsstoornis die De Gelder volgens de gerechtspsychiaters heeft, vanaf mei onder de psychotische stoornissen zal vallen.

Het tweede witte konijn was het fameuze briefje van De Gelder. Tijdens de eerste procesweek verklaarde de beschuldigde dat hij zijn motief op een briefje had geschreven voor zijn advocaat. Toen las Haentjens het briefje niet voor, maar donderdag deed hij dat wel. Het was een onsamenhangend en verwarrend stuk tekst. Zo schrijft De Gelder dat hij tegenover zichzelf wilde bewijzen dat hij het aankon om te moorden, maar ook dat hij zich 'liet leiden door de roddelbladen.'
 

'Geen val gespannen voor jullie'

Aan het slot van zijn pleidooi gaf Haentjens de juryleden mee dat hij geen val voor hen heeft gespannen. 'Ik ben misschien advocaat van de duivel, maar ik ben geen duivelsadvocaat. Kim de Gelder mag niet vrijkomen', klonk het.

'Kim De Gelder had geen motief', herhaalde de advocaat. 'Er is geen andere verklaring dan dat hij een schizofreen is van de gevaarlijke soort. (...) Hij heeft daden gesteld die niemand kan verklaren. Hij heeft het gedaan vanuit zijn ziekte. Hij is zwaar schizofreen en hij moet geïnterneerd worden.'

Haentjens had ook een boodschap voor de slachtoffers. 'Ik begrijp dat jullie op een verschrikkelijke manier getroffen zijn. Ik heb jullie verdriet gezien, jullie mooie getuigenis gehoord, en ze hebben ook mij beroerd. Ik probeer iets te doen aan uw leed. Van hem (De Gelder, nvdr.) moet je het niet verwachten. Ik heb geprobeerd u uit te leggen waarom Kim De Gelder u dat leed heeft aangedaan. Als jullie het kunnen aanvaarden dat De Gelder een ziek man is, kan u het misschien een betere plaats geven.'

De laatste woorden waren voor de twaalf juryleden. 'Ik heb geen val gespannen voor jullie. Wat ook het resultaat van uw beslissing, ik zal me ernaar schikken.'