'Kim De Gelder lijdt aan paranoïde schizofrenie'
Volgens psychologen Geert Hoornaert en Nathalie Laceur is Kim De Gelder een paranoïde schizofreen. De door de verdediging van De Gelder aangestelde psychologen trachtten de jury daarvan maandag in de Gentse assisenzaal te overtuigen door het rapport van de gerechtspsychiaters op verschillende punten tegen te spreken.

Het college van gerechtspsychiaters vindt dat de diagnose van schizofrenie bij De Gelder niet kan worden gesteld. Zij denken aan een schizotypische persoonlijkheidsstoornis. De psychiaters die de verdediging aanstelde, spraken dat vrijdag al tegen. Zij vinden dat De Gelder ontoerekeningsvatbaar verklaard moet worden.

Om zijn bevinding te staven, beschreef Hoornaert het ziekteverloop bij De Gelder. Hij zag daar vier periodes in:

  • Het uitbreken van de ziekte, de zogenaamde 'prodromale beleving', is bij De Gelder te situeren rond zijn 14 à 15 jaar. Op dat moment stelt zijn omgeving vreemde gedragingen vast: De Gelder trekt zich terug op zichzelf, huilt zonder reden en sluit zich soms op in zijn kamer. Er duiken ook vergiftigingswanen en hallucinaties op. "Er komen dingen van buiten die zijn realiteitsbeleving beginnen sturen", zei de psycholoog.
  • In de tweede fase gaat 'het psychotische proces verder evolueren'. Hoornaert legde uit dat de patiënt op twee manieren kan reageren: op een mentale manier (waanvorming) of een 'passage à l'acte' (het overgaan tot daden). Bij de beschuldigde was er volgens de psychologen op dat moment een minimale waanontwikkeling. Die resulteert in het idee zijn ouders te vermoorden of zichzelf iets aan te doen, terwijl in zijn belevingswereld zijn ouders hem het leven moeilijk wilden maken. Zo zou hij gedacht hebben dat ze hem wilden vergiftigen.
  • In een derde periode heeft De Gelder zich volgens de psychologen proberen te verzetten tegen wat hem 'massale angst inboezemde'. Zo wil hij afstand nemen van zijn ouders. 'Enerzijds poogt hij zich te beschermen tegen de intenties van zijn ouders, anderzijds poogt hij zijn ouders te beschermen tegen het moordbevel dat zijn belevingswereld overheerst', zegt Hoornaert.
  • De vierde periode begint volgens Hoornaert bij een zelfmoordpoging in november 2006. Die vormde een kentering, zei de psycholoog. Na de zelfmoordpoging zal De Gelder zich 'onderwerpen aan het resterende alternatief'. 'We zien dat de schizofreen soms ook een ander en niet zichzelf slaat. Alsof hij zijn ziekte in de ander plaatst. We herinneren eraan dat die inwisselbaarheid een essentieel kenmerk van schizofrenie is', aldus Hoornaert.

'Schandalige uitspraak'

'Het is onmogelijk om de conclusies van de gerechtspsychiaters te onderschijven', zei Hoornaert. Hij was streng voor het college van deskundigen. 'Zeggen dat de psychotische episodes niet langer dan drie of vier weken geduurd hebben, is fout', sprak hij hun rapport tegen.

De psycholoog vindt ook dat de gerechtspsychiaters verkeerde conclusies trokken uit de intelligentie van de beschuldigde. 'Men laat uitschijnen dat schizofrene patiënten geen normale intelligentie kunnen hebben. Dat is een schandalige uitspraak', zei Hoornaert.

Volgens hem is De Gelder inderdaad vrij intelligent, maar zijn de waangedachten 'onttrokken aan de greep van intelligentie'.

'Vooringenomenheid bij gerechtspsycholoog'

Het onderzoek van de gerechtspsycholoog Jurgen Nys getuigt van 'vooringenomenheid' en 'verraadt een vooroordeel'. Dat stelt Geert Hoornaert.

'De gerechtspsycholoog vertrekt vanuit de premisse dat hij niet schizofreen is en dat is wetenschappelijk niet verantwoord.' Kim De Gelder maakt een zenuwachtige indruk tijdens de laatste getuigenissen, nadat hij maandagochtend gewuifd had en geforceerd gelachen had naar de camera.

Ook het afnemen van de psychologische testen was problematisch, stelde Hoornaert. 'Het testpsychologische onderzoek van Nys verraadt een vooroordeel. Hij gaat ervan uit dat De Gelder over een accurate zelfperceptie beschikt, maar die verbergt. Hij vertrekt vanuit de premisse dat hij niet schizofreen is en dat is wetenschappelijk niet verantwoord.'

'Onder druk'

Volgens Hoornaert staat de onderzoeker 'in een sterk gemediatiseerde zaak onder druk om veinzen op te sporen'.

'We gaan niet akkoord met de interpretaties en conclusies van de gerechtspsychiaters. Al de fenomenen bij De Gelder zijn te verklaren door het ziektebeeld van de schizofrenie', vertelde ook psychologe Nathalie Laceur. 'Noch zijn intelligentie, noch zijn geheugen zijn door de schizofrenie aangetast. Wel zijn persoonlijkheid, zijn 'ik'. Zijn realiteitsbeleving is radicaal verstoord. Zo is zijn overzichtstabel van de gepleegde feiten geenszins een psychopatische trek van een zelfvoldane moordenaar, maar wel een middel om - ik citeer Kim De Gelder - zich ervan te vergewissen dat het wel echt gebeurd was.'

De Gelder maakt een zenuwachtige indruk tijdens de getuigenissen van de twee psychologen. Hij beweegt vaak heen en weer op zijn bank en kijkt af en toe naar het publiek in de assisenzaal. Bij de start van de zitting, toen beelden gemaakt mochten worden, zwaaide hij naar de camera's en lachte hij geforceerd.

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in