Nederlandse VVD-minister Henk Kamp wordt verkenner
Henk Kamp Foto: Rijksoverheid.nl
De voorzitter van de Nederlandse Tweede Kamer, Gerdi Verbeet, heeft bekendgemaakt dat de VVD-minister Henk Kamp verkenner wordt. Hij gaat uitzoeken wat de opdracht voor een of meerdere informateurs zou kunnen zijn bij de vorming van een nieuw kabinet.

Volgende week donderdag zal Kamp verslag doen van zijn bevindingen, tijdens een debat in de Kamer. Kamp gaat als zogenoemde verkenner aan de slag op verzoek van VVD-leider Mark Rutte, die als winnaar van de verkiezingen het voortouw heeft bij de kabinetsformatie.

De andere partijen hebben ingestemd met het voorstel van Rutte.

'Horrorscenario' met koningin 

In Nederland is het niet langer het staatshoofd dat de informateur aanduidt. Sinds begin dit jaar is het reglement gewijzigd en is het de Kamer die de informateur aanwijst.

Kamervoorzitter Verbeet heeft vanmorgen telefonisch overlegd met de lijsttrekkers en fractievoorzitters van de partijen die zijn gekozen in de Kamer, inclusief nieuwkomer 50PLUS. Vanmiddag zat zij met de fractievoorzitters om de tafel om te praten over hoe de kabinetsformatie nu verder moet.

Vanmiddag informeert ze koningin Beatrix over de politieke toestand en de verdere procedure.

Haagse insiders, zoals dat heet, verwachten dat Mark Rutte informateur wordt. Zelf zegt de leider van de VVD voorlopig niets. 'Alles wat in de openbaarheid wordt gezegd, vertraagt de coalitievorming.' Rutte wil snelheid maken.

Ook Diederik Samsom (PvdA) legt geen verklaringen af. Het enige wat hij wil is een sterker en socialer Nederland.

In Nederland houdt men er rekening mee dat zelfs een informateur aanduiden, niet zo eenvoudig is. Dan zou de koningin alsnog aan zet komen. Een 'horrorscenario' noemt het NRC dit, want dan toont het parlement zijn eigen onmacht.

De coalitievorming wordt sowieso niet gemakkelijk.

De uitslag van de Nederlandse verkiezingen is duidelijk. Maar daarom niet gemakkelijk. VVD en PvdA winnen de sterk gepolariseerde verkiezingen. De premiersrace tussen premier en VVD-lijsttrekker Mark Rutte en PvdA-leider Diederik Samsom heeft alle anderen enorm pijn gedaan. 

De middelgrote partijen zijnkleiner dan voorheen. De PVV was in 2010 met 24 zetels nog de derde partij van het land, het CDA was met 21 zetels de vierde partij. Beide partners van de VVD in de gedoogconstructie die ze in oktober 2010 aangingen, verliezen woensdag zwaar. 

Nederland heeft nog een bijkomende eigenaardigheid. Deze verkiezingen gingen enkel over de Tweede Kamer. De verhoudingen in de Eerste Kamer werden vorig jaar, bij de Provinciale Statenverkiezing, vastgelegd.

PvdA en VVD hebben dan wel een meerderheid in de Tweede Kamer nu. In de Eerste Kamer hebben ze die niet. Uittredend premier Rutte zei tijdens de campagne steevast dat hij een meerderheid in beide kamers wou. Dat maakt wetgevend werk inderdaad gemakkelijker. Essentieel is het evenwel niet.

En dus wordt de coalitievorming nog moeilijker door de vragen 'komt er een derde partij bij en welke dan?'. Het CDA is een optie, maar die partij heeft net een zoveelste zware klap gekregen.

Een driepartijencoalitie is alleen mogelijk met een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA, maar het lijkt niet voorstelbaar dat Samsom alleen met de twee partijen in zee gaat die zijn partij de afgelopen 2 jaar vaak zo fel heeft bestreden. Samsom zal er een partij bij willen die hij als bondgenoot kan zien. 

GroenLinks komt daar met het enorme verlies niet voor in aanmerking en de SP wordt niet gepruimd door VVD en CDA . Emile Roemer, de leider van de SP, heeft bovendien aanspraken op regeringsdeelname verloren nu hij in de campagne zo hard is gevallen.

D66 lijkt dan als echte middenpartij, bovendien met 2 zetels winst, de noodzakelijke vierde partij in een breed middenkabinet dat niet alleen een zeer ruime tweederdemeerderheid heeft in de Tweede Kamer van 105 zetels, maar ook in de Eerste Kamer op een comfortabele meerderheid van 46 zetels kan rekenen.