'Een pil om dementie te genezen? Die komt er nooit'
Christine Van Broeckhoven: 'Die vraag wordt mij het vaakst gesteld: wat voelen demente mensen? We weten het niet.' Foto: © put
Christine Van Broeckhoven krijgt dinsdag in New York de zoveelste prestigieuze prijs voor haar baanbrekende onderzoek naar alzheimer. Tijd voor een openhartig gesprek over dementie en euthanasie, en over de impact van onze verslaving aan prozac en rilatine. 'Ik hou mijn hart vast voor de gevolgen op lange termijn.'

In New York krijgt Christine Van Broeckhoven, als eerste niet-Amerikaanse vrouw, de prestigieuze Award for Medical Research van de Metlife Foundation, voor haar bijdrage aan het onderzoek naar de ziekte van Alzheimer. In 1993 was ze al de eerste vrouw die de Potamkinprijs in ontvangst mocht nemen - zeg maar de Nobelprijs voor alzheimeronderzoekers.

Hoe ver staat het onderzoek naar dementie?

'Dementie is altijd bijzonder complex geweest, maar als wetenschappers hebben wij tot dusver wellicht een te reductionistische aanpak gehad. Dat kan moeilijk anders, omdat wij onze kennis altijd moeten vertalen naar een proefbuis of een proefdier. We hebben nog niet veel mogelijkheden om het probleem op een holistische manier te benaderen. We kunnen bijvoorbeeld nog niet veel rekening houden met de levensstijl van een patiënt. Terwijl we ondertussen wel weten dat de basis voor het risico op dementie al gelegd is tien tot dertig jaar vóór de eerste symptomen.'

Welke factoren verhogen ons risico om dement te worden?

'Er is vandaag steeds meer aandacht voor het potentiële effect van een depressie, van een psychose, van chemotherapie, van anesthesie, van drugs, van medicatie… Mogelijkerwijze zitten daar factoren tussen die het dementieproces op gang kunnen zetten of versnellen. Ook ons voedingspatroon speelt wellicht een rol. We moeten onze invalshoek verbreden. Dat betekent: veel meer interdisciplinair werken.'

Dan kan dementie nooit opgelost worden door een genetische ingreep, bijvoorbeeld?

'Nee. Voor biologiewetenschappers is het moeilijk om te aanvaarden dat we de ziekte nooit zullen oplossen alleen op basis van de biologie. Een enkele pil om dementie te genezen zal er bijvoorbeeld nooit komen. Jamais. Onze hersenen zijn veel te complex, het gaat om onze psyche, onze persoonlijkheid. We kunnen ook niet zomaar elk product naar onze hersenen sturen.'

Wat weten we met zekerheid?

'We weten dat dementie gepaard gaat met veroudering. En we kennen een aantal genetische factoren die een duidelijke invloed hebben. Maar zelfs bij patiënten die precies dezelfde erfelijke fout dragen, kan het ziekteproces zich op een totaal verschillende manier manifesteren: bij de ene begint het op 45, terwijl de andere gezond blijft tot hij of zij 80 is. En we weten niet waarom.'

Dit is een kort fragment uit een langer interview met Christine Van Broeckhoven. De volledige versie vindt u in de weekendkrant van De Standaard.