Eerste onderzoek financieringswet al betwist
Volgens nieuwe berekeningen zou de financieringswet, die de regering voorbereidt, minder goed nieuws zijn voor Vlaanderen en Wallonië. Foto: Photo News
Het eerste onderzoek over de effecten van de nieuwe financieringswet voor de deelstaten wordt al meteen in twee richtingen geïnterpreteerd. De onderzoekers zelf zijn bij monde van professor André Decoster (KU Leuven), zeer lovend over de wet die ze ‘hoogst evenwichtig’ vinden. 'De Tijd' las ander klemtonen in hun rapport en zegt dat Vlaanderen dreigt te verliezen.

 Wat staat er in het rapport over de financieringswet?

De onderzoekers gingen na of vijf in Vlaanderen vaak gestelde eisen, gerealiseerd zijn.

1) Neemt de autonomie van de deelstaten toe? Staan ze zelf meer in voor het heffen van de belastingen die nodig zijn voor de uitgaven die ze willen doen? Het antwoord is ja. Bij de gewesten stijgt dat van 43 naar 75 procent. Bij de gemeenschappen blijft het constant op nul: die blijven leven van federale dotaties.

2) Is er responsabilisering? Voelen de deelstaten zelf de gevolgen van hun eigen (goed of slecht) beleid? Dat meten ze aan de hand van het aandeel van hun inkomsten dat gekoppeld is aan de economische groei.

Het antwoord is tweezijdig. In miljarden neemt de responsabilisering toe; maar omdat de deelstaatbudgetten ook toenemen, verandert er verhoudingsgewijs niet veel. In één zin luidt het: de responsabilisering blijft ongeveer constant op 60 procent; in een andere zin in hetzelfde rapport zegt dat ze licht daalt van 62 naar 58 procent.

3) Zijn de ‘perverse effecten’ van de vorige financieringswet weg? De ‘inkomensparadox’ was al enkele jaren uitgestorven en staat niet meer in de studie: een tijdlang kreeg de overheid van het armste gewest méér geld per inwoner dan die van het rijkste gewest.

Het tweede perverse effect, de ontwikkelingsval, is nu verdwenen: de overheid van het armste gewest heeft er niet langer financieel voordeel bij dat het inkomen van haar inwoners trager stijgt dan dat van de rijkere gewesten. Het derde pervers effect – de té grote solidariteit – is flink afgezwakt, al is er voorzien in compensaties en een overgangsperiode.

4) Is de financieringswet nu transparanter? Enkele onbegrijpelijke facetten van de vroegere wet zijn afgeschaft, zeggen de onderzoekers. Maar of de wet en haar logica voor de burgers nu begrijpelijker is, kan het onderzoek niet bewijzen.

5) Wie wint en wie verliest? Daarin voelen de onderzoekers zich slecht begrepen. De Tijd, daarin gevolgd door verschillende media, zegt: Vlaanderen dreigt te verliezen.

De kern van de wet doet Vlaanderen winnen en Wallonië en Brussel verliezen, zeggen de onderzoekers. Maar dat wordt afgezwakt, en vertraagd toegepast. Brussel krijgt bovendien extra geld. Uiteindelijk wint of verliest niemand, luidt het besluit.

Maar dan is nog geen rekening gehouden met de ‘elasticiteit’, dit wil zeggen met de mate waarin de opbrengst van de personenbelasting de komende twintig jaar de economische groei gaat volgen. En dat noemen de onderzoekers onvoorspelbaar.

In de ene hypothese winnen de deelstaten en verliest de federale overheid, in een andere hypothese is het precies omgekeerd. (Het hangt af welke groeivoorspelling je volgt.) De onderzoekers denken dat de waarheid dichter bij het tweede zal aanleunen en dat het federale België dit geld ook nodig heeft om bijvoorbeeld de vergrijzing te betalen.

Dreigt Vlaanderen dus te verliezen? ‘Dat kan. Maar het tegengestelde kan ook. En dit alles geldt maar bij ‘ongewijzigd beleid’. Het hangt dus af van het fiscaal beleid dat de verschillende entiteiten gaan voeren, de komende twintig jaar,’ aldus de onderzoekers.

Conclusie: we weten het niet.

 

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig